Những khoảng trống được nhận diện

Số vụ ngộ độc gia tăng, những điểm buôn bán tự phát xuất hiện quanh các chợ đầu mối cùng những kẽ hở trong quản lý bếp ăn tập thể đang đặt ra yêu cầu rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Tình trạng lấn chiếm lòng đường, tập kết rác thải gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường tại các khu vực chợ tự phát chung quanh chợ đầu mối.

Tình trạng lấn chiếm lòng đường, tập kết rác thải gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường tại các khu vực chợ tự phát chung quanh chợ đầu mối.

Đợt giám sát chuyên đề về “Công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” được Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố triển khai trong tháng 8/2026. Đoàn giám sát khảo sát, làm việc thực tế tại các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp và công ty cung cấp suất ăn công nghiệp, đồng thời làm việc với các sở, ngành và Ủy ban nhân dân Thành phố.

MỘT SỐ CON SỐ VỀ
AN TOÀN THỰC PHẨM

Thành phố Hồ Chí Minh quản lý

  • 2.525
    bếp ăn trường học
  • 399
    cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp
  • 752
    bếp ăn tập thể tại các nhà máy, xí nghiệp
  • cùng hơn13.000
    cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố

Từ ngày đến ,

Thành phố ghi nhận

19vụ ngộ độc thực phẩm
với1.389người mắc.

Năm ,

Thành phố ghi nhận

5vụ ngộ độc
với43người mắc.

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Các cuộc khảo sát được thực hiện tại nhiều địa bàn, từ các chợ đầu mối đến cơ sở sản xuất, cung cấp suất ăn công nghiệp và các cơ quan quản lý. Qua đó, đoàn giám sát tập trung vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến nguồn gốc thực phẩm, điều kiện kinh doanh, xử lý chất thải, truy xuất nguồn gốc và công tác quản lý.

Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố Hồ Chí Minh khảo sát thực tế chất lượng mặt hàng nông sản tại chợ đầu mối Bình Điền.

Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố Hồ Chí Minh khảo sát thực tế chất lượng mặt hàng nông sản tại chợ đầu mối Bình Điền.

Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, với quy mô dân số lớn, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm càng đòi hỏi sự chủ động kiểm soát, phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa.

QUÁ TRÌNH GIÁM SÁT CHUYÊN ĐỀ

  1. /8/2026:

    Khảo sát Chợ đầu mối Bình Điền và làm việc với đại diện Ban Quản lý các chợ Hóc Môn, Thủ Đức.

  2. /8/2026:

    Khảo sát Công ty Suất ăn công nghiệp Tú Anh.

  3. /8/2026:

    Làm việc với Ủy ban nhân dân phường Thuận Giao và khảo sát Công ty Công nghiệp thực phẩm Liwayway Sài Gòn.

  4. /8/2026:

    Khảo sát Chợ Xóm Lưới, các cơ sở kinh doanh ăn uống, nhà hàng, khách sạn tại phường Vũng Tàu.

  5. /8/2026:

    Khảo sát Chợ đầu mối Thủ Đức.

  6. /8/2026:

    Khảo sát Chợ đầu mối Hóc Môn.

  7. và/8/2026:

    Làm việc với các sở, ngành, Ủy ban nhân dân Thành phố và Sở An toàn thực phẩm.

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Bất cập tại các chợ đầu mối

Tại hai chợ nông sản lớn của Thành phố Hồ Chí Minh là Chợ đầu mối Hóc Môn và Chợ đầu mối Thủ Đức, đoàn giám sát ghi nhận nhiều nỗ lực trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhưng đồng thời cũng chỉ ra những khoảng trống cần được khắc phục.

Ban Quản lý An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nguồn gốc, xuất xứ các mặt hàng thủy sản và nông sản nhập chợ trong đêm.

Ban Quản lý An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nguồn gốc, xuất xứ các mặt hàng thủy sản và nông sản nhập chợ trong đêm.

Tại Chợ đầu mối Hóc Môn, hệ thống kho lạnh, vận chuyển thịt heo, kê hàng hóa, xử lý nước thải và thu gom rác đã được tổ chức theo quy định. Tuy nhiên, sau thời gian dài vận hành, hạ tầng kỹ thuật đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp. Việc cải tạo toàn diện để đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn và dài hạn.

CHỢ ĐẦU MỐI HÓC MÔN

  • Diện tích:

    hơn 96.500m²

  • Kho lạnh đạt chuẩn:

    40

  • Nước thải được xử lý:

    320m³/ngày đêm

  • Thịt heo vận chuyển bằng xe chuyên dụng và phun khử trùng:

    100%

  • Hàng hóa được kê cao từ 60cm trở lên:

    100%

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Tại Chợ đầu mối Thủ Đức, dù đã duy trì hệ thống xử lý nước thải và kiểm tra nhanh dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kiểm tra thực tế vẫn cho thấy nhiều điểm nghẽn.

