Dự án vệ sinh môi trường Nhiêu Lộc - Thị Nghè: Nguy cơ về chất lượng công trình

Liên tục gặp sự cố

Đến thời điểm này, nhà thầu Trung Quốc chỉ thi công được khoảng 37% khối lượng của hạng mục kích ống ngầm và hệ thống giếng khoan. Các hạng mục khác, mới làm được chút ít. Trong khi đó, nếu chiếu theo hợp đồng gói thầu số 7 do nhà thầu JV of Tinjin Machinery Equipment and CHEC3 (Trung Quốc) thi công đã phải hoàn thành vào ngày 14-11-2006. Đây là gói thầu chính của dự án, bao gồm các hạng mục giếng khoan, hệ thống đường ống dài 9 km dẫn nước thải ngầm dưới lòng kênh, hố ga vượt kênh, công trình tách dòng, hệ thống cống hở...

Theo ông Lu Hong Jie- kỹ sư phụ trách các phương án thi công của nhà thầu CHEC3, nguyên nhân chính khiến tiến độ công trình chậm trễ là do địa chất khu vực Nhiêu Lộc quá phức tạp và công nghệ thi công kích ngầm là một công nghệ khó.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, ngay từ thời gian đầu thi công hạng mục kích ống ngầm, nhà thầu này đã liên tục gặp nhiều sự cố. Đầu tiên là sự cố vào tháng 7-2005. Trong khi khoan kích từ giếng S8 đến khu vực trạm bơm thì máy kích bị chìm do gặp phải khu vực địa chất yếu. Để khắc phục sự cố này, nhà thầu CHEC3 đã mất một năm để đưa máy ra khỏi lòng đất.

Chỉ một thời gian ngắn sau đó, robot đào hầm này lại tiếp tục gặp sự cố khi kích từ giếng S31 đến giếng S32. Trong quá trình thi công, máy kích cũng liên tục bị hư hỏng, khi di chuyển được 250 m đến gần giếng S32 thì lại bị sự cố. Máy kích bị lún xuống khoảng 1,5m ngay trước thềm giếng, khiến đất xung quanh nền giếng S32 bị sụt, giếng bị lún, nước từ ngoài tràn vào ngập giếng, đường ống từ giếng S31 - S32- S33; và tràn vào khu vực trạm bơm. So với sự cố lần trước, sự cố lần này hết sức nghiêm trọng. Để đưa được máy kích trở lại hoạt động cũng phải mất một năm nữa. Đó là chưa kể đến các thiệt hại do sự cố gây ra đối với hệ thống đường ống và giếng đã thi công.

Về sự cố này, ông Keith John Rush- kỹ sư trưởng của đơn vị tư vấn giám sát CDM (Mỹ) cho rằng, nhà thầu CHEC3, trong khi thi công đã không tuân thủ các giải pháp kỹ thuật do đơn vị tư vấn thiết kế đưa ra. Theo ông Keith, địa chất khu vực Nhiêu Lộc- Thị Nghè rất yếu, nên trước khi kích ống, lẽ ra đơn vị thi công cần phải gia cố nền bằng cách phun vữa bê-tông. CDM đã từng đưa ra những cảnh báo về mặt địa chất, nhưng phía nhà thầu đã không quan tâm.

Dù vậy, khi trao đổi với chúng tôi, phía nhà thầu không công nhận sai phạm này. Ông Lu Hong Jie cho rằng, phương án của CDM đưa ra không hạn chế được nước ngầm, nên phía nhà thầu đã áp dụng phương án hạ nước ngầm sau đó tiến hành kích mắt mềm. Sự cố xảy ra là do trong những ngày thi công hạng mục này, trời mưa lớn, khiến vùng đất quanh giếng nhão ra, cộng với thủy triều... nên thành giếng bị sập.

Thực tế, nhà thầu thi công đã không áp dụng phương án thi công này mà chỉ đối phó bằng cách đóng cừ vây, loại cừ bản thép dài 12m để chống sạt lở bờ kênh và chống lún cho giếng. Theo kỹ sư Lương Viên- Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật TP Hồ Chí Minh , giải pháp này không căn cơ về kỹ thuật, việc chống lún bằng cừ thép 12m cho giếng sâu 16m và không có tác dụng.

Những nguy cơ được báo trước

Các khớp nối được trét xi-măng theo kiểu thủ công (ảnh: Tuổi trẻ).

Kết quả giám sát mới đây của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật TP Hồ Chí Minh cho thấy, những đoạn ống đầu tiên vừa được lắp đặt trong gói thầu số 7 bắt đầu có dấu hiệu hư hỏng ngay trong tình trạng chưa có tải. Tại đoạn ống dẫn từ giếng S32 đến trạm bơm, khớp nối đã bị lệch, lún đến 5cm. Tại các khớp nối đã xuất hiện tình trạng rò rỉ nước từ bên ngoài vào. Sự cố này hiện vẫn chưa có phương án khắc phục cụ thể.

Theo thiết kế, đây là đoạn ống sẽ chịu áp lục lớn nhất do tiếp giáp vòi trạm bơm công suất 64.000 m3/giờ. Theo các nhà khoa học, đây là những sai sót kỹ thuật của nhà thầu thi công do nền đất yếu chưa được xử lý trước khi kích ống.

Kỹ sư Lương Viên cho rằng, đoạn ống bao này chưa vận hành nên hiện tượng lún nêu trên chưa tạo ra sự nguy hiểm. Khi đưa vào vận hành thì đường ống chịu áp lực, lại nằm gần trạm bơm nên khi hút có thể xảy ra hiện tượng nước va đập dẫn đến việc hình thành các khoảng "chân không" trong đường ống. Lúc đó, áp lực từ bên ngoài đường ống và tải vận hành có thể sẽ phá vỡ đường ống.

Quan sát đường ống ngầm khu vực giếng Si 5 đến Si 6, các đoạn nối cũng không hoàn toàn khớp với nhau. Các khớp nối này được hàn "kín" với nhau bằng cách... trát xi măng và dán chồng một lớp nhựa PE nhằm ngăn nước thấm. Các kỹ sư thi công tại hiện trường cho rằng, việc hàn kín bằng lớp nhựa PE sẽ chịu được áp lực rất cao và không xảy ra tình trạng rò rỉ nước hoặc bị bong tróc.

Tuy nhiên, theo GS-TS khoa học Lê Huy Bá, trong quá trình vận hành, nước trong đường ống là nước thải chưa qua xử lý nên còn chứa rất nhiều cặn hữu cơ, cặn cát, silic, chất thải rắn lơ lửng... Mặt khác, theo thiết kế, thì áp lực trong đường ống là áp lực tự chảy, nên sẽ có nguy cơ các chất thải lắng lại gây tắc đường ống. Một số chất thải như cát, silic sẽ nhanh chóng bào mòn và gây hư hỏng đường ống.

Tính đến thời điểm hiện nay, nhà thầu CHEC3 đã đưa vào Việt Nam ba máy kích. Sau hai sự cố nói trên, hiện chỉ còn máy kích số 1 đang hoạt động với tiến độ 8 m/ngày.

Theo tính toán của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, trong trường hợp có hai máy kích hoạt động liên tục thì tổng công suất cũng chỉ đạt được 150 m/ tháng, như vậy thời gian hoàn thành việc kích ống cũng phải đến tháng 6-2010. Điều này cho thấy, việc gia hạn của UBND TP Hồ Chí Minh cho nhà thầu gói thầu số 7 đến tháng 12-2009 hoàn tất là điều khó thực hiện.

TP Hồ Chí Minh lại có thêm một công trình trọng điểm đang đi với tốc độ rùa.