Di dời hơn 1.000 hộ dân lòng hồ thủy điện Hủa Na

Với sự nỗ lực của chủ đầu tư, các nhà thầu, chính quyền địa phương và nhân dân vùng dự án, nhà máy điện mới sắp đưa vào vận hành, góp phần bảo đảm nhu cầu năng lượng cho phát triển đất nước.

Bảo đảm nguồn vốn cho công trình

Thủy điện Hủa Na do Tập đoàn dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) và một số cổ đông làm chủ đầu tư được xây dựng ở một huyện miền núi biên giới nhiều khó khăn, điều kiện địa chất và thủy văn phức tạp. Trong hai năm 2011 và 2012 khi tình hình kinh tế đất nước không thuận, nguồn vốn đầu tư cho công trình gặp khó khăn (chỉ riêng vốn phục vụ đền bù di dân, tái định cư (TÐC) ban đầu là 886 tỷ đồng đã tăng lên khoảng 1.250 tỷ đồng trên tổng mức đầu tư toàn dự án khoảng 6.000 tỷ đồng). Bên cạnh những khó khăn khách quan, dự án được sự quan tâm chỉ đạo tháo gỡ khó khăn của Chính phủ và PVN, sự phối hợp chặt chẽ của UBND tỉnh Nghệ An và chính quyền huyện Quế Phong, sự đồng thuận của bà con các dân tộc vùng lòng hồ.

Ðể bảo đảm được tiến độ xây dựng công trình, vấn đề thu xếp vốn là khâu quan trọng nhất, trong thời kỳ cắt giảm đầu tư, lãi suất ngân hàng cao, cơ cấu vốn của Công ty CP thủy điện Hủa Na đã được điều chỉnh lại, theo đó vốn góp của Tập đoàn được nâng lên hơn 82%. Cùng với sự chỉ đạo hỗ trợ mức cao nhất của tập đoàn, các Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Quân đội, Ngân hàng Bắc Á (cũng là cổ đông tham gia dự án) đã chia sẻ khó khăn tiếp đủ vốn cho công trình. Sự thành công của dự án còn do lựa chọn các nhà thầu, các nhà tư vấn chuyên nghiệp có nhiều kinh nghiệm thi công các công trình thủy điện. Trong đó tổng thầu xây dựng Tập đoàn công nghiệp Xây dựng Việt Nam; tổng thầu cung cấp, lắp đặt thiết bị là Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam; nhà thầu cung cấp các thiết bị nâng hạ Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung. Sau bốn năm dồn sức cho công trình, tìm giải pháp khắc phục những phát sinh trong quá trình thi công, đến nay tất cả các hạng mục chính của dự án như đập dâng, đập tràn, cửa lấy nước, hầm dẫn nước, nhà máy, đường dây 220 kV Hủa Na - Thanh Hóa... đều bảo đảm tiến độ và chất lượng. Riêng ở hạng mục hầm dẫn nước với tổng chiều dài hầm 3.813m, tổ chức thi công sáu hướng đào, đến nay công tác đào phần trên đạt 100% kế hoạch, đổ bê-tông kết cấu đạt 1.308m/3.813m (34%), khoan phun lấp đầy và gia cố đạt 900m. So với yêu cầu do phát sinh địa chất phức tạp dẫn đến tăng khối lượng gia cố, tăng chi phí làm chậm tiến độ so với kế hoạch đề ra. Ðến thời điểm hiện nay đây là hạng mục đang được chủ đầu tư và nhà thầu tập trung lực lượng, tăng thiết bị và nhân lực thi công quyết liệt.

