Ia Phí kiến tạo nền nông nghiệp xanh, bền vững và hiệu quả

Nhờ những chủ trương đúng đắn này, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả đã hình thành và lan tỏa mạnh mẽ, trở thành đòn bẩy vững chắc giúp nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần, đặc biệt là đối với cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống tại địa phương.

Lấy giá trị kinh tế làm thước đo chuẩn mực

Với nền tảng là một xã nông nghiệp truyền thống, Ia Phí hiện đang sở hữu tổng diện tích gieo trồng hàng năm lên tới hơn 7.397 ha, khẳng định nông nghiệp chính là ngành kinh tế mũi nhọn, mang tính sống còn của địa phương. Bức tranh quy hoạch đất đai tại đây cho thấy sự phân bổ rõ nét vào các loại cây trồng chủ lực mang lại giá trị cao. Cụ thể, diện tích trồng cà-phê dẫn đầu với 2.844,3 ha, tiếp theo là cao su với 2.000 ha, lúa nước duy trì ở mức 1.060 ha và cây ăn trái chiếm 713,2 ha. Đặc biệt, trong nhóm cây ăn trái, sầu riêng đang nổi lên như một hiện tượng khi chiếm tới 405 ha và đang được người dân tập trung đầu tư vô cùng bài bản theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Không chấp nhận lối mòn trong canh tác, người dân Ia Phí đã thể hiện sự nhạy bén tuyệt vời trước những biến động không ngừng của giá cả thị trường bằng việc chủ động chuyển đổi linh hoạt cơ cấu cây trồng. Nhiều nông hộ đã đưa ra quyết định táo bạo: mạnh dạn chặt bỏ những diện tích cây trồng có giá trị kinh tế thấp, bấp bênh như sắn hay bời lời để chuyển đổi hoàn toàn sang trồng cà-phê, cao su. Đột phá hơn, bà con áp dụng mô hình trồng xen canh cây ăn trái mang lại lợi nhuận “khủng” như sầu riêng, bơ, mít Thái vào các rẫy cà-phê, qua đó vừa góp phần bảo vệ hệ sinh thái đất, vừa gia tăng nguồn thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích.

Bên cạnh đó, chiến lược tái canh cà-phê cũng được tiến hành rầm rộ hàng năm. Người dân ưu tiên sử dụng các bộ giống mới đã được khẳng định về năng suất và khả năng chống chịu như TR4, TR9, TRS1, Thiện Trường, Xanh lùn...

Nhằm duy trì đà phát triển này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Phí Nguyễn Công Sơn cho biết: Định hướng chiến lược trong giai đoạn 2026-2030 của xã là sẽ từng bước xóa bỏ và chuyển đổi khoảng 89 ha đất trồng sắn kém hiệu quả sang các loại cây công nghiệp và cây ăn trái giá trị cao. Các ban ngành chức năng sẽ sâu sát tham mưu, xây dựng kế hoạch chuyển đổi giống cây trồng sao cho vừa bám sát nhu cầu thực tế của thị trường, vừa tương thích hoàn hảo với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu đặc thù của từng vùng thôn, làng.

Phát triển nông nghiệp không chỉ là câu chuyện của năng suất, mà còn là bài toán về môi trường. Ia Phí đang chuyển mình mạnh mẽ với định hướng phát triển nền nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn theo hướng bền vững. Điển hình cho tư duy mới này là mô hình trồng trọt của hộ gia đình ông Lương Văn Sức, với phương pháp trồng sầu riêng xen canh cùng cà-phê hoàn toàn theo hướng hữu cơ. Ông Sức chia sẻ: “Trồng xen giúp đất đai tơi xốp, giữ ẩm, không còn phải dùng nhiều phân hóa học nên trái cây sạch, cà-phê cũng ngon hơn”.

Để bảo vệ nền tảng của nông nghiệp hữu cơ, việc kiểm soát vật tư đầu vào là tối quan trọng. Xã Ia Phí đã phối hợp chặt chẽ với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai thực hiện ký cam kết pháp lý đối với 15 cơ sở kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn, yêu cầu chấp hành nghiêm ngặt các quy định pháp luật. Chính quyền cũng đã rà soát 6 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng; đồng thời trực tiếp hướng dẫn nông dân cách lựa chọn và khảo nghiệm giống.

Thông qua các biện pháp quản lý đồng bộ và quyết liệt chống gian lận thương mại này, người dân đã thoát khỏi cảnh "tiền mất, tật mang" do mua phải giống giả, phân bón kém chất lượng, đồng thời hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Động lực từ liên kết chuỗi và mô hình Hợp tác xã kiểu mới

Một trong những điểm sáng tại Ia Phí chính là sự trỗi dậy của các mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã. Tiêu biểu nhất phải kể đến Hợp tác xã Nông nghiệp Ia Phí, đơn vị đang vận hành dự án liên kết sản xuất và tiêu thụ cà-phê cho 100 hộ dân, phủ kín diện tích 130 ha. Mô hình này không chỉ chuẩn hóa và nâng cao chất lượng hạt cà-phê, mà còn trực tiếp làm tăng thu nhập từ 3-5% cho các hộ tham gia, mang lại lợi ích sát sườn cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

Niềm vui mừng được thể hiện rõ qua lời tâm sự của ông Rơ Châm Jú (làng Mrông Ngó 3): “Bà con rất phấn khởi vì được hướng dẫn kỹ thuật mới, được hợp tác xã bao tiêu sản phẩm nên yên tâm sản xuất. Trước đây cà-phê làm ra khi bán ra bị thương lái ép giá, giờ có người mua giá cao hơn, lại biết cách chăm sóc, năng suất tăng rõ rệt”.

Sức sáng tạo của người dân Ia Phí không dừng lại ở cây công nghiệp truyền thống. Nhiều hợp tác xã kiểu mới đang áp dụng công nghệ cao và chứng minh hiệu quả vượt trội. Có thể kể đến Hợp tác xã Dịch vụ-Nông nghiệp Núi Cờ với mô hình ứng dụng kỹ thuật vi sinh để trồng nấm linh chi đỏ trong nhà kín; hay Hợp tác xã Nông nghiệp Hoàng Gia với mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao trong nhà kính, hiện đã trở thành trung tâm học tập kinh nghiệm cho rất nhiều nông dân trong vùng.

Thời gian tới, xã đặt mục tiêu sống còn là tiếp tục đẩy mạnh tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác xã, thắt chặt sợi dây liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, tập trung vào các vùng chuyên canh cà-phê, cây ăn trái và rau củ công nghệ cao. Hướng dẫn người dân tuân thủ mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn để thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng những đòi hỏi khắt khe của thị trường cũng là nhiệm vụ trọng tâm.

Từ những chủ trương chiến lược đúng đắn, sự lãnh đạo sâu sát, tận tâm của các cấp chính quyền cho tới sự đồng thuận, đồng lòng của các tầng lớp nhân dân, xã Ia Phí đang từng bước vững chắc khẳng định vị thế của mình, vươn lên trở thành một trong những điểm sáng đi đầu trong công cuộc tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh Gia Lai.