Giải quyết từ gốc thực trạng khiếu nại, tố cáo kéo dài

Hội nghị là dịp để các ngành thanh tra, các địa phương cùng nhau trao đổi, đánh giá tình hình, kết quả công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC nói chung và giải quyết KNTC phức tạp, kéo dài nói riêng theo Kế hoạch 1130 và 2100 của TTCP; góp ý Kế hoạch của TTCP thực hiện Chỉ thị số 20 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp và định hướng chương trình thanh tra năm 2018 của TTCP và ngành thanh tra. Ðây là hoạt động quan trọng, cần thiết trong thực trạng tình hình KNTC diễn ra phức tạp tại một số địa phương trong cả nước.

Theo báo cáo tại khu vực miền trung-Tây Nguyên, tình hình KNTC của công dân tuy có giảm về số lượt người nhưng lại tăng về số vụ việc và số đoàn đông người. Xuất hiện nhiều vụ việc có tính chất phức tạp liên quan tới việc bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định canh, định cư; việc bố trí đất sản xuất; tranh chấp đất đai liên quan đến đất có nguồn gốc nông lâm trường; Tại các tỉnh, thành phố khu vực phía nam, tình hình KNTC của công dân có chiều hướng giảm cả về số lượng đoàn đông người và số vụ việc. Tuy nhiên, theo đánh giá chung, vẫn còn tình trạng công dân tập trung đông người kéo về Hà Nội và TP Hồ Chí Minh khiếu nại. Phần lớn vụ việc phát sinh từ những năm trước, đã được các cấp, ngành giải quyết theo thẩm quyền. Có những vụ việc đã được các cơ quan, bộ, ngành trung ương phối hợp địa phương kiểm tra, rà soát, giải quyết.

TTCP và thanh tra các địa phương cho rằng, nguyên nhân của tình trạng này là do chính sách, pháp luật về đất đai đã được sửa đổi, bổ sung nhưng trong nhiều trường hợp vẫn chưa bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng đất, nhất là giá bồi thường về đất. Một số vụ việc do lịch sử để lại, trong khi đó chính sách đã thay đổi không còn phù hợp hoặc không có hồi tố, cho nên người dân khiếu nại nhiều năm.

Công tác quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực có nhiều tồn tại, yếu kém, nhất là công tác quản lý và sử dụng đất đai, quản lý đầu tư xây dựng, chính sách xã hội ở nông, lâm trường, tái định cư… Có dự án thu hồi đất của người dân nhưng nhiều năm để hoang. Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn hạn chế.

Trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính ở một số nơi chưa thực hiện nghiêm, có những việc làm chưa đầy đủ trách nhiệm, thời hạn giải quyết kéo dài, thẩm tra, xác minh sơ sài, thu thập chứng cứ không đầy đủ, kết luận thiếu chính xác, phương án giải quyết thiếu thuyết phục. Nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người khiếu nại còn hạn chế nên tỷ lệ khiếu nại tố cáo sai còn khá nhiều, chưa có xu hướng giảm… Có những vụ việc đã được giải quyết đúng chính sách pháp luật, có lý có tình, đã kiểm tra rà soát, trả lời, có văn bản chấm dứt thụ lý giải quyết khiếu nại nhưng công dân vẫn tiếp tục khiếu nại.

Thực tế, những nguyên nhân dẫn đến thực trạng KNTC kéo dài, của công dân tại nhiều tỉnh, thành phố là không mới. Cho dù các ngành, các cấp đã có những nỗ lực giải quyết nhưng chưa thật sự triệt để, chưa thấu đáo, cho nên gây bức xúc cho nhân dân, ảnh hưởng tiêu cực tới tình hình trật tự an toàn xã hội. Thực tế KNTC của công dân và kết quả giải quyết của các cơ quan chức năng cho thấy, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của ngành thanh tra và các cấp chính quyền trong thời gian tới là cần quyết liệt nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính thực chất của công tác tiếp dân, giải quyết KNTC.

Cần coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, các ngành, của thủ trưởng các cơ quan nhà nước, nhất là Chủ tịch UBND các cấp trong chỉ đạo điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Thực tế, hầu hết người dân sau khi được cơ quan tiếp dân tiếp nhận KNTC đều sẵn sàng chờ đợi để được giải quyết và trả lời thỏa đáng. Chính vì vậy, việc giải quyết dứt điểm, rõ ràng, minh bạch của các cơ quan chức năng là rất quan trọng.

Các địa phương, các cơ quan chức năng cần quan tâm tới những nguy cơ tiềm ẩn làm phát sinh KNTC phức tạp liên quan đất đai, đồng thời giải quyết dứt điểm ngay từ cơ sở để không phát sinh thêm các vụ việc mới. Ngành thanh tra cần nghiêm túc thực hiện Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp; tránh sự chồng chéo ngay từ khi xây dựng kế hoạch thanh tra; Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cần quan tâm xử lý chồng chéo giữa thanh tra tỉnh, thành phố với các sở, ngành, huyện, thị xã trong tỉnh.