Diễn đàn châu Á bàn giải pháp hỗ trợ trẻ rối loạn phổ tự kỷ và rối loạn phát triển

Diễn đàn thu hút sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, tâm lý, y tế đến từ Việt Nam, Nhật Bản và một số quốc gia khác; cùng đông đảo nhà quản lý giáo dục, giáo viên, phụ huynh, học viên, sinh viên và những người quan tâm đến giáo dục, can thiệp, trị liệu cho trẻ khuyết tật.

Phát biểu khai mạc tại diễn đàn, ông Hiroshi Takemori, Chủ tịch Hội Nghiên cứu Y học quốc tế châu Á về Rối loạn phát triển cho biết, trong những năm gần đây, vấn đề trẻ em có khó khăn về phát triển không chỉ là mối quan tâm của riêng một quốc gia mà đã trở thành vấn đề mang tính toàn cầu.

Theo ông, việc hỗ trợ trẻ có rối loạn phát triển, trong đó có trẻ rối loạn phổ tự kỷ, không chỉ thuộc lĩnh vực y tế hay giáo dục mà cần có sự phối hợp của các chuyên gia từ nhiều ngành khác nhau nhằm giúp trẻ có điều kiện phát triển tốt nhất.

Ông bày tỏ mong muốn hướng tới một tương lai tươi sáng hơn cho tất cả trẻ em có khó khăn về phát triển và trẻ rối loạn phổ tự kỷ, đồng thời kỳ vọng những đóng góp của các nhà khoa học và chuyên gia tại diễn đàn sẽ góp phần tạo nền tảng tốt hơn cho sự phát triển của các em trong tương lai.

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, trong quá trình phát triển và trưởng thành, có những nhóm trẻ cần sự hỗ trợ đặc biệt của cộng đồng để có thể hòa nhập và trải nghiệm cuộc sống. Sự hỗ trợ đối với các em cần đến từ nhiều phía như nhà khoa học, nhà giáo dục, nhà hoạch định chính sách, gia đình và xã hội.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn, một trong những cách tiếp cận hiệu quả đối với trẻ rối loạn phát triển là cách tiếp cận đa ngành, kết hợp giữa y học, sinh học, giáo dục, tâm lý học và quản lý giáo dục; đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội.

Vì vậy, Trường đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức diễn đàn nhằm chia sẻ những kết quả nghiên cứu mới nhất, kinh nghiệm thực hành lâm sàng, các sáng kiến trong môi trường giáo dục liên quan đến rối loạn phát triển thần kinh và rối loạn phổ tự kỷ, qua đó nâng cao chất lượng hệ thống hỗ trợ dựa trên sự hợp tác đa ngành.

Đồng thời, diễn đàn hướng tới việc xây dựng nền tảng giao lưu học thuật bền vững trong khu vực châu Á, góp phần phát triển các mô hình hỗ trợ phù hợp đặc điểm từng địa phương.

Theo các chuyên gia, những năm gần đây, tại các quốc gia Đông Nam Á, cùng với sự gia tăng dân số và quá trình đô thị hóa nhanh chóng, số lượng trường hợp được chẩn đoán rối loạn phát triển, bao gồm rối loạn phổ tự kỷ, ngày càng tăng. Tuy nhiên, hệ thống hỗ trợ sau chẩn đoán và cơ chế tiếp nhận trong môi trường học đường ở nhiều nơi vẫn chưa thực sự đầy đủ, dẫn đến sự chênh lệch đáng kể trong tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ.

Trong bối cảnh đó, việc tăng cường phối hợp giữa các lĩnh vực y tế, giáo dục, tâm lý, gia đình và cơ quan quản lý được xem là yếu tố quan trọng để xây dựng các mô hình hỗ trợ hiệu quả, phù hợp với đặc điểm văn hóa, xã hội của từng quốc gia.

Tại Nhật Bản, trong những năm gần đây, các phương pháp tiếp cận không sử dụng thuốc, đặc biệt chú trọng đến đặc điểm thị giác của trẻ, đang nhận được nhiều sự quan tâm và bước đầu đạt kết quả lâm sàng tích cực trong việc giảm thiểu quá mẫn cảm giác và cải thiện hành vi. Đây được xem là hướng tiếp cận tôn trọng đặc điểm nhận thức cá nhân và hạn chế sự phụ thuộc vào dược phẩm. ​

Việc chia sẻ các tri thức và kinh nghiệm khoa học này tại khu vực châu Á được kỳ vọng sẽ giúp các quốc gia và địa phương xây dựng hệ thống hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tiễn, góp phần hình thành các mô hình hỗ trợ toàn diện dựa trên bằng chứng khoa học và kinh nghiệm thực tiễn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị Lâm, Hiệu trưởng Trường Khoa học phát triển trẻ thơ, Trường đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, để hỗ trợ trẻ rối loạn phổ tự kỷ cần có sự phối hợp liên ngành, đồng thời áp dụng những thành tựu nghiên cứu khoa học mới nhất vào quá trình can thiệp, trị liệu cho trẻ trong thực tiễn. Tuy nhiên, điều kiện của mỗi quốc gia là khác nhau, do đó cần nghiên cứu, tham khảo các mô hình đã có nhưng lựa chọn, điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam để áp dụng hiệu quả.

Theo bà, làm việc với trẻ khuyết tật nói chung và trẻ rối loạn phổ tự kỷ nói riêng đòi hỏi giáo viên phải kiên trì, biết lắng nghe, tìm hiểu và đáp ứng nhu cầu của từng trẻ. Đồng thời, giáo viên cần không ngừng học hỏi, chia sẻ kiến thức chuyên môn để từ đó tìm ra cách làm việc phù hợp nhất với từng trẻ cụ thể. Giáo viên cũng cần được trang bị đầy đủ chuyên môn, nghiệp vụ, đặc biệt là kỹ năng làm việc với từng nhóm trẻ. Bên cạnh đó, tình yêu thương dành cho trẻ là điều kiện cần thiết để giáo viên có thể gắn bó lâu dài với nghề.

Trong khuôn khổ diễn đàn, nhiều hoạt động được tổ chức như: các phiên báo cáo trao đổi học thuật về y tế và giáo dục trong can thiệp, trị liệu cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ và các rối loạn phát triển khác; trưng bày các sản phẩm nghiên cứu liên quan; triển lãm tranh của trẻ em rối loạn phổ tự kỷ; khu trải nghiệm văn hóa Nhật Bản dành cho trẻ em rối loạn phổ tự kỷ.