Chúng tôi đến khu trồng dưa hấu trái vụ ở thôn Tân Lập 2, xã Lương Sơn, huyện Ninh Sơn vào ngày 21-4. Trước mắt, là cánh đồng dưa hấu hàng chục ha đang vàng úa, xơ xác. Với vẻ mặt buồn vì thất thu, nông dân Phan Ngọc Hùng nói: 'Vụ này tôi vay trên 30 triệu để trồng 5 sào. Lúc đầu cây xanh tốt và cho trái hẳn hoi, cứ tưởng là ăn chắc. Nhưng khi trái đang lớn thì cây bỗng nhiên quăn đầu ngọn, lá tàn lụi và chết hàng loạt. Hàng trăm hộ trồng dưa thêm một lần thất vọng”.
Nông dân Nguyễn Cường Mai chua xót nói: “Trồng vụ chính, khi thu hoạch trái dưa chín đỏ, bình quân mỗi trái nặng 2,5kg trở lên, năng suất đạt 3 tấn/sào. Nếu bán với giá 7.000 đồng/kg, thu lãi hàng trăm triệu đồng, nhưng giờ thì thua nặng !”.
Sau vụ đông - xuân trước Tết Nguyên đán 2011 (vụ chính), anh Mai thuê tám sào đất và đầu tư trên 60 triệu đồng để trồng dưa hấu trái vụ. Vào thời điểm dưa chuẩn bị cho thu hoạch thì bị con “rầy ri” (một loại bọ trĩ) tấn công. Cứ hai ngày, phải phun xịt thuốc một lần, chi phí cao hơn nhiều so với vụ chính. Anh sử dụng đủ mọi cách để phòng ngừa, nhưng ruộng dưa cứ tàn lụi dần. Nản lòng, anh bỏ mặc, chấp nhận “mất cả chì lẫn chài”.
Anh Đoàn Văn Hà, trồng 2,1 ha với tổng chi phí trên 180 triệu đồng. Nhưng thu hoạch trái không lớn, vỏ sần, kém chất lượng, nên bán với giá 2.000 đồng/kg, thua lỗ gần 100 triệu đồng.
Chủ tịch UBND xã Lương Sơn Trần Thị Chung cho biết : Toàn xã trồng hơn 40 ha dưa trái vụ, hầu hết nông dân đều thua lỗ vì không đạt sản lượng. Bình quân, đầu tư giống, tiền cày đất, tiền bạt để phủ gốc dưa, phân bón, thuốc trừ sâu… cho một ha dưa hấu trái vụ (trồng trong thời gian 75 ngày) khoảng 80 triệu đồng. Nhưng với thất bại năm nay, nhiều nông dân sẽ bị vỡ nợ.
Cùng chung cảnh ngộ, hàng trăm hộ dân ở các xã Phước Hữu, Phước Sơn, Phước Vinh, huyện Ninh Phước; xã Phước Nam, huyện Thuận Nam; xã Phước Tiến, Phước Thắng, huyện Bác Ái cũng đang “đắng lòng” vì dưa.
Trưởng phòng Nông nghiệp (Sở NN&PTNT tỉnh Ninh Thuận) Nguyễn Tin, cho rằng “Ngành đã nhiều lần khuyến cáo việc trồng dưa hấu trái vụ sẽ không bao giờ mang lại hiệu quả, thậm chí còn bị mất trắng, nông dân cần trồng loại cây khác sau khi thu hoạch vụ chính, nhưng người dân không thuận theo, để rồi thua lỗ nặng nề vì mất mùa. Năm nay, thời tiết xấu, vào ban đêm trên địa bàn tỉnh có sương muối nhiều, cộng với ban ngày nắng nóng gắt, làm cho dưa hấu xuống lá nhanh, trái dưa bị mất dinh dưỡng, không nở và bị eo nhỏ lại'.
Qua thực tế cho thấy, nông dân nên tuân thủ lịch thời vụ và khuyến cáo của ngành chức năng để có hiệu quả sản xuất cao và tránh được những rủi ro không đáng có.