Đừng kỳ thị người bệnh tâm thần

Hỗ trợ người bệnh tâm thần: Có nhưng chưa đủ

Ông Nguyễn Văn Hồi, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) cho biết, số người bệnh tâm thần nặng trong cả nước hiện dao động quanh con số khoảng 200 nghìn. Trong đó, có khoảng 154 nghìn, tương đương 77%, người bệnh tâm thần có hành vi nguy hiểm, ảnh hưởng tới cộng đồng. Với số lượng này, việc đưa họ vào chăm sóc phục hồi luân phiên tại các trung tâm bảo trợ xã hội là không khả thi.

Các gia đình có người bệnh tâm thần thường phải chữa chạy dài ngày, nhiều lần, tạo nên gánh nặng về chi phí. Nhiều gia đình đã rơi vào cảnh khánh kiệt, nghèo đói bởi chi phí điều trị, dẫn đến tình trạng không ít người bệnh tâm thần nặng bị gia đình bỏ rơi, phải sống lang thang hoặc nhốt tại gia đình.

Số người mắc bệnh tâm thần có nhiều hình thức như tâm thần phân liệt, rối loạn tâm thần nghiêm trọng, các dạng rối loạn thường gây hậu quả về sức khoẻ tâm thần như động kinh, khuyết tật thần kinh, tổn thương não, lạm dụng rượu và ma tuý…

Đến nay, có gần 10 nghìn người bệnh tâm thần nặng đang được chăm sóc và phục hồi chức năng tại 26 cơ sở bảo trợ xã hội chuyên biệt và 34 cơ sở bảo trợ xã hội tổng hợp. Người bệnh tâm thần nặng được nhận trợ cấp hằng tháng, ít nhất 270 nghìn đồng/người mỗi tháng, còn thấp so với mức sinh hoạt hiện nay. Nhiều trung tâm bảo trợ xã hội xây dựng tốt mô hình về lao động trị liệu và phục hồi chức năng luân phiên cho người bệnh tâm thần nặng như các trung tâm Sơn La, Phú Thọ, Thừa Thiên - Huế. Ở Trung tâm bảo trợ xã hội Việt Trì, người bệnh tâm thần có thể trồng rau, nuôi thực phẩm để cải thiện thêm bữa ăn hằng ngày, bởi hiện người bệnh tâm thần mới được trợ cấp 500 nghìn tháng, không đủ cho cuộc sống hằng ngày. Đây cũng là biện pháp trị liệu giúp người bệnh tâm thần phục hồi, rèn luyện thể lực, sống hài hoà.

Ngoài ra, Cục Bảo trợ xã hội đã bước đầu xây dựng mô hình kết hợp tư vấn, trị liệu tâm lý và các dịch vụ xã hội khác với điều trị y tế để phòng và trị liệu rối nhiễu tâm trí tại phòng khám Tuna (Hà Nội), bệnh viện đa khoa Vân Đồn (Quảng Ninh).

Nhiều trung tâm chưa đạt đủ tiêu chuẩn về cơ sở vật chất. Trong 26 trung tâm, chưa đầy 40% đạt chuẩn điều trị về cơ sở vật chất như diện tích phải 100m2/ đối tượng, diện tích phòng ở tối thiểu 8m2/ người bệnh, có khu vệ sinh đạt chuẩn.

Tuy nhiên, ông Hồi cũng nhấn mạnh, do ảnh hưởng của đời sống và ô nhiễm môi trường, cùng với hạn chế của hệ thống dịch vụ công tác xã hội, số người bị rối nhiễu tâm trí vẫn tăng. Dự kiến đến năm 2020, số lượng bệnh nhân sẽ ở mức khoảng hơn 10 triệu người rối nhiễu tâm trí. Trong đó, số người bệnh tâm thần thuộc diện bảo trợ xã hội ước tính khoảng 2,5% số người rối nhiễu tâm trí, tương đương 250 nghìn người. Điều này cũng tạo sức ép lớn về công tác trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần, người rối nhiễu tâm trí trong nước.

Chính phủ đã phê duyệt đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2011-2020 (đề án 1215). Đề án đã chú trọng tới điều trị y tế với người bệnh tâm thần, giúp họ phục hồi chức năng, để người bệnh tâm thần vẫn có thể sống tốt và giúp ích cho xã hội.

Bỏ đi sự kỳ thị

Ông Đặng Hữu Bình: Đừng kỳ thị với người bệnh tâm thần.

Ông Đặng Hữu Bình, giám đốc Trung tâm Công tác xã hội tỉnh Quảng Ninh, nhận xét, để làm tốt hơn công việc chăm sóc sức khoẻ người bệnh tâm thần tại cộng đồng, trước hết cần phải vượt qua những rào cản về nhận thức của cộng đồng.

Đầu tiên là sự kỳ thị của cộng đồng. Người bệnh tâm thần hiện nay vẫn phải chịu sự phân biệt, đối xử trong đời sống và điều trị. Sau khi thực hiện điều trị ở các cơ sở y tế, nhiều bệnh nhân được trở về với gia đình. Để họ hòa nhập tốt được với xã hội, cần đến sự nỗ lực của người thân và cộng đồng, để họ có cuộc sống tốt hơn. Đáng buồn là, nhiều gia đình có con bị rối loạn tâm thần, rối nhiễu tâm trí, đều muốn che giấu thông tin này. Nhiều người bệnh tâm thần và gia đình của họ còn thiếu thông tin, không biết đến những chính sách trợ giúp dành cho mình như hỗ trợ hộ nghèo, phát thẻ bảo hiểm y tế miễn phí… nên họ cũng cần được tư vấn, cung cấp thông tin. Ngoài ra, cũng cần chú trọng hỗ trợ dạy nghề, việc làm cho người bệnh tâm thần.

Ngoài ra, nhận biết các loại bệnh về rối loạn tâm trí, tâm thần hiện nay rất phức tạp, các cán bộ công tác xã hội cũng rất thiếu những kiến thức này. Do đó, họ cần được sự hỗ trợ tích cực từ các bác sĩ chuyên khoa, được đào tạo, tập huấn bổ sung thêm các kiến thức về căn bệnh này

Một trong những điểm nhấn của đề án 1215 là xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khoẻ cho người bệnh tâm thần dựa vào cộng đồng. Chương trình huy động sự tham gia của xã hội, nhất là gia đình, cộng đồng trợ giúp về vật chất, tinh thần, phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần để ổn định cuộc sống, hoà nhập cộng đồng.

Đề án đặt chỉ tiêu 90% số người bệnh tâm thần có hànhvi nguy hiểm đến gia đình, cộng đồng, và số người tâm thần lang thang, được phục hồi chức năng luân phiên tại các cơ sở bảo trợ xã hội, nhất là những địa bàn đông đối tượng. Mạng lưới các cơ sở bảo trợ xã hội sẽ chăm sóc cho khoảng 20 nghìn đối tượng. Ngoài ra, sẽ hình thành thêm 24 cơ sở bảo trợ xã hội cho đối tượng này, tăng cường đội ngũ cán bộ, nhân viên công tác xã hội kết hợp với nhân viên y tế trợ giúp người bệnh tâm thần ngay tại cấp cơ sở.