MỞ RỘNG KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN LÊN BẦU TRỜI

Tháng 5/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch số 200/KH-UBND về phát triển kinh tế tầm thấp đến năm 2030. Đây là bước đi mở đầu cho việc đưa không phận tầm thấp vào quy hoạch, quản lý và khai thác như một nguồn lực phát triển mới. Không gian phát triển ấy nằm ngay phía trên những con đường mà Thành phố đang phải giải bài toán quá tải mỗi ngày.

Khi dân số và quy mô kinh tế ngày càng lớn, hạ tầng giao thông mặt đất chịu thêm nhiều áp lực. Lực lượng giao hàng bằng xe máy có ưu thế về sự linh hoạt nhưng cũng bộc lộ những hạn chế về tốc độ, chi phí và tác động đến môi trường. Đưa một phần hoạt động lên không gian tầm thấp có thể giảm sự phụ thuộc vào đường bộ, hình thành những tuyến giao thương trên không và rút ngắn thời gian kết nối giữa các khu vực. Nhưng kinh tế không gian tầm thấp không chỉ là câu chuyện đưa hàng hóa lên trời. Đó là một hệ sinh thái kết hợp công nghệ hàng không tầm thấp với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, mạng viễn thông 5G/6G và vật liệu tiên tiến. Nếu những công nghệ này được kết nối, các hoạt động vốn diễn ra dưới mặt đất có thể được hỗ trợ từ trên không. Logistics, nông nghiệp, quản lý đô thị, y tế hay du lịch đều có thể tìm thấy những bài toán ứng dụng riêng.

Khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cũng cho thấy nhu cầu sử dụng thiết bị bay không người lái từ các tổ chức, doanh nghiệp đang tăng. Những lĩnh vực được quan tâm gồm giám sát an ninh trật tự, quản lý đất đai, kiểm soát xây dựng, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn và quan trắc môi trường.

Một chuyến bay thử nghiệm UAV vận chuyển hàng hóa vượt biển, kết nối Cần Giờ với Vũng Tàu vào cuối năm 2025, cho thấy mô hình này không còn chỉ nằm trên bản thiết kế. Khi khoảng cách bị chia cắt bởi sông, biển được rút ngắn bằng một chuyến bay, một phương thức vận tải mới bắt đầu có thêm lý do để được tính đến.

KHI UAV THAY ĐỔI CÁCH LÀM

Giá trị của UAV không chỉ nằm ở việc thay một phương tiện vận chuyển bằng một phương tiện khác. Quan trọng hơn, thiết bị bay đang bắt đầu thay đổi cách con người thực hiện những công việc vốn mất nhiều thời gian, nhân lực và tiềm ẩn rủi ro.

Trong ngành điện lực, việc sử dụng UAV để kiểm tra đường dây giúp rút ngắn đáng kể thời gian so với phương thức thủ công. Những nhiệm vụ ở vị trí cao, khó tiếp cận hoặc nguy hiểm có thể được thực hiện bằng thiết bị bay, qua đó giảm sức người và hạn chế rủi ro cho người lao động.

Nông nghiệp là một ví dụ khác. Drone có thể được sử dụng để tưới, phun thuốc, bón phân theo quy trình tự động. Với camera đa phổ, thiết bị có thể quét cánh đồng, lập bản đồ 3D, nhận diện những khu vực thiếu dinh dưỡng, khô hạn hoặc có dấu hiệu sâu bệnh. Khi đó, thay vì xử lý trên toàn bộ diện tích, người sản xuất có thể tập trung vào đúng khu vực cần can thiệp. Chi phí nguyên liệu và sức lao động được tiết giảm, trong khi người lao động cũng ít phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.

Trong quản lý đô thị, lợi thế của UAV lại nằm ở góc nhìn. Từ trên không, thiết bị có thể quan sát một khu vực rộng, phát hiện những điểm ùn tắc, truyền dữ liệu về Trung tâm Điều hành giao thông thông minh để phục vụ điều chỉnh giao thông. Hình ảnh hàng không được thu thập định kỳ cũng có thể hỗ trợ giám sát trật tự xây dựng, phát hiện những công trình có dấu hiệu vi phạm quy hoạch.

Từ một thiết bị bay, nhiều ngành có thể tìm thấy một cách làm mới.