* Đấu thầu điện ảnh: Cửa mở hay khép?
Thay đổi tư duy làm phim
Bà Ngô Phương Lan, Cục trưởng Cục Điện ảnh cho biết, khi Thông tư đưa vào hiện thực, thì kịch bản điện ảnh được lựa chọn dựa trên chất lượng cao nhất, do một hội đồng liên ngành chọn lựa qua nhiều vòng. Điều này sẽ khiến cho các hãng phim Nhà nước phải thay đổi tư duy làm phim đã tồn tại nhiều năm nay, là làm phim không cần khán giả.
Đạo diễn Trần Lực (hãng phim Đông A), một trong những người từng làm cả phim Nhà nước và phim tư nhân thẳng thắn nhìn nhận: “Trước đây tôi cũng làm trong hãng phim Nhà nước, tất nhiên mỗi một nghệ sĩ đều làm việc có trách nhiệm và hết mình, tuy nhiên vẫn có một chút ích kỷ, là mình làm phim cho mình. Bây giờ hầu như ở các hãng phim Nhà nước vẫn còn tồn tại điều này, khi làm phim chẳng ai nghĩ đến khán giả”.
Đạo diễn Đào Bá Sơn (hãng phim Giải Phóng) cũng chia sẻ ý kiến này: “Chúng ta lâu nay vẫn tồn tại kiểu làm phim không cần khán giả, trong khi nghệ thuật thứ bảy là loại hình sống nhờ khán giả. Các hãng phim nhà nước lâu nay vẫn còn tính quan liêu, giữ nguyên cách làm phim từ xưa. Khi đón nhận Thông tư mới này, điều đầu tiên là bộ máy lãnh đạo trong hãng phim Nhà nước phải khác đi, để bắt kịp cung cách sản xuất điện ảnh thị trường ngày nay”. Đạo diễn Đào Bá Sơn cũng nói thêm: “Không thương mại hóa nghệ thuật, nhưng bản thân dòng phim nghệ thuật cũng có đối tượng khán giả riêng, cũng cần phải quan tâm và thu hút những khán giả đó, đừng làm phim ra là xong, không cần biết ai sẽ xem”.
Còn theo đạo diễn Nguyễn Chánh Tín: “Phim Nhà nước thất bại nhiều quá. Tiền dân mà làm phim thua lỗ hoài giống như nước đổ lá môn thì làm sao chịu nổi. Có Thông tư thì phải thay đổi, chứ không thể làm xong rồi cất kho như trước được”.
Băn khoăn không ít
Nói về Thông tư này, không ít nhà làm phim tỏ ra băn khoăn về phương thức thực hiện cũng như tính minh bạch của Hội đồng xét thầu. Rõ ràng, việc đưa một dự án phim ra đấu thầu nghĩa là tất cả các hãng phim Nhà nước cũng như tư nhân đều có cơ hội ngang nhau, sòng phẳng và công bằng. Tuy nhiên, các tiêu chí đấu thầu sẽ như thế nào khi một sản phẩm nghệ thuật không thể có những “đo đếm” cụ thể như các sản phẩm thương mại thông thường khác?
Đạo diễn Đào Bá Sơn băn khoăn: “Hình thức đấu thầu là tốt, tạo ra sự sòng phẳng, công bằng trước tất cả những người làm nghệ thuật trong làng điện ảnh, điều chúng tôi băn khoăn là sẽ đấu thầu như thế nào, chú trọng nghệ thuật hay tính cạnh tranh về chi phí? Tôi cũng chưa hình dung, sẽ đấu thầu bằng tiền hay lực lượng sáng tác?”
Còn đạo diễn Trần Lực bày tỏ: “Thực ra nếu thông tư này đi vào thực hiện thì rất tốt, không chỉ cho hãng phim tư nhân chúng tôi, mà còn cho cả ngành điện ảnh. Đây là một bước thay đổi lớn, để tạo ra một cuộc chơi sòng phẳng để có được những bộ phim hay. Tuy nhiên, về tính khả thi thì tôi có chút nghi ngờ, bởi vì điều này tôi đã được nghe cách đây lâu rồi chứ không phải gần đây”. Đạo diễn Trần Lực phân tích: “Tất nhiên khi đấu thầu phải phải đủ năng lực tài chính. Nhưng quan trọng nhất là anh sẽ xử lý bộ phim đó như thế nào? Đấu thầu gồm cả điều đó chứ không chỉ nói về chi phí làm phim. Vậy một dự án phải được xây dựng giống như bộ phim hoàn chỉnh, nhưng chỉ nằm trên giấy, sẽ được đấu thầu ra sao?”.
Một điều các nhà làm phim băn khoăn là sự minh bạch của việc đấu thầu. Theo đạo diễn Nguyễn Thanh Vân, sự minh bạch và trình độ của người thẩm định là yếu tố quan trọng hàng đầu, quyết định tới thành công của dự án. Bởi vì, nếu không minh bạch, thì mọi chuyện sẽ trở về như cũ, tức là chỉ có các hãng phim Nhà nước cạnh tranh với nhau…
Đạo diễn Trần Lực thẳng thắn: “Đó mới là vấn đề để đưa thông tư này thành hiện thực. Phải hết sức sòng phẳng với nhau. Chúng tôi không chấp nhận sự không minh bạch, và sẽ lên tiếng ngay nếu thấy không sòng phẳng. Tôi cho rằng cuộc chơi này không thể nào ưu tiên việc lobby hay đi cửa sau”.
Còn Justin Nguyễn, nhà làm phim từ Mỹ liên tục tham gia các hoạt động điện ảnh gần đây ở quê nhà thì bày tỏ: “Những nhà làm phim tư nhân cũng cần tới sự hỗ trợ của Nhà nước. Hiện nay mỗi năm chúng ta mới có khoảng mười mấy phim, vì thế tôi hy vọng khi có thông tư, chúng ta có thể làm nhiều phim hơn, khoảng 20 phim. Còn về cạnh tranh, tôi cho rằng không nên chỉ chọn một kịch bản, cứ phim tốt thì chọn thôi. Nếu sòng phẳng, thì Nhà nước và tư nhân đều ngang nhau, quan trọng là năng lực, tài nghệ của các nhà làm phim mà thôi”.
