Giảm tai nạn giao thông bằng ứng dụng công nghệ trong quản lý

Chưa thật sự bền vững

Xét trên bình diện chung, tình hình trật tự an toàn giao thông (ATGT) ở nước ta trong năm 2014 đã tiến một bước rất dài. Về TNGT, đã giảm cả ba tiêu chí về số vụ, số người chết và bị thương. Cụ thể, giảm hơn 4.000 vụ TNGT (tương đương 13,8%), giảm 373 người chết (4%) và hơn 5.000 người bị thương (17,2%). Theo Chánh Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia Nguyễn Trọng Thái, năm 2014, toàn quốc xảy ra hơn 25.300 vụ TNGT, làm chết 8.996 người, bị thương hơn 24.400 người. Lực lượng CSGT toàn quốc đã kiểm tra, lập biên bản gần 4,4 triệu trường hợp vi phạm trật tự ATGT đường bộ; phạt tiền gần 2.578 tỷ đồng; tạm giữ hơn 26.300 xe ô-tô và gần 550 nghìn xe máy; tước hơn 370 nghìn giấy phép lái xe các loại. Trong tháng 12, toàn quốc xảy ra hơn 2.000 vụ TNGT, làm chết 724 người, bị thương 1.983 người.

Tại Việt Nam, TNGT liên tục giảm trong ba năm trở lại đây. Năm 2012 và 2013, hai năm liên tiếp số người chết do TNGT giảm xuống dưới 10 nghìn người, năm 2014 số người chết vì TNGT giảm xuống dưới 9.000 người. Tuy nhiên, đứng trước những vấn đề thực tiễn về trật tự ATGT ở nước ta hiện nay, vẫn chưa thể hết những suy nghĩ, trăn trở. Mặc dù giảm cả ba tiêu chí, song kết quả này chưa thật sự bền vững. Năm 2014, vẫn còn xảy ra một số vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến xe khách, xe chở công-ten-nơ...; TNGT trên địa bàn nông thôn vẫn còn diễn biến phức tạp; việc kiểm soát tải trọng phương tiện chưa đạt kết quả như mong muốn; năng lực và chất lượng hạ tầng giao thông cũng như năng lực, hiệu quả của công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm vẫn còn hạn chế; ý thức của người tham gia giao thông còn nhiều bất cập. Ðây chính là những vấn đề, những thách thức đặt ra cho Chính phủ, Ủy ban ATGT Quốc gia, các bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội trong năm 2015 và những năm tiếp theo để hoàn thành nhiệm vụ được nêu trong Nghị quyết số 87 của QH khóa XIII về bảo đảm trật tự ATGT năm 2015. Mục tiêu, giảm TNGT từ 5 đến 10% trên cả ba tiêu chí và ở tất cả các địa phương, đòi hỏi sự cố gắng và nỗ lực không chỉ của các cơ quan quản lý nhà nước mà còn cần sự vào cuộc quyết liệt và hiệu quả của các chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu và ứng dụng những giải pháp, thành tựu công nghệ mới trong công tác bảo đảm trật tự ATGT. Bộ trưởng GTVT Ðinh La Thăng nêu rõ: Tình hình trật tự ATGT vẫn còn diễn biến phức tạp, bất cập về hệ thống hạ tầng, phương tiện, mô hình tổ chức quản lý ATGT, ý thức của người tham gia giao thông vẫn là những nguyên nhân tiềm ẩn TNGT. Vì vậy, sự tham gia mạnh mẽ, hiệu quả hơn nữa của các nhà khoa học là thật sự cần thiết để cùng cơ quan chức năng và đoàn thể chính trị, xã hội thực hiện mục tiêu giảm tai nạn giao thông.

Áp dụng khoa học, kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý

Mới đây, Ủy ban ATGT Quốc gia đã tổ chức hội nghị thường niên nhằm mục đích trao đổi, chia sẻ và thảo luận để đưa ra giải pháp áp dụng các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ, kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý ATGT tại Việt Nam. Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Ủy ban ATGT Quốc gia nhấn mạnh, để phát huy tốt hơn, cần ứng dụng khoa học công nghệ mạnh mẽ hơn nữa vào công tác quản lý, nhằm bảo đảm trật tự ATGT, giảm tai nạn. Theo Phó Chủ tịch Chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia Khuất Việt Hùng, các kết quả nghiên cứu sẽ được Ủy ban ATGT Quốc gia chọn lọc, sử dụng trong quá trình xây dựng các kế hoạch, chiến lược những năm tiếp theo.

Thời gian qua, tuyến Pháp Vân - Cầu Giẽ đã được thí điểm ứng dụng CNTT để phát hiện và xử lý vi phạm, việc sử dụng thiết bị CNTT đã giúp kiểm soát được tốc độ, hành trình của xe. Ai vi phạm đều bị phát hiện và xử phạt. Khi biết chắc bị phạt, tự khắc lái xe sẽ không vi phạm tốc độ, tránh được nguy cơ số một về TNGT. Thực tế, hơn 50 nghìn trường hợp vi phạm trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ khi bị phát hiện, xử lý đều tâm phục, khẩu phục vì các thiết bị đã ghi nhận chính xác vi phạm. Ngoài ra, khi ứng dụng CNTT, nhu cầu đi lại, lưu thông trên đường có thể tăng hơn 40%, hạn chế ùn tắc và giảm thời gian tắc đường còn 30 - 40%.

Ủy ban ATGT Quốc gia đã đồng ý đề xuất của PGS, TS Trương Gia Bình về việc xây dựng đề án tổng thể về Ứng dụng CNTT trong công tác bảo đảm trật tự ATGT; giao Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia tham mưu, thành lập Ban chỉ đạo xây dựng đề án; lập dự án thí điểm xã hội hóa đầu tư hệ thống CNTT trong giám sát, xử lý vi phạm trên một số tuyến quốc lộ trọng điểm. Bộ GTVT cũng giao Tổng cục Ðường bộ Việt Nam tiếp thu kết quả nghiên cứu về hằn lún vệt bánh xe, thiết kế hạ tầng tiếp cận cho người khuyết tật, phương pháp cắm biển báo trên đường bộ,... để nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy chuẩn, tiêu chuẩn thiết kế và các quy định pháp luật liên quan.

Những tổn thất về người và tài sản từ TNGT là tổn thất không đáng có, nhiều trường hợp hoàn toàn có thể tránh được. Việc bảo đảm ATGT là mong muốn của nhân dân và đồng thời là nhiệm vụ từ Chính phủ đến các bộ, ngành thành viên thực hiện. Ủy ban ATGT Quốc gia nhất trí chủ trương xã hội hóa mạnh mẽ công tác nghiên cứu và ứng dụng KHCN trong công tác bảo đảm ATGT; chủ động phối hợp các nhà khoa học tìm kiếm các nguồn vốn, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển nghiên cứu, áp dụng hình thức hợp tác công - tư trong nghiên cứu ứng dụng ATGT; có cơ chế linh hoạt và đãi ngộ xứng đáng đối với việc đăng ký, triển khai áp dụng đề tài nghiên cứu, bảo hộ bản quyền với sáng kiến phát minh có đóng góp tới công tác bảo đảm ATGT.