Cổ phần hóa Tổng công ty Ðiện tử Tin học Việt Nam

 
Mục tiêu của việc chuyển đổi VEIC thành Tổng công ty cổ phần là hình thành doanh nghiệp nhà nước có nhiều chủ sở hữu, huy động vốn, tạo thêm động lực và có cơ chế quản lý năng động, hiệu quả. Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, hình thức CPH VEIC được tiến hành trên cơ sở bán một phần vốn nhà nước hiện có tại tổng công ty để thu hút vốn. Bảy doanh nghiệp đã được CPH của VEIC sẽ được giữ nguyên. Tiến hành CPH các công ty TNHH nhà nước một thành viên của VEIC gồm Ðiện tử Thủ Ðức, Ðiện tử Bình Hòa, Ðiện tử Ðống Ða, Ðiện tử Tin học Viễn thông Nghệ An, Công nghệ thông tin Genpacific. Văn phòng và các đơn vị hạch toán phụ thuộc chuyển thành công ty mẹ - Tổng công ty cổ phần Ðiện tử và Tin học Việt Nam, trong đó Nhà nước giữ hơn 50% vốn điều lệ. Riêng Trường cao đẳng công nghệ Viettronics trực thuộc VEIC  sẽ được chuyển thành trường dân lập. Sau khi tiến hành CPH, doanh nghiệp có tên gọi là Tổng công ty cổ phần điện tử và tin học Việt Nam (VEIC) với ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực điện tử, tin học.

Khi bán cổ phần của tổng công ty, người lao động trong văn phòng Tổng công ty được mua cổ phần ưu đãi theo đúng quy định tại điều 37 Nghị định số 187/2004/NÐ-CP của Chính phủ về việc chuyển công ty nhà nước thành công ty cổ phần. Bên cạnh đó, người lao động trong các đơn vị thành viên hạch toán độc lập của tổng công ty cũng được mua cổ phần ưu đãi khi bán cổ phần của đơn vị thành viên đó.

Chủ tịch Hội đồng quản trị VEIC Bùi Quang Ðộ khẳng định, việc CPH Tổng công ty chắc chắn sẽ làm cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của VEIC hiệu quả hơn. Các doanh nghiệp thành viên của VEIC  tự chủ, năng động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh đồng  thời tạo điều kiện cho VEIC  tập trung phát triển các sản phẩm mới trên thị trường cũng như nghiên cứu ứng dụng công nghệ mới.

Theo ông Nguyễn Thịnh, Trưởng phòng Kế hoạch kinh doanh của VEIC thì VEIC  có đặc thù riêng, khác với các doanh nghiệp khác khi tiến hành CPH. Chẳng hạn Tổng công ty Xuất nhập khẩu xây dựng (Vinaconex) là doanh nghiệp mạnh, kinh doanh trực tiếp, có thương hiệu nổi tiếng, lại chi phối các đơn vị thành viên về mặt vốn, công nghệ, thị trường. Ngược lại, VEIC là tổng công ty nhỏ với số vốn chỉ hơn 300 tỷ đồng. Hơn nữa VEIC  không kinh doanh trực tiếp, không có sản phẩm riêng, không có thương hiệu mà chỉ đơn thuần hoạt động như đơn vị hành chính. Các đơn vị thành viên của VEIC không quan hệ mật thiết với nhau về vốn, công nghệ, thị trường, nhất là mỗi doanh nghiệp lại có thương hiệu riêng. Vì vậy, khó khăn đặt ra khi tiến hành CPH tổng công ty chính là vấn đề xác định giá trị doanh nghiệp. Ngoài ra, ông Thịnh cũng lo ngại khi thực hiện bán đấu giá cổ phiếu, VEIC buộc phải có những phương án kinh doanh tốt, hấp dẫn các nhà đầu tư. Trong khi đó, tình hình sản xuất, kinh doanh của VEIC đang ngày càng xấu đi. Theo đánh giá của Bộ Công nghiệp, sức mua các sản phẩm điện tử năm 2004 đều tăng cao, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này cũng đạt hơn một tỷ USD, các nhà doanh nghiệp điện tử có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp điện tử ngoài quốc doanh đều tăng trưởng mạnh. Thế nhưng các doanh nghiệp thành viên của VEIC  lại gặp nhiều khó khăn. Năm 2004, thị phần của những doanh nghiệp này chỉ chiếm 4-6% thị phần cả nước. Tổng doanh thu của VEIC (không tính các doanh nghiệp liên doanh, chỉ đạt 907 tỷ đồng, bằng 86% so với năm 2003, riêng doanh thu sản xuất công nghiệp cũng chỉ đạt 546,9 tỷ đồng, bằng 79,33%. Có chỉ tiêu sụt giảm đến 20% so với năm trước như lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước... Mặt khác, thách thức hội nhập ngày càng sâu của ngành điện tử thời gian tới buộc các doanh nghiệp phải cạnh tranh quyết liệt. Trên thực tế, sức cạnh tranh của các doanh nghiệp thành viên của VEIC  khá thấp, bản thân tổng công ty lại lúng túng trong việc xác định hướng đi và sản phẩm chủ lực.

Trước những khó khăn nêu trên, VEIC cần những bước đi cẩn trọng, kỹ lưỡng nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Kinh nghiệm nhiều nước cho thấy quá trình sắp xếp, chuyển đổi doanh nghiệp điện tử và công nghệ thông tin nếu không có cơ chế quản lý đúng sẽ làm cho tổ chức vốn đã manh mún lại càng manh mún thêm, rất khó tạo năng lực cạnh tranh và phát triển trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.