Hoạt động cung ứng nông sản với số lượng lớn tại Chợ đầu mối nông sản Thủ Đức.

Hoạt động cung ứng nông sản với số lượng lớn tại Chợ đầu mối nông sản Thủ Đức.

Việc ghi chép sổ sách truy xuất nguồn gốc của một số tiểu thương còn thực hiện thủ công, chưa liên thông với vùng trồng. Một số tiểu thương tự ý sơ chế nông sản tại gian hàng trong điều kiện chưa bảo đảm vệ sinh. Công tác thu gom rác thải cũng kéo dài nhiều giờ, trong khi hồ sơ phòng cháy, chữa cháy chưa được cập nhật đầy đủ đối với những phần diện tích cơi nới.

CHỢ ĐẦU MỐI THỦ ĐỨC

  • Công suất trạm xử lý nước thải:

    1.500m³/ngày đêm.

  • Rác thải thu gom:

    khoảng 65 tấn/đêm.

  • Thời gian thu gom rác:

    5 đến 16 giờ/ngày.

  • Hồ sơ phòng cháy, chữa cháy được cấp từ năm 2008 chưa cập nhật đối với một số phần diện tích cơi nới.

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Đáng lo ngại hơn là tình trạng buôn bán, sơ chế tự phát tại khu vực giáp ranh các chợ. Nhiều thương nhân thuê nhà dân lân cận làm bãi tập kết, kho chứa và điểm giao nhận hàng hóa. Những điểm kinh doanh này không qua kiểm định, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm và gây ô nhiễm môi trường.

Đây cũng là nghịch lý khi những tiểu thương chấp hành đầy đủ quy định trong nhà lồng chợ phải cạnh tranh với các điểm kinh doanh tự phát bên ngoài.

Lo từ suất ăn rẻ

Không chỉ tại các chợ đầu mối, nguy cơ mất an toàn thực phẩm còn hiện hữu tại bếp ăn tập thể, trường học và khu công nghiệp. Số vụ ngộ độc thực phẩm trong thời gian qua tạo thêm áp lực đối với công tác kiểm soát. Tuy nhiên, theo các đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố, những con số được ghi nhận chưa phản ánh hết những nguy cơ từ thực phẩm không bảo đảm an toàn.

Quy trình phân phối suất ăn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm tại một bếp ăn tập thể trên địa bàn Thành phố.

Quy trình phân phối suất ăn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm tại một bếp ăn tập thể trên địa bàn Thành phố.

Ban Văn hóa-Xã hội Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng cho rằng, nguy cơ từ thực phẩm không an toàn không chỉ nằm ở những vụ ngộ độc được phát hiện mà còn có thể đến từ việc sử dụng thực phẩm chứa chất bảo quản, phụ gia bị cấm trong thời gian dài.

Từ thực tế này, đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố kiến nghị Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với chính quyền các xã, phường, đặc khu nghiên cứu xây dựng “ngân hàng bếp ăn bán trú đạt chất lượng”. Mục tiêu là hình thành một bộ lọc chính thức, tập hợp các đơn vị cung cấp suất ăn đủ điều kiện an toàn để nhà trường lựa chọn, thay vì quyết định dựa chủ yếu vào mức giá.

Bữa ăn bán trú bảo đảm chất lượng và dinh dưỡng của các em học sinh tiểu học.

Bữa ăn bán trú bảo đảm chất lượng và dinh dưỡng của các em học sinh tiểu học.

Về phía chính quyền Thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng khẳng định, quản lý an toàn thực phẩm phải được thực hiện xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đến khi thực phẩm được đưa vào sử dụng.

“Ngân hàng bếp ăn bán trú đạt chất lượng”

Là tập hợp các đơn vị cung cấp suất ăn đủ điều kiện an toàn để các trường học lựa chọn, ký kết hợp đồng, góp phần hạn chế tình trạng sử dụng suất ăn giá rẻ, nguyên liệu không rõ nguồn gốc.

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Không để khoảng trống

Từ thực tế giám sát, Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố yêu cầu các cơ quan chức năng, lực lượng quản lý thị trường, công an và ban quản lý các chợ thực hiện nghiêm các chỉ đạo về bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm.

Điểm được nhấn mạnh là phải kiểm soát từ nơi cung cấp, vùng nuôi trồng, chăn nuôi, đánh bắt và sơ chế ban đầu. Cùng với đó là tăng cường kiểm tra đột xuất, thay đổi phương thức kiểm tra, nhất là vào ban đêm và rạng sáng tại các chợ đầu mối, cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp.

Kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất từ vùng nuôi trồng bền vững đến khâu sơ chế nông sản sạch tại nhà máy trước khi đưa ra thị trường.

Kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất từ vùng nuôi trồng bền vững đến khâu sơ chế nông sản sạch tại nhà máy trước khi đưa ra thị trường.

Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đặc biệt lưu ý, khâu quản lý hiện nay vẫn còn khoảng trống, nhất là trong kiểm soát tại nơi cung cấp, vùng nuôi trồng, chăn nuôi, đánh bắt và sơ chế ban đầu. Thành phố cần kiên quyết xử lý nghiêm minh, công khai theo đúng quy định của pháp luật đối với các vi phạm về bảo đảm an toàn thực phẩm, với mức xử lý đủ sức răn đe.

Bên cạnh xử lý vi phạm, các giải pháp được đặt ra cũng hướng đến việc chuẩn hóa hạ tầng, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý.

NHỮNG KHÓ KHĂN, THÁCH THỨC

  • Áp lực quá tải địa bàn sau khi sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính; nhân lực mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm.

  • Thiếu trang thiết bị kỹ thuật, dụng cụ kiểm tra nhanh tại hiện trường.

  • Loại hình kinh doanh thức ăn đường phố, hàng rong, xe đẩy có tính di biến động lớn.

  • Khó kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào và thói quen tiêu dùng.

  • Phần lớn thực phẩm tươi sống tiêu thụ hằng ngày vẫn đến từ các hộ sản xuất nhỏ lẻ.

  • Các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm còn chưa đồng bộ.

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Trước hết, các chợ đầu mối cần được chuẩn hóa hạ tầng, có lộ trình đầu tư đối với những hạng mục xuống cấp, tăng tần suất khử trùng, khử độc và phân loại rác ngay tại gian hàng. Việc niêm yết giá và công khai thông tin nguồn gốc sản phẩm cũng cần được thực hiện nghiêm.

Cùng với đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa công an, quản lý thị trường và Ủy ban nhân dân cấp xã để xử lý các điểm buôn bán tự phát, kho bãi tập kết không phép chung quanh chợ đầu mối, trường học và khu công nghiệp.

Chuyển đổi số được xác định là một hướng quan trọng khác. Thành phố cần hoàn thiện phân cấp quản lý, bố trí nguồn lực cho thiết bị kiểm nghiệm, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, liên thông từ cấp Thành phố đến cấp xã để theo dõi, hậu kiểm thực phẩm và thức ăn đường phố.

Người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ nông sản thông qua ứng dụng quét mã QR Code tại các hệ thống phân phối hiện đại.

Người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ nông sản thông qua ứng dụng quét mã QR Code tại các hệ thống phân phối hiện đại.

Cùng với quản lý nhà nước, sự tham gia của cộng đồng cũng cần được tăng cường. Việc tuyên truyền trên các nền tảng số, hướng dẫn người dân nhận diện và sử dụng “chuỗi thực phẩm an toàn”, khuyến khích người dân phản ánh vi phạm qua Tổng đài 1022 sẽ góp phần tạo thêm một lớp kiểm soát trong chuỗi thực phẩm.

An toàn thực phẩm bắt đầu từ một mắt xích rất nhỏ, nhưng khi đặt trong một đô thị có quy mô lớn, mạng lưới cung ứng rộng và nhu cầu tiêu dùng cao, mỗi khoảng trống trong quản lý đều có thể tạo ra hệ quả không nhỏ. Đợt giám sát chuyên đề của Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố vì thế không dừng ở việc chỉ ra những bất cập tại chợ đầu mối hay bếp ăn tập thể, mà đặt ra yêu cầu rõ hơn về trách nhiệm quản lý trong từng khâu của chuỗi thực phẩm.

BỐN NHÓM GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM

  • Chuẩn hóa hạ tầng, tăng kiểm tra và kiểm soát tại các chợ đầu mối.

  • Phối hợp xử lý các điểm buôn bán tự phát, kho bãi tập kết không phép.

  • Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý dùng chung.

  • Tăng cường tuyên truyền và giám sát cộng đồng.

Nguồn: Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ nơi sản xuất, sơ chế, vận chuyển đến chợ, bếp ăn và bàn ăn, điều người dân cần cuối cùng vẫn là sự an tâm. Với Thành phố Hồ Chí Minh, siết chặt quản lý an toàn thực phẩm cũng chính là góp phần bảo vệ chất lượng sống của người dân, giữ niềm tin của du khách và tạo nền tảng cho một đô thị phát triển theo hướng văn minh, an toàn.

Chỉ đạo sản xuất: Lê Nam Tư
Tổ chức sản xuất: Tùng Quang
Nội dung: Vương Lê, Tất Đạt
Ảnh: Tùng Anh, Thế Anh
Trình bày: Tùng Anh
(Bài có sử dụng hình ảnh AI trong thiết kế)