Làm GPP để đối phó
Hiện, thành phố có khoảng 4.000 nhà thuốc. Từ năm 2007, thành phố thực hiện xây dựng nhà thuốc theo chuẩn GPP. Ðến nay 100% số nhà thuốc đã được công nhận đạt chuẩn GPP theo quy định.
Tuy nhiên qua tìm hiểu, không ít nhà thuốc sau khi đã được công nhận đạt chuẩn GPP nhưng không tuân thủ các nguyên tắc, tiêu chuẩn theo quy định, rõ nhất là điều kiện nhiệt độ bảo quản thuốc. Theo quy định, nhiệt độ phòng để bảo quản thuốc duy trì dưới 300C nhưng trên thực tế, nhiều nhà thuốc trang bị máy lạnh nhưng không bật với lý do khó thu hút khách hay sợ mất thêm tiền điện. Một chủ cửa hàng thuốc Q.P trên đường Ðặng Thúc Vịnh, huyện Hóc Môn giải thích: "Ở đây nếu đóng cửa thì không có khách vào mua nên tôi không dám bật máy lạnh. Với lại nếu dùng máy lạnh, mỗi tháng sẽ mất thêm mấy trăm nghìn tiền điện". Tương tự, nhiều nhà thuốc trên đường Phạm Văn Chiêu, quận Gò Vấp cũng không duy trì nhiệt độ theo quy định. Một chủ cửa hàng thuốc trên đường Phạm Văn Chiêu cho biết: "Làm GPP để đối phó khi có thanh tra tới thôi. Máy lạnh khi nào có thanh tra tới mới bật. Bật nhiều sẽ tốn nhiều tiền điện lắm".
Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh Phạm Khánh Phong Lan cho rằng: "Chúng tôi không kỳ vọng chuẩn GPP hoàn thiện 100% nhưng ít nhất các nhà thuốc GPP phải tốt hơn, với các trọng tâm: thuốc có nguồn gốc rõ ràng bảo đảm chất lượng, giá thuốc hợp lý và đẩy mạnh công tác chăm sóc dược, trong đó có vai trò của dược sĩ. Ðạt chuẩn GPP chỉ là bước khởi đầu của tiến trình chuẩn hóa". Nhưng qua tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy, không chỉ riêng điều kiện bảo quản thuốc, nhiều quy định khác cũng bị các nhà thuốc "phớt lờ" như: Dược sĩ có mặt thường xuyên để tư vấn cho bệnh nhân sử dụng thuốc; tuân thủ các quy trình bán thuốc theo đơn và không theo đơn giúp giảm các sai sót; phải đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ của thuốc mua. Khi chúng tôi hỏi về kinh nghiệm để mở cửa hàng thuốc, một chủ cửa hàng thuốc trên đường Phạm Văn Chiêu, Gò Vấp hướng dẫn: "Quy định phải có dược sĩ đứng bán nhưng không có cũng chẳng sao. Cửa hàng tôi thuê bằng của dược sĩ nhưng không mấy khi có dược sĩ tới. Còn nếu bán thuốc không có hóa đơn, khi có người đến kiểm tra tôi trình bày là bán được ít, chỉ lấy vài hộp nên không có hóa đơn. Còn quy định bán thuốc theo toa bác sĩ với một số loại thuốc, mình bán cứ bán dù không có toa nhưng khi có đoàn kiểm tra tới thì không bán. Ðiều quan trọng là thuốc phải bày theo đúng khu vực quy định".
Hậu kiểm chưa thật sự hiệu quả
Có thể nói, với số lượng nhà thuốc lớn nhất cả nước, để xây dựng các nhà thuốc đạt chuẩn GPP là nỗ lực của ngành y tế TP Hồ Chí Minh. Sau khi có các nhà thuốc đạt chuẩn, cần phải nỗ lực để duy trì chuẩn này. "Phải duy trì và phát huy giải pháp phần ngọn là công tác hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm, nếu không GPP sẽ chỉ mang tính hình thức và phản tác dụng. Chúng tôi đánh giá công tác hậu kiểm là hết sức quan trọng", bà Lan cho biết.
Theo Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, công tác hậu kiểm được lên kế hoạch, kết hợp giữa lực lượng thanh tra và các phòng chuyên môn của Sở, lực lượng quản lý của các phòng y tế, cũng như khuyến khích tự kiểm tra của hệ thống quận hội, thành hội Hội Dược học thành phố. Ðồng thời, công tác thanh tra cũng được tăng cường.
Tuy nhiên, công tác hậu kiểm chưa phát huy hiệu quả để các nhà thuốc tuân thủ các nguyên tắc, tiêu chuẩn một cách thường xuyên.
Việc kiểm tra hiện nay chỉ mang tính hình thức nên nhiều nhà thuốc vẫn "nhờn thuốc" dù không thực hiện đúng nguyên tắc theo chuẩn GPP. Nhân viên cửa hàng thuốc trên đường Ðặng Thúc Vịnh, huyện Hóc Môn kể: "Có lần, tôi gửi người nhà đứng trông giúp để đi chợ thì đoàn kiểm tra tới. Nhưng may mình chuẩn bị sẵn mọi thứ nên cũng chẳng sao"?!
Ðể các nhà thuốc duy trì và tuân thủ các chuẩn GPP phải có sự giám sát, hậu kiểm và thanh tra chặt chẽ, nghiêm túc của lực lượng chức năng. Bà Lan cho rằng: "Duy trì và tuân thủ các chuẩn cam kết là trách nhiệm của bản thân nhà thuốc, với quá trình giám sát, hậu kiểm và thanh tra của ngành y tế".
