Theo báo cáo ngày 24/5 của Bộ Y tế, dịch bệnh Ebola được phát hiện lần đầu năm 1976 tại Nam Sudan và Cộng hòa dân chủ Congo. Căn bệnh này được xác định là một bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm (bệnh truyền nhiễm nhóm A1) có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ tử vong cao (có thể tới 90%).
Virus Ebola lây truyền sang người từ động vật hoang dã mang virus như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng. Từ năm 1976 đến nay, dịch bệnh Ebola được ghi nhận tại 13 quốc gia châu Phi và một số quốc gia ngoài châu Phi.
Hiện nay, chỉ có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh Ebola do chủng Ebola; chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu bệnh gây ra bởi các chủng khác như Sudan và Bundibugyo.
Hiện tại, đã ghi nhận 750 trường hợp nghi nhiễm bệnh Ebola tại Congo, trong đó có 177 ca tử vong. Đây là đợt bùng phát thứ 17 tại nước này.
Tại Uganda, trong hai ngày 15-16/5, ghi nhận hai trường hợp bệnh xâm nhập từ Congo, trong đó có một trường hợp tử vong. Ngày 17/5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, đến ngày 22/5, Việt Nam chưa từng ghi nhận trường hợp bệnh Ebola.
Tuy nhiên ngay khi tiếp nhận thông tin từ công bố của WHO ngày 17/5, Bộ Y tế đã phối hợp các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch như: rà soát các hướng dẫn phòng, chống dịch; thường xuyên họp, trao đổi với Văn phòng WHO tại Việt Nam để theo dõi sát diễn biến dịch trên thế giới, đánh giá nguy cơ dịch bệnh đối với Việt Nam; từ đó đưa ra các biện pháp phòng, chống dịch bệnh phù hợp.
Mặt khác, Bộ Y tế chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phòng, chống bệnh ngay tại khu vực cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; phối hợp cơ quan xuất nhập cảnh để rà soát hành khách trở về từ hai quốc gia đang có dịch, khuyến cáo tự theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày.
Bộ Y tế cũng đã phân công các viện: Vệ sinh dịch tễ, Pasteur sẵn sàng hỗ trợ các địa phương phòng, chống dịch bệnh, lấy mẫu, tiếp nhận mẫu bệnh phẩm xét nghiệm chẩn đoán; sẵn sàng các đội đáp ứng nhanh phòng, chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập.
Các viện Vệ sinh dịch tễ đã tổ chức hội thảo trực tuyến với các địa phương để cung cấp thông tin, cập nhật tình hình dịch bệnh, các biện pháp phòng, chống và hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật, thống nhất các nội dung về giám sát, lấy mẫu, vận chuyển mẫu bệnh phẩm xét nghiệm trên toàn quốc.
Đến nay, các viện: Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh đã có đầy đủ trang thiết bị, nhân lực, phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III để xét nghiệm chẩn đoán xác định virus Ebola bằng phương pháp giải trình tự gene.
Trao đổi thông tin với báo chí, Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam đánh giá cao sự chủ động của Bộ Y tế cũng như sự chỉ đạo khẩn trương của Chính phủ trong công tác chuẩn bị sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó, bao gồm chia sẻ thông tin và truyền thông nguy cơ.
Theo bà, nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda); ở mức cao ở khu vực châu Phi và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch.
Trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm: Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn; mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
WHO sẽ phối hợp Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014...
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định: Việt Nam đã thực hiện các biện pháp dự phòng theo khuyến cáo của WHO, cơ bản chuẩn bị sẵn sàng các năng lực về giám sát phát hiện, dự phòng, đáp ứng khi có trường hợp bệnh xảy ra.
Thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp các bộ, ngành, địa phương tổ chức tập huấn chuyên sâu về giám sát, phòng, chống, thu dung, điều trị, phòng, chống nhiễm khuẩn do bệnh Ebola tới cơ quan y tế các tuyến trên toàn quốc; mời chuyên gia, tổ chức từng triển khai, đáp ứng với dịch bệnh Ebola tại các nước xảy ra dịch để chia sẻ kinh nghiệm.
Bộ Y tế cũng phối hợp chặt chẽ các cơ quan trong nước, tổ chức quốc tế để đánh giá nguy cơ dịch bệnh, kịp thời đưa ra các biện pháp phòng, chống phù hợp với nguy cơ…
