Đằng sau những lời kêu gọi “tắt app”

Qua xác minh của cơ quan chức năng và ghi nhận từ những người trực tiếp chạy xe tại Hà Nội, Đà Nẵng, câu chuyện phía sau những lời kêu gọi ấy còn là bài toán mưu sinh, chi phí vận hành và khoảng trống đối thoại trong nền kinh tế nền tảng.

Thông tin trên mạng và thực tế ngoài đường

Trong hai ngày 12 và 13/9/2026, trên một số nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết, video cho rằng tài xế Grab đồng loạt “tắt app”, ngừng hoạt động hoặc kêu gọi nhau không chạy xe để phản đối chính sách chiết khấu. Không ít nội dung sử dụng những cụm từ như “đình công”, “Grab tê liệt”, đồng thời đưa ra các con số về thu nhập, mức chiết khấu chưa được kiểm chứng.

Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện các tài khoản Facebook, TikTok, YouTube đăng tải, chia sẻ những thông tin nêu trên.

Qua làm việc trực tiếp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Grab, cơ quan công an xác định doanh nghiệp này không phát thông báo yêu cầu tài xế không được tự ý tắt ứng dụng trong thời gian trên. Phía doanh nghiệp cho biết hoạt động vận hành các dịch vụ diễn ra bình thường; các chỉ số về chất lượng dịch vụ và số lượng đối tác tài xế hoạt động trên nền tảng được duy trì ổn định.

Liên quan vụ việc, Công an thành phố Hà Nội đã làm việc và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Đ.X.H. (sinh năm 1996, trú tại Hà Nội). Chủ tài khoản YouTube này thừa nhận đã đăng tải các nội dung sai sự thật nhằm thu hút tương tác.

Cơ quan công an khuyến cáo người dân cần kiểm tra tính xác thực của thông tin trước khi chia sẻ; không bình luận, lan truyền các nội dung cắt ghép, sai sự thật hoặc có tính chất kích động, gây mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến tâm lý cộng đồng.

Những gì diễn ra trên đường phố Hà Nội trong những ngày này cũng cho thấy một thực tế khác so với những thông tin chưa kiểm chứng về kêu gọi tắt app xe công nghệ trên các nền tảng mạng xã hội.

Ghi nhận của phóng viên Báo Nhân Dân cho thấy nhu cầu đặt xe của người dân vẫn ở mức cao. Anh Nguyễn Tác Nam, thường trú tại Khâm Thiên, Hà Nội, người có hơn 10 năm gắn bó với dịch vụ gọi xe công nghệ từ thời Uber cho biết anh vẫn bật ứng dụng làm việc bình thường.

Theo anh Nam, trong những ngày diễn ra đợt kêu gọi trên mạng xã hội, lượng khách đặt xe tăng mạnh, anh phải chạy liên tục. Thu nhập bình quân mỗi chuyến xe tăng thêm khoảng 5.000 đồng.

Cũng theo anh Nam, thông tin cho rằng tài xế tại Hà Nội tắt ứng dụng và được hỗ trợ tiền ăn trưa là không có thực.

Mưu sinh phía sau mỗi chuyến xe

Với những người trực tiếp làm nghề, xe công nghệ đã trở thành một phương thức tạo việc làm và thu nhập cho nhiều người. Điểm đáng chú ý của công việc này là tính linh hoạt, song đi kèm là những khoản chi phí mà người lái xe phải tự tính toán và gánh chịu.

Anh Mai Hiển Điệp, thường trú tại phố Thọ Lão, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội cho biết, nếu làm việc khoảng 12 giờ mỗi ngày, tổng thu nhập thô của tài xế có thể đạt hơn 30 triệu đồng hằng tháng.

Con số này, nếu chỉ nhìn vào tổng thu nhập, có thể tạo cảm giác khá cao so mức lương văn phòng phổ thông. Nhưng để có được khoản thu nhập đó, người lái xe phải bỏ ra không ít chi phí vận hành.

Theo anh Điệp, mỗi tháng tài xế phải dành khoảng 5 triệu đồng cho các khoản chi phí, tương đương khoảng 1/6 tổng thu nhập. Riêng tiền xăng trung bình khoảng 100.000 đồng mỗi ngày. Bên cạnh đó là tiền thay bốn hộp dầu máy hằng tháng, cùng chi phí bảo dưỡng, thay lốp và hao mòn phương tiện.

Như vậy, thu nhập của tài xế không thể chỉ được nhìn qua số tiền nhận được từ các chuyến xe. Đằng sau mỗi khoản doanh thu là thời gian làm việc, nhiên liệu, phương tiện và những chi phí phát sinh trong quá trình vận hành.

Đối với những người chạy xe bán thời gian, bài toán lại có phần khác. Anh Nguyễn Thế Anh, tài xế Grab làm thêm tại Hà Nội, lựa chọn công việc này bởi sự chủ động về thời gian. Buổi sáng, anh làm công việc chính tại công ty; từ 15 giờ đến 18 giờ, anh bật ứng dụng chạy xe.

Mỗi buổi, sau khi trừ chi phí, anh thu khoảng 180.000-190.000 đồng. Sau hơn 1 năm 1 tháng gắn bó, khoản thu nhập phụ gần 6 triệu đồng mỗi tháng giúp anh cải thiện đáng kể đời sống gia đình.

Những trường hợp như anh Nguyễn Thế Anh cho thấy một đặc điểm đáng chú ý của lao động nền tảng: không phải tất cả tài xế đều coi đây là công việc toàn thời gian. Với một số người lao động, đây là nguồn thu nhập bổ sung, có thể linh hoạt theo thời gian và nhu cầu cá nhân.

Chiết khấu và bài toán chi phí

Một trong những vấn đề thường xuyên được tài xế đề cập là mức chiết khấu.

