Hàng loạt nhà thuốc sẽ phải đóng cửa

Thị trường dược phẩm: quá lộn xộn!

Theo DS Nguyễn Xuân Lập, Chủ tịch Hội Dược học TPHCM, tình hình tổ chức phân phối bán lẻ của ngành dược Việt Nam từ nhiều năm nay hết sức lộn xộn, nói đúng hơn là rất bầy hầy! Mặc dù theo quy định của Chính phủ, thuốc được xem là loại hàng hóa đặc biệt khi nó có tác động trực tiếp đến cơ thể con người nhưng cách đối xử và thái độ của chúng ta trong việc buôn bán, phân phối thuốc từ trước đến nay hoàn toàn ngược lại.

Phần lớn, cả người mua – kẻ bán đều xem thuốc như loại hàng hóa bình thường, thậm chí còn như… hàng tôm, hàng cá! Không ở đâu mua thuốc lại dễ như ở ta, cứ việc ra hiệu thuốc hỏi mua số lượng nào cũng có, khỏi cần toa-đơn của bác sĩ, kể cả các loại thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần, thuốc độc... Chỉ có ở ta mới có cảnh “chợ trời dược phẩm” tồn tại công khai với đủ loại mặt hàng từ cao cấp đến bình dân, từ hàng thật đến hàng giả!

Buôn bán kiểu hàng tôm – hàng cá nên việc bảo quản thuốc ở các “chợ trời dược phẩm” cũng như các nhà thuốc cũng rất ẩu tả. Phần lớn các nhà thuốc hiện nay đều không có đủ trang thiết bị để lưu giữ thuốc, rất nhiều nhà thuốc chật hẹp, nóng bức, thậm chí được xây dựng rất gần các nguồn ô nhiễm... khiến chất lượng thuốc không bảo đảm. Tại các trung tâm bán sỉ, “chợ trời dược phẩm” thì thuốc bị quăng lăn lóc dưới sàn như hàng tạp hóa, để lẫn lộn với các loại hóa mỹ phẩm.

Theo DS Lập, ở các nước áp dụng GPP và GDP, các dược sĩ mở nhà thuốc không chỉ có trách nhiệm tư vấn, khuyến cáo người tiêu dùng mà còn phải có trách nhiệm về thuốc đối với người bệnh, đặc biệt là các thuốc chuyên khoa theo đúng tinh thần của Tổ chức Y tế thế giới (WHO): không chỉ “hợp lý – an toàn” mà còn phải chú trọng “hiệu quả”. Trong khi đó, ở ta, vai trò của dược sĩ trong các nhà thuốc là rất mờ nhạt.

Hiện có đến 70% các nhà thuốc sử dụng bằng cấp thuê để đăng ký giấy phép kinh doanh hoặc nếu không thì đa phần các dược sĩ đứng ra mở phòng mạch cũng là những công chức nhà nước nên không thể có mặt thường xuyên tại các nhà thuốc. Chính vì vậy, mối liên hệ giữa người bệnh và dược sĩ ở ta là… số 0.

Ở một góc độ khác thể hiện sự “bầy hầy” của thị trường dược phẩm hiện nay là người bệnh luôn phải trả tiền cao hơn giá trị thực của thuốc. Trong buổi làm việc với Cục Quản lý dược Việt Nam mới đây, một cán bộ của Sở Y tế TPHCM thừa nhận, có nhiều trường hợp người bệnh đã phải mua thuốc cao hơn 300% - 700% so với giá thực của thuốc.

Trật tự mới cho thị trường dược phẩm

DS Trần Việt Trung – Trưởng phòng Quản lý dược Sở Y tế TPHCM nhận định: Những chuyện lộn xộn trong buôn bán dược phẩm tồn tại hàng chục năm nay đã dẫn đến hậu quả chung là người bệnh sử dụng thuốc không an toàn, không hiệu quả, gia tăng tình trạng lạm dụng thuốc dẫn đến “lờn thuốc” trong người dân, dẫn đến bệnh tật ngày càng khó chữa... Chính vì vậy, việc áp dụng tiêu chuẩn GPP và GDP là vô cùng cần thiết để thiết lập một trật tự mới cho ngành dược Việt Nam chuẩn bị để hội nhập. Điều này còn đặc biệt có ý nghĩa với TPHCM – nơi được xem là trung tâm dược phẩm của cả nước.

Cũng theo ông Trung, điều đặc biệt trong nguyên tắc, tiêu chuẩn GPP và GDP là vai trò của các dược sĩ đối với người sử dụng thuốc. Dược sĩ phải có mặt thường xuyên khi nhà thuốc mở cửa. Do vậy, chỉ có dược sĩ về hưu, dược sĩ hoạt động tư mới được đứng tên mở nhà thuốc nên sẽ chấm dứt chuyện “cho thuê bằng” để mở nhà thuốc như hiện nay. Ngoài ra, những quy định về cơ sở vật chất, trang thiết bị trong việc bảo quản lưu giữ thuốc sẽ giúp bảo đảm chất lượng thuốc đến tay người sử dụng. Hiện tại, TPHCM có trên 4.000 nhà thuốc tư và với cách làm như từ trước đến nay nhiều nhà thuốc sẽ phải đóng cửa khi áp dụng chuẩn GPP và GDP.

Hiện các nhà thuốc còn thời gian 3-4 năm để chấn chỉnh cho hợp tiêu chuẩn. Theo kế hoạch, đến cuối năm nay, về nguyên tắc khi tiêu chuẩn GPP và GDP có hiệu lực, các nhà thuốc nghiên cứu các quy định và tuân thủ từng bước các nguyên tắc để nâng cao chất lượng phục vụ. Dự kiến đến năm 2010, tất cả các cơ sở bán buôn, bán lẻ phải đạt tiêu chuẩn này. Những cơ sở đạt chuẩn sẽ được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc. Những nhà thuốc muốn tiếp tục hoạt động sẽ phải tự chấn chỉnh. Đến năm 2007, tại ba thành phố lớn (TPHCM, Hà Nội và Đà Nẵng), mỗi địa phương sẽ chọn ra tối thiểu 30 – 50 nhà thuốc, các tỉnh còn lại sẽ chọn 5 – 10 nhà thuốc để tiến hành thí điểm GPP.