Vấn đề công nhận người hoạt động cách mạng trước năm 1945 (thường gọi là cán bộ lão thành cách mạng) đối với những người còn sống đang gặp vướng mắc do thiếu văn bản hướng dẫn của các cơ quan chức năng. Theo Thông tư liên tịch số 06/1999 hướng dẫn, giải thích về việc công nhận và giải quyết quyền lợi đối với người hoạt động cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và Ban Tổ chức Trung ương ban hành ngày 8-2-1999, thời hạn công nhận đã khép lại sau ngày 30-6-1999.
Tuy nhiên, trong thực tế vẫn tồn tại một số trường hợp người tham gia cách mạng trước năm 1945 đang hoàn chỉnh hồ sơ đề nghị được công nhận. Thời gian qua, Cục Người có công (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) cũng nhận được nhiều đơn, thư kiến nghị về vấn đề này từ phía địa phương và người dân. Tuy nhiên, việc ra quyết định công nhận là các tỉnh uỷ, thành uỷ, Ban Đảng, Đảng uỷ trực thuộc Trung ương… Các đơn vị liên quan của ngành lao động, thương binh và xã hội chỉ có thể tập trung giải quyết về chính sách, chế độ của cán bộ lão thành cách mạng và tiền khởi nghĩa sau khi họ có quyết định công nhận. Từ thực tế này, Cục Người có công mong muốn các cơ quan chức năng sớm ban hành văn bản hướng dẫn để có thể sớm giải quyết những hồ sơ tồn đọng của đối tượng này.
Việc công nhận người hoạt động cách mạng trước năm 1945 đã được quy định từ Thông tri số 32 ban hành năm 1960. Sau 39 năm, một thời gian tương đối dài để các cụ hoàn thành những thủ tục cần thiết. Tới nay, công tác công nhận đã cơ bản hoàn thành. Thông tư liên tịch số 06/1999 nêu rõ: “Những người vì lý do nào đó chưa được công nhận là người hoạt động cách mạng trước năm 1945, nhưng đến nay có hồ sơ gốc theo quy định và có đủ căn cứ tin cậy thì được xem xét, công nhận. Thời hạn cuối cùng để giải quyết những trường hợp còn sót này là ngày 30 tháng 6 năm 1999 (theo quyết định của cấp có thẩm quyền công nhận)”.
Hai năm trước, Ban Tổ chức Trung ương đã ban hành Hướng dẫn 30-HD/BTCTU ngày 12-8-2009 về điều kiện, căn cứ và quy trình xét, công nhận người hoạt động cách mạng trước ngày 1 tháng 1 năm 1945 và người hoạt động cách mạng từ ngày 1 tháng 1 năm 1945 đến trước Tổng khởi nghĩa 19-8 năm 1945 đã hy sinh, từ trần. Văn bản này chủ yếu hướng tới đối tượng người có công hoạt động cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám đã qua đời nên việc công nhận với người đang còn sống không thuộc phạm vi điều chỉnh của hướng dẫn 30.
Chế độ ưu đãi của cán bộ lão thành cách mạng được áp dụng theo Nghị định số 89/2008/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Pháp lệnh Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Các chế độ ưu đãi khác thực hiện theo quy định tại Điều 30, Điều 31 Nghị định số 54/2006/NĐ-CP ngày 26-5-2006 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng. Ngoài ra, đối tượng này cũng như thân nhân của họ còn được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở theo Quyết định số 20/QĐ-TTg ngày 3-2-2000.
Ông Nguyễn Đình Liêu, nguyên Thứ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội, nhận xét, khép lại thời hạn công nhận là đúng theo tiến trình để những cán bộ lão thành cách mạng có đủ tiêu chuẩn hoàn thành các thủ tục cho bản thân. Nhưng từ đây cũng nảy sinh một vấn đề tồn đọng trong chính sách dành cho người có công. Với những trường hợp phức tạp, vì nhiều lý do khách quan và chủ quan của lịch sử để lại mà chưa hoàn thành đủ hồ sơ, cần xem xét từng trường hợp cụ thể để kiến nghị lên cơ quan có thẩm quyển cao nhất, nhằm bảo đảm quyền lợi cho đối tượng. Công nhận một trường hợp người có công không phải chỉ vì lợi ích riêng của cá nhân họ mà còn là sự ghi nhận với quần chúng nơi cư trú. Đến nay, thời hạn của văn bản đã kết thúc, nhiều hồ sơ đủ điều kiện đã được công nhận trong thời gian qua, nhưng rõ ràng có những trường hợp tồn đọng cần được xem xét, nghiên cứu, vận dụng trong thực tế.
Ông Liêu cũng cho rằng, trước đây, chúng ta thực hiện chế độ, chính sách với người còn sống trước để bảo đảm quyền lợi cho họ và gia đình. Những người đã có một thời kỳ cống hiến cho Tổ quốc xứng đáng được hưởng những chính sách ưu đãi của Nhà nước. Bây giờ, khi đã có điều kiện về thời gian, nhân lực, ngân sách…, cũng rất cần chính sách cho người đã mất.
Theo ý kiến từ một lãnh đạo Cục Người có công, việc bổ sung hoặc điều chỉnh văn bản là rất cần thiết, bởi đa số các cụ thuộc đối tượng này tuổi đã cao, sức khoẻ ngày càng yếu, do đó cơ hội hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước không còn nhiều. Gần đây nhất, trong năm 2011, một cán bộ 84 tuổi ở Thái Nguyên đã phải mất 12 năm mới được công nhận là cán bộ lão thành cách mạng khi có sự vào cuộc tích cực của cơ quan chủ quản - Bộ Công thương - và nhiều đơn vị liên quan.