Anh Mai Hiển Điệp phản ánh mức thu bình quân hiện nay của Grab vào khoảng 33%, tương đương khoảng 1/3 giá trị chuyến đi. Theo anh Điệp, các ứng dụng như Be hay Xanh SM cũng áp dụng mức tương đương.

Đối với Xanh SM, theo chia sẻ của anh Điệp, tài xế sử dụng xe của công ty phải chịu mức chiết khấu cao hơn, đồng thời thực hiện các định mức vận hành chặt chẽ hơn. Trong khi đó, tài xế tự đầu tư xe cá nhân được hưởng mức ưu đãi hơn, khoảng 20%, và chủ động hơn về thời gian.

Từ góc nhìn của một người trực tiếp làm nghề, anh Điệp cho rằng phía doanh nghiệp cũng phải gánh nhiều khoản chi phí để duy trì hoạt động, từ bộ máy nhân sự, thuê văn phòng đại diện đến quảng cáo.

Bởi vậy, tranh luận về mức chiết khấu không chỉ đơn thuần là câu chuyện về tỷ lệ phần trăm trên mỗi chuyến xe. Đó còn là câu hỏi về cách phân chia doanh thu, chi phí vận hành và giá trị mà mỗi bên đóng góp trong mô hình kinh doanh nền tảng.

Với tài xế, điều họ quan tâm cuối cùng vẫn là khoản thu nhập thực nhận sau khi đã trừ các chi phí cần thiết.

Từ thực tế đó, anh Mai Hiển Điệp cho rằng việc tự ý dừng hoạt động theo những lời kêu gọi trên mạng xã hội trước hết khiến chính tài xế chịu thiệt hại về kinh tế.

Theo anh, đây là mối quan hệ kinh doanh tự nguyện. Nếu cảm thấy công việc phù hợp, tài xế có thể tiếp tục; nếu không phù hợp, có thể chủ động chuyển sang lĩnh vực khác.

Tại Đà Nẵng, anh Đình Tăng, một tài xế lái xe ô-tô công nghệ, nói ngắn gọn về sự lựa chọn của người lao động: “Cái miệng thì bảo tắt app, nhưng cái bụng đâu cho phép nghỉ”.

Câu nói có phần mộc mạc ấy phản ánh khá rõ khoảng cách giữa lời kêu gọi trên mạng xã hội và thực tế cuộc sống.

Áp lực về cước phí, thu nhập và công sức bỏ ra chưa phải lúc nào cũng tương xứng là vấn đề có thật. Nhưng từ những áp lực đó đến một cuộc ngừng hoạt động đồng loạt lại là một khoảng cách không dễ vượt qua.

Khoảng trống đại diện và nhu cầu đối thoại

Ngoài đường, lượng xe biển số vàng phục vụ khách vẫn lưu thông đông đúc. Với nhiều tài xế, phía sau tay lái là tiền điện, tiền nhà, tiền xe và chi phí học hành của con cái.

Từ thực tế hoạt động của tài xế, câu chuyện không chỉ dừng lại ở những thông tin “tắt app” lan truyền trên mạng xã hội, mà còn đặt ra vấn đề về tiếng nói đại diện của lực lượng lao động trong nền kinh tế số.

Theo anh Đình Tăng, phần lớn những người đứng ra kêu gọi tắt app trên các hội nhóm mạng xã hội đều sử dụng tài khoản ẩn danh. Điều này cho thấy một khoảng trống lớn trong việc đại diện tiếng nói của lực lượng lao động công nghệ hiện nay.

Anh Đình Tăng cũng nêu quan điểm: Mặc dù các hãng xe thường gọi tài xế là “đối tác”, trong thực tế vận hành, các nền tảng nắm giữ toàn bộ dữ liệu, thuật toán, cách phân bổ chuyến đi, chính sách thưởng và mức phí chiết khấu. Tài xế có quyền lựa chọn chạy hoặc không chạy, nhưng hầu như không có khả năng thương lượng trực tiếp về chính sách. Khi thiếu một tổ chức đại diện chính thức đủ vị thế để tập hợp ý kiến và đối thoại, những bức xúc phát sinh dễ dẫn đến các phản ứng tự phát như tắt app.

"Tôi nghĩ điều cần thiết lúc này không phải là ai thắng, ai thua trong một cuộc tranh luận giữa tài xế và Grab. Điều cần thiết hơn là xây dựng một cơ chế đối thoại thực chất. Tài xế cần có tiếng nói đại diện. Nền tảng cần có trách nhiệm giải trình. Nhà nước cần có hành lang pháp lý phù hợp mô hình lao động mới. Và công đoàn cũng cần nghiên cứu cách tiếp cận lực lượng lao động trên nền tảng số thay vì chỉ nhìn người lao động qua những mô hình việc làm truyền thống. Bởi nếu những người đang trực tiếp chạy xe vẫn không có nơi để nói, thì hôm nay họ tắt app vì một chính sách; ngày mai có thể lại tắt app vì một chính sách khác.

Tắt app có thể làm nền tảng chú ý nhưng một cơ chế đại diện và đối thoại công bằng mới có thể giải quyết được vấn đề. Đó mới là điều tôi nghĩ cả tài xế, các nền tảng và cơ quan quản lý cần cùng suy nghĩ nghiêm túc", lái xe ô-tô công nghệ Đình Tăng chia sẻ.

Đằng sau câu chuyện “tắt app” vì thế không chỉ là chuyện một chiếc điện thoại được bật hay tắt. Đó là câu chuyện về sinh kế của hàng nghìn người, về cách một mô hình lao động mới đang vận hành và về yêu cầu hoàn thiện những quy tắc phù hợp với một nền kinh tế ngày càng dựa nhiều hơn vào các nền tảng số.