Theo lịch hẹn, chúng tôi gặp lãnh đạo UBND huyện Từ Liêm. Ðồng chí Lê Văn Thư, Chủ tịch UBND huyện Từ Liêm vừa họp chỉ đạo chống bão về đã vào chuyện ngay: "Từ Liêm có diện tích tự nhiên 75,32 km2, dân số hơn 500 nghìn người. Quy mô dân số và mật độ dân số vào loại cao nhất trong các huyện ngoại thành của Hà Nội. Tốc độ đô thị hóa đang rất sôi động; đặc biệt sau khi hợp nhất với Hà Tây, huyện là trung tâm phát triển đô thị của Thủ đô, thu hút nhiều dự án đầu tư, dân số cơ học tăng mạnh. Trong 5 năm qua huyện đã giải phóng hơn 1.000 ha mặt bằng dành cho những công trình và dự án phát triển kinh tế - xã hội. Kinh tế của huyện đang chuyển dịch, tỷ trọng lao động nông nghiệp giảm dần tạo tiền đề thực hiện CNH, HÐH nông nghiệp, nông thôn. Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội được quan tâm; nhiều vấn đề xã hội được giải quyết tích cực; đời sống nhân dân được nâng cao; số hộ giàu tăng, số hộ nghèo giảm".
Diện mạo Từ Liêm đang khởi sắc từng ngày và đạt những thành tựu về kinh tế - xã hội đáng khích lệ. Giá trị sản xuất trên địa bàn do huyện quản lý đến năm 2010 đạt 11.000 tỷ đồng; tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất hằng năm là 19%. Mức thu nhập trung bình toàn huyện là 25 triệu đồng/người/năm (trong đó khu vực nông thôn là 23 triệu đồng/người/năm).
TS, Kiến trúc sư Nguyễn Quang, chuyên gia Chương trình định cư con người (UN-Habitat Liên hợp quốc) có lần trao đổi với tôi: Không có một quốc gia nào đạt được thành tựu tăng trưởng kinh tế lại không trải qua giai đoạn đô thị hóa. Dường như ở nước ta quá trình đô thị hóa đi trước và đi nhanh hơn công nghiệp hóa và đang diễn ra mạnh mẽ ở nhiều vùng ven đô mà Từ Liêm là một thí dụ điển hình.
Ðô thị hóa nhanh, đất nông nghiệp bị thu hồi để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội đang tạo sức ép với vấn đề giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, đặc biệt là bộ phận lao động trẻ. Nhiều người dân ở Từ Liêm vốn sống bằng nghề nông nay chuyển mạnh sang hoạt động dịch vụ và thương mại. Huyện đã có giải pháp tạo môi trường lao động cho người dân mất đất như nâng cấp một số chợ theo quy hoạch hoặc phù hợp quy hoạch. Hiện có 18 điểm chợ/12 xã và 15 chợ tạm xen kẽ trong khu dân cư, thu hút hơn 3.775 hộ kinh doanh.
Nhiều trung tâm thương mại và siêu thị lớn như: Metro, Citymax, Ðiện máy HC, The Garden... Khu dịch vụ cao cấp như Mễ Trì, Mỹ Ðình, Xuân Ðỉnh với nhiều loại hình dịch vụ - thương mại đã thu hút được khá nhiều lao động. Cho đến nay huyện có khoảng 3.360 doanh nghiệp, gần 9.870 hộ sản xuất kinh doanh tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Ðề án "Ðào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Từ Liêm (2011 - 2020)" với kinh phí hơn 38 tỷ đồng dành cho 14.700 người đang được triển khai... Cùng đó là kế hoạch hỗ trợ chi phí học nghề cho nhiều loại hình lao động qua cơ sở đào tạo nghề và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội với nhiều hình thức hỗ trợ chi phí học nghề...
Tôi đã gặp lãnh đạo xã Mễ Trì - một "điểm nóng" về đô thị hóa của Từ Liêm với nhiều công trình hoành tráng: Trung tâm Hội nghị quốc gia, Bảo tàng Hà Nội... Ðồng chí Ðào Tăng Quýnh, Chủ tịch UBND xã Mễ Trì cho biết: Khoảng 10 năm nay, tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, cơ sở hạ tầng của xã có những bước phát triển vượt bậc, đời sống tinh thần và vật chất của người dân được nâng cao. Thu nhập trung bình của người dân hiện là 27 triệu đồng/năm. Trước đây xã có chừng 500 ha, khi đô thị hóa chỉ còn 100 ha, dự kiến đến năm 2015 cũng được quy hoạch hết số đất còn lại... Bên cạnh những "cái được" rất to lớn của đô thị hóa đem lại cho cộng đồng, theo tôi, còn có những điểm phát sinh cần tiếp tục khắc phục đó là chủ động phòng ngừa tệ nạn xã hội, cải thiện vệ sinh môi trường, giải quyết mâu thuẫn của một số gia đình và tạo việc làm cho người lao động.
Tại xã Ðông Ngạc, tôi có cuộc chuyện trò với đồng chí Nguyễn Văn Chiến, Chủ tịch UBND xã, quanh chủ đề xã hội hóa xây dựng nông thôn mới. Công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới của xã làm khá tốt nên chương trình nhận được sự đồng thuận của người dân. Nhiều cổng làng cổ được tôn tạo từ sức của dân như: làng Vẽ (thôn Ðông Ngạc), ngõ Ngác, xóm 3, xóm 4A, xóm 4B rồi đình Nhật Tảo, chùa Tư Khánh...
Ðể khắc phục tiêu cực phát sinh về vấn đề nhà đất, xã có Sổ 24h về trật tự xây dựng ghi lại các hiện tượng phát sinh để lãnh đạo xã kịp thời xử lý ngay.
Trả lời về hướng phát triển trong tương lai của huyện, đồng chí Lê Xuân Trường, Bí thư Huyện ủy Từ Liêm hào hứng cho biết: "Từ nay đến năm 2015, huyện phát triển mạnh hạ tầng theo hướng văn minh, hiện đại với nhiều loại hình dịch vụ có chất lượng cao, chú trọng lĩnh vực: tài chính - ngân hàng, giáo dục - đào tạo, y tế, bưu chính - viễn thông và dịch vụ bán lẻ văn minh tại các khu đô thị mới. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng "Công nghiệp - thương mại, dịch vụ - nông nghiệp" với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 58,8%; thương mại, dịch vụ chiếm 39,5%...".
Có thể nói quá trình đô thị hóa đã tác động mạnh mẽ tới phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn trên địa bàn huyện, nhiều vấn đề xã hội phát sinh cần tiếp tục tập trung giải quyết. Huyện đang chủ động đưa ra những giải pháp thực hiện Xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2015 và định hướng 2020, tạo cơ sở vững chắc để chuyển đổi thành quận trong tương lai và thích ứng với quá trình đô thị hóa.
THÁI VĂN
