Ðể Hải Phòng trở thành thành phố Cảng xanh

Phát huy lợi thế thành phố Cảng

Trong 10 năm (2003-2013) thực hiện Nghị quyết 32-NQ/TW của Bộ Chính trị, TP Hải Phòng đã nỗ lực trong xây dựng và phát triển, nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những trung tâm công nghiệp lớn, đầu mối giao thông quan trọng và cửa chính ra biển của các tỉnh phía bắc, một trong những thành phố lớn của cả nước và là trung tâm kinh tế vùng duyên hải Bắc Bộ... Cảng biển và các hoạt động kinh tế liên quan đến lĩnh vực cảng biển được thành phố quan tâm đầu tư phát triển. Từ trước năm 2000, tổng chiều dài cầu cảng khu vực Hải Phòng chỉ có khoảng 3.000 mét, đến nay đã tăng lên gấp gần bốn lần với hơn 11.000 mét. Lượng hàng hóa trung bình hằng năm thông qua khu vực cảng biển Hải Phòng tăng trưởng từ 13 đến 15%, năm 2013 đã đạt 55,4 triệu tấn, tăng gấp hơn sáu lần so với mười năm trước. Nhiều chủ cảng đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng trang bị công nghệ bốc xếp hiện đại và nâng năng suất xếp dỡ tương đương với các cảng biển trong khu vực Ðông - Nam Á.

Công ty TNHH MTV Cảng Hải Phòng là đơn vị có số lượng cầu cảng lớn nhất khu vực với 21 cầu tàu, có khả năng tiếp nhận cỡ tàu hai vạn tấn đến bốn vạn tấn giảm tải, có mớn nước phù hợp với luồng tàu vào làm hàng và gần 600 nghìn m2 kho bãi chứa hàng, có hệ thống kết nối giao thông thủy, bộ, đường sắt... Trong những năm qua, công ty đã huy động được nhiều nguồn vốn cho đầu tư phát triển, đặc biệt là nguồn vốn tự có để đầu tư cho xây dựng hạ tầng cảng, thiết bị và công cụ xếp dỡ hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành, khai thác, sản xuất và bảo vệ an ninh trật tự... Ðồng thời, công ty luôn chú trọng thực hiện các biện pháp về đánh giá tác động môi trường, giám sát môi trường định kỳ, đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại và thực hiện các biện pháp lưu trữ, tập kết chất thải nguy hại, xây dựng các trạm xử lý nước thải nhiễm dầu và các biện pháp ứng phó sự cố tràn dầu... Nhiều khu vực như Tân Cảng Ðình Vũ được đầu tư mới, hiện đại, cùng với việc chuyển mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh sang dịch vụ đã mang dáng dấp của các cảng quốc tế trong khu vực. Tại đây, hàng hóa được tiến hành giao nhận ngay tại cổng ra vào, thay cho việc giao nhận trong kho bãi, giảm bớt thời gian, thủ tục và chi phí cho khách hàng...

Cảng Green Port thuộc Công ty cổ phần tập đoàn công-ten-nơ Việt Nam được xem là một trong những cảng hoạt động có hiệu quả kinh tế nhất so với các cảng trong khu vực. Các hoạt động: cảng biển quốc tế, lô-gi-xtích, bãi công-ten-nơ và các dịch vụ hỗ trợ, vận tải đường bộ bằng xe ô-tô chuyên dùng, vận tải xà-lan biển chuyên dùng, đại lý tàu biển và môi giới hàng hải, đại lý giao nhận quốc tế của doanh nghiệp đã từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ vận tải biển toàn cầu. Công ty đã xây dựng, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý tiên tiến theo ISO-9001 và công nghệ quản lý tiên tiến của các hãng tàu, các cảng biển lớn trên thế giới... Nhìn chung, các cảng tại Hải Phòng đang thật sự chuyển mình trong đầu tư phát triển theo hướng hiện đại, không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, mà còn là sự phát triển xanh, mang tính bền vững, thân thiện môi trường, giảm phát nguồn thải và xử lý tốt ô nhiễm môi trường từ hoạt động cảng...

Cùng với phát triển cảng theo hướng dịch vụ, Hải Phòng cũng xây dựng các chiến lược, các quy hoạch tổng thể để bảo đảm yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và môi trường bền vững. Thành phố đã xây dựng bộ chỉ số cho sự phát triển của thành phố trong tương lai và đã xây dựng danh mục các dự án khuyến khích đầu tư, những dự án không khuyến khích đầu tư. Nhiều dự án lớn về sản xuất phân bón, khai thác mỏ đầu tư xin vào Hải Phòng, nhưng đã bị từ chối do vấn đề công nghệ, chất thải môi trường... không thích ứng với yêu cầu của phát triển xanh, bền vững.

