Thị trường lao động đang khan hiếm nguồn nhân lực cấp cao, chuyên gia giỏi của nhiều lĩnh vực. Dù đã chuyển qua nền kinh tế thị trường khá lâu, nhưng chúng ta vẫn thiếu chiến lược đầu tư đào tạo nguồn nhân lực trung, cao cấp đạt chuẩn quốc tế. Vì thế, khi hội nhập môi trường toàn cầu hóa nền kinh tế, nguồn nhân lực nước ta bị hụt hẫng. Nhiều công ty rất có nhu cầu tuyển những vị trí chủ chốt, nhưng khi phỏng vấn và xét tuyển thực tế thì khó tuyển dụng. Theo Hiệp hội doanh nghiệp phần mềm Việt Nam (Vinasa), cả nước hiện có khoảng 25.000 người làm việc trong các DN phần mềm và khả năng cung ứng nhân lực đang không đáp ứng nhu cầu. Còn theo TS. Ðặng Văn Uy, Hiệu trưởng trường Ðại học Hàng hải, qua những nghiên cứu, khảo sát gần đây cho thấy sự mất cân đối trầm trọng giữa cung và cầu đối với các chức danh sĩ quan hàng hải, nhất là đối với các chức danh quan trọng, bao gồm thuyền trưởng, máy trưởng, đại phó, máy nhất. Nguyên nhân của sự thiếu hụt này chủ yếu do chính sách đãi ngộ chưa thật sự khuyến khích đội ngũ sĩ quan hàng hải gắn bó lâu dài với nghề, nhất là chính sách thuế thu nhập đối với người có bốn chức danh quan trọng nói trên.
Theo dự báo của Tổng cục Du lịch Việt Nam, nhu cầu nhân lực cho du lịch sẽ rất lớn. Năm 2010, nhu cầu lao động trực tiếp trong ngành du lịch ước tính lên tới 333.400 người và tỷ lệ tăng bình quân mỗi năm là 8,5%, con số tương ứng tại năm 2015 sẽ là 503.200 người và 10,2%. Trong đó, số lượng lao động qua đào tạo cần tăng thêm khoảng 19.000 người mỗi năm. Hiện nay, hầu hết các khách sạn cao cấp vấp phải một khó khăn trong việc tìm kiếm nhân viên được đào tạo bài bản, giỏi ngoại ngữ. Hầu hết các sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành du lịch khi được nhận vào làm việc tại các khách sạn phải qua một khóa đào tạo ngắn hạn của khách sạn. Theo ông M.S. Thogersen, Trưởng phòng Dự án khảo sát thì hai nghề ma-két-tinh và tài chính phát triển nhanh về doanh thu và lao động, nhưng lại khan hiếm nhân sự có kỹ năng...
Trong khi đó, giai đoạn 2000 - 2006, Bộ Giáo dục và Ðào tạo đã tổ chức cho 2.684 nghiên cứu sinh ra nước ngoài đào tạo, trong đó có 871 tiến sĩ, 793 thạc sĩ và 814 cử nhân. Chi phí bình quân cho một sinh viên du học theo Ðề án 322 là khoảng 22.000 USD/năm, tức vào khoảng 100.000 USD cho bốn năm học (hơn 1,5 tỷ đồng). Nguồn chất xám khổng lồ này không được khai thác đúng mức hoặc về nước mà không có điều kiện để phát huy vốn học. Số trở về nước sau khi tốt nghiệp thật hiếm hoi, nhất là số du học tự túc. Hiện không có một thống kê chính thức nào được công bố về tình trạng này, nhưng con số từ năm 2004 cho thấy, tới 80% số sinh viên du học nước ngoài đã không trở về. Cho đến nay, con số này có thể còn tăng cao hơn.
Khác với tư tưởng truyền thống là tuyển người có nhiều năm kinh nghiệm, hiện nay đối tượng tuyển dụng của các công ty săn đầu người là sinh viên mới ra trường. Theo kết quả tổng kết cuối năm 2006 của trang Vietnamworks.com, nhu cầu tuyển dụng sinh viên vào thực tập hoặc mới ra trường vào làm việc đứng hàng thứ 3 trong top năm ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng cao nhất của các doanh nghiệp, với hơn 600 "đơn đặt hàng". Có công ty lại "săn người" theo chiến lược "ươm mầm" thông qua các chương trình tài trợ học bổng, khuyến học, khuyến tài. Kinh nghiệm, kỹ năng ngoại ngữ là một trong những yếu tố quyết định mức lương đối với những người cùng có trình độ cử nhân. Nhiều người trẻ hiện nay thích vào làm việc cho công ty nước ngoài hơn các loại hình công ty khác bởi những thuận lợi lớn mà lớp trẻ nào vừa ra trường ao ước: thu nhập cao, tác phong làm việc chuyên nghiệp, nhiều cơ hội thăng tiến, môi trường làm việc giúp nhân viên trau dồi ngoại ngữ và khả năng giao tiếp. Nhất là mức lương khá cao so với các công ty trong nước. Cùng vị trí, một công ty nước ngoài thường trả lương cao gấp hai, ba lần so với công ty trong nước. Bên cạnh đó, phần lớn các công ty nước ngoài đều có những chế độ đãi ngộ dành cho nhân viên: các chương trình huấn luyện trong hoặc ngoài nước, đi du lịch, mua bảo hiểm ở mức cao... Tuy nhiên, đòi hỏi tuyển dụng của các công ty nước ngoài rất gắt gao: nhân viên phải có trình độ ngoại ngữ khá, có kinh nghiệm và giỏi chuyên môn, có kỹ năng quản lý, giao tiếp tốt, có năng lực làm việc đội nhóm, chịu được áp lực công việc cao...