Trao đổi với chúng tôi, kỹ sư Nguyễn Văn Quang, Trưởng phòng kỹ thuật Xí nghiệp Sông Ðà 10-2 (Công ty Sông Ðà 10) cho biết: Do phát sinh địa chất xấu, sai số lớn so với thiết kế đã làm tiến độ đào hầm chậm. Nhằm bảo đảm mục tiêu phát điện vào cuối năm, giải pháp thi công đang được áp dụng là tăng cường hai bộ cốp-pha kép 9 X 2m, thêm hai máy bơm bê-tông bơm xa 1.000m cho thi công gương số 3 và số 4, bảo đảm khối lượng thi công 270m đường hầm/tháng. Nhà thầu tăng thêm 100 lao động, tổ chức thi công ba ca liên tục (cả trong những ngày nghỉ) để kịp tiến độ theo cam kết với chủ đầu tư. Kỹ sư Nguyễn Duy Hoàng, Ðội trưởng thi công Công ty CP xây dựng công trình ngầm (thuộc Vinaconex) thi công hai gương 5 và 6 cho biết thêm, với giải pháp tăng cường thêm lao động và thiết bị, tăng ca như hiện nay thì tiến độ sẽ bảo đảm nhưng do đặc thù thi công đổ bê-tông cần vốn lớn, để hỗ trợ nhà thầu chủ đầu tư cần lo đủ vốn cho thi công.

Hỗ trợ dân di chuyển đến các điểm TÐC

Quá trình triển khai dự án Thủy điện Hủa Na, công việc đền bù, giải phóng mặt bằng (GPMB), di chuyển dân vùng lòng hồ về nơi ở mới cùng với vấn đề ổn định đời sống lâu dài cho người dân là vấn đề quan tâm hàng đầu đối với chủ đầu tư và chính quyền địa phương. Theo báo cáo của UBND huyện Quế Phong, số bản vùng lòng hồ bị ngập khi tích nước là 14 bản, với 1.402 hộ bị ảnh hưởng. Số hộ phải lập phương án bồi thường, di dời TÐC là 1.351 hộ, chủ yếu nằm ở hai xã lòng hồ Thông Thụ và Ðồng Văn. Ðể giải quyết một khối lượng công việc khổng lồ trước khi tích nước, ngoài sự nỗ lực của chủ đầu tư lo đủ nguồn vốn phục vụ công tác đền bù, GPMB và xây dựng hạ tầng ở các điểm TÐC, sự phối hợp chặt chẽ và chỉ đạo sát sao, quyết liệt của UBND tỉnh Nghệ An, chính quyền huyện Quế Phong, ban chỉ đạo GPMB có ý nghĩa quyết định đến tiến độ di dời. Trong sáu tháng qua đã lập phương án, phê duyệt kinh phí bồi thường cho 924 hộ, nâng tổng số hộ được phê duyệt bồi thường GPMB lên 1.387 hộ/1.402 hộ, trong đó số hộ di dời TÐC là 1.349 hộ; đã chi trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ cho 1.258 hộ, số hộ đã di dân là 1.085 hộ. Tại 13/13 điểm TÐC sau khi lên quy hoạch, lấy ý kiến nhân dân về xây dựng các hạng mục hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, nước, nhà trẻ, trường học, nhà văn hóa cộng đồng... các hộ dân bốc thăm nhận nền xây dựng nhà. Ðến nay tổng số hộ đã di chuyển là 1.048/1.361 hộ. Trong đó, giai đoạn 1 di dời đến cao trình +226 m đạt 97%, các lực lượng phối hợp đang tập trung lực lượng, phương tiện phấn đấu hoàn thành toàn bộ công tác di dân đến cao trình 240m trước ngày 30-8-2012, bảo đảm an toàn cho các hộ dân trong mùa mưa lũ.