Ngay trong đầu năm 2014, cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng đã được khởi công xây dựng tại Lạch Huyện với tổng mức đầu tư 25 nghìn tỷ đồng. Theo đó, cảng được đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghệ bốc xếp đồng bộ và hiện đại, có thể tiếp nhận được tàu tổng hợp tải trọng từ 50 nghìn đến 80 nghìn tấn, tàu công-ten-nơ trọng tải lớn từ 4.000 đến 6.000 TEU và lên đến 8.000 TEU (tương đương với tàu trọng tải 100 nghìn tấn hoạt động trên tuyến vận tải biển xa). Dự kiến, lượng hàng hóa thông qua năm 2020 là 26 triệu tấn/năm, đến năm 2030 lên đến 120 triệu tấn/năm... Hải Phòng không chỉ xứng danh thành phố Cảng, mà đã và đang thật sự trở thành đầu mối giao thông quan trọng và cửa chính ra biển của các tỉnh phía bắc.

Hướng tới sự phát triển xanh, bền vững

Thực hiện Kết luận 72-KL/TW, Hải Phòng đang triển khai tái cấu trúc và hoàn thiện thể chế kinh tế theo hướng xanh hóa các ngành hiện có và khuyến khích các ngành kinh tế sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên với giá trị gia tăng cao; nghiên cứu, ứng dụng ngày càng rộng rãi công nghệ tiên tiến; giảm cường độ phát thải khí nhà kính và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; xanh hóa sản xuất; xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững... TP Hải Phòng xác định tập trung phát triển dịch vụ, nhất là dịch vụ cảng biển và dịch vụ lô-gi-xtích.

Ðối với sản xuất công nghiệp - một ngành vẫn được coi là thế mạnh của Hải Phòng nhưng đang gặp khó khăn trong mấy năm gần đây, thành phố đã có sự thay đổi điều chỉnh lại đối với cơ cấu công nghiệp, hướng tới những nhóm ngành có giá trị cao hơn, xuất khẩu nhiều hơn, những nhóm ngành thay thế nhập khẩu. Từ đó tạo điều kiện khai thác tốt các tiềm năng lợi thế, đặc biệt là những nhóm ngành công nghệ cao, giá trị gia tăng cao để tạo thêm nguồn thu ngân sách và không ảnh hưởng tới môi trường và các yếu tố đầu vào. Ðối với những nhóm ngành ảnh hưởng tới môi trường và bị ảnh hưởng bởi yếu tố đầu vào, sẽ vẫn hoạt động theo nhu cầu của thị trường, nhưng theo xu hướng giảm dần. Từ năm 2013, tỷ trọng nhóm ngành điện tử, công nghiệp chế tạo đã tăng dần cả về giá trị gia tăng và cả về thu ngân sách, dần thay thế cho các ngành sản xuất thép, đóng tàu, xi-măng..., bước đầu tạo sự chuyển dịch trong tái cơ cấu kinh tế thành phố trong những năm tới. Cùng với đó, thành phố đã đưa ra những danh mục, các dự án trong từng thời kỳ có thể tiếp nhận, không thể tiếp nhận, khuyến khích hoặc không khuyến khích để định hướng cho phát triển lâu dài, bảo đảm hiệu quả cho các nhà đầu tư. Trong đó có những tiêu chí về sử dụng nhiên liệu, nguyên liệu và các yếu tố đầu vào để bảo đảm sự phát triển xanh, lâu dài... Mặt khác, thành phố chỉ đạo Cục Hải quan Hải Phòng phát huy vai trò "gác cửa", ngăn chặn, xử lý các loại hàng hóa, thiết bị có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường vào thị trường nội địa qua cảng...

Ðể những mục tiêu trong Kết luận 72-KL/TW sớm trở thành hiện thực, Hải Phòng cũng đang đứng trước những thách thức về vấn đề quy hoạch không gian biển. Sự phát triển manh mún của 37 cảng hiện không chỉ phân tán nguồn lực đầu tư dẫn đến tụt hậu về thiết bị, công nghệ, mà còn tạo sự cạnh tranh không lành mạnh trong nội bộ, gây thiệt hại về kinh tế và uy tín với các cảng quốc tế khác. Công tác nạo vét luồng, cải cách hành chính, quản lý hệ thống dịch vụ sau cảng còn chưa thống nhất và chặt chẽ, việc đào tạo nhân lực chất lượng cao còn bất cập, vấn đề xử lý ô nhiễm môi trường từ các nhà máy thép, hóa chất, xi-măng... đã đầu tư trước đây. Một điểm đáng chú ý là hệ thống hạ tầng giao thông chưa kết nối tốt, nhất là đường sắt, đường thủy nội địa trong giải tỏa hàng hóa qua cảng và chưa thực hiện chuẩn hóa về xây dựng cảng biển... Những vấn đề này đang được Hải Phòng tập trung sức cùng các bộ, ngành trung ương phối hợp tháo gỡ để xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố Cảng xanh, văn minh, hiện đại trong một tương lai gần.