Chủ tịch UBND huyện Quế Phong Lữ Ðình Thi cho biết: Ðể công tác di dân hoàn thành trong thời gian sớm nhất, lãnh đạo tỉnh, huyện Quế Phong và các tổ chức chính trị đã vào cuộc quyết liệt, cùng với sự hỗ trợ của các ban, ngành trong tỉnh tăng cường tuyên truyền vận động, hướng dẫn chính sách tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân, đồng thời huy động mọi lực lượng hỗ trợ các gia đình khi di chuyển. Quá trình quy hoạch các điểm TÐC, xây dựng đồng bộ các công trình phúc lợi điện, đường, trường, trạm, nước sinh hoạt... gắn với xây dựng nông thôn mới. Thành lập nhóm hỗ trợ sản xuất trong ban chỉ đạo, triển khai quy hoạch đất sản xuất, sớm bàn giao cho các gia đình, trong đó đất lâm nghiệp hộ cao nhất được nhận 5ha, hộ thấp nhất 2ha; đất làm nương rẫy từ 1.500 m2 đến 2.000 m2/hộ cùng với 400 m2 đất vườn liền kề và 350 - 400 m2 đất ở. Ðẩy mạnh tiến độ khai hoang ruộng nước, ở những nơi có điều kiện xây dựng hệ thống thủy lợi nhỏ... với mục tiêu phấn đấu từ năm 2017 đến 2020 ổn định sản xuất, đời sống cho toàn bộ các gia đình TÐC. Trước mắt, khi đất sản xuất chưa bàn giao tổ chức cấp gạo cho các hộ dân với mức 15 kg/người/tháng từ ba đến bốn năm. Trong giai đoạn khó khăn phải cắt giảm đầu tư, chính quyền địa phương đánh giá cao quyết tâm và trách nhiệm của chủ đầu tư trong huy động nguồn vốn, đáp ứng yêu cầu chi trả GPMB, xây dựng các khu TÐC.

Ðường vào bản Piềng Văn, bản Long Ðanh, xã biên giới Thông Thụ cách khu vực nhà máy 120 km chỉ có đường dân sinh, để kịp thời gian di chuyển dân, chủ đầu tư đã huy động phương tiện cơ giới mở đường công vụ vào tận bản giúp bà con vận chuyển nhà. Ngày đầu ra quân mở chiến dịch di dời, Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh Tập đoàn Dầu khí phối hợp Tỉnh đoàn và Huyện đoàn Quế Phong tổ chức phát động thanh niên tham gia hỗ trợ các gia đình di dời. Riêng xã Thông Thụ giao thông khó khăn, phải di chuyển 748 nhà dân, chủ đầu tư, UBND huyện đã đề nghị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh huy động 150 cán bộ, chiến sĩ giúp dân tháo dỡ, bốc xếp, vận chuyển nhà về nơi ở mới. Nhờ sự phối hợp đồng bộ và huy động mọi lực lượng hỗ trợ nhân dân cho nên từ sau Tết đến nay, bình quân mỗi tháng đã di chuyển 100 hộ dân đến các khu TÐC.

Tại điểm TÐC Huội Sin - Huội Lạn có tới 114 hộ dân xã Ðồng Văn nằm dưới chân đập thủy điện di chuyển về, là điểm TÐC có đông dân nhất, đồng chí Vi Văn Quốc, Bí thư chi bộ cho biết: Ðể bảo đảm kế hoạch tích nước lòng hồ, đồng bào các dân tộc trong xã đã đồng tình, ủng hộ phương án di chuyển của chính quyền. Ðến nay dân bản đã tổ chức ba đợt di chuyển nhà theo phương thức các hộ chủ động giúp nhau tự lo công việc. Chủ đầu tư ngoài chi trả tiền đền bù đầy đủ còn hỗ trợ dân tiền vận chuyển, các chính sách của Nhà nước về đền bù được thực hiện đầy đủ. Ðến điểm định cư mới dân bản vui hơn vì giao thông đi lại thuận tiện, các công trình phục vụ sinh hoạt hằng ngày như nước sinh hoạt, điện, giao thông, nhà trẻ, trường học, nhà văn hóa cộng đồng... được xây dựng đồng bộ hơn trước. Ðể bảo đảm ổn định đời sống lâu dài cho bà con đề nghị chính quyền các cấp và chủ đầu tư nhanh chóng quy hoạch đất sản xuất để chia cho các gia đình. Ðây là nhu cầu cấp bách giúp người dân ổn định đời sống tại nơi ở mới.

PHAN HÙNG