Chuyện chăm sóc gà tiến vua

Đệ nhất gà Đông Tảo

Vì sao gà Đông Tảo lại quý đến như vậy ? Có lẽ, với những người nuôi gà sành nhất ở huyện Khoái Châu (tỉnh Hưng Yên) cũng khó mà tìm được câu trả lời cho rành rọt. Hơn 30 năm nuôi gà Đông Tảo, ông La Bá Tĩnh ở xã Đông Tảo có hẳn một cơ ngơi, tất cả là nhờ…gà. Gặp chúng tôi, ông Tĩnh tếu táo: “Đời tôi cái gì cũng gắn liền với gà, sinh năm con gà, từng chủ nhiệm một câu lạc bộ gà Đông Tảo và cả đến bây giờ sớm hôm ăn ngủ với gà”.

Gà Đông Tảo hay còn gọi là gà Đông Cảo, bắt nguồn từ thôn Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Từ xa xưa, đây được coi là giống gà quý, hằng năm đều được dùng làm đồ cúng tiến cho vua chúa. Ngày nay, để chăm sóc được một chú gà Đông Tảo thuần chủng không phải là đơn giản. Nói như ông Tĩnh là: “Phải có nghề và bí kíp gia truyền, không ai giống ai. Nuôi gà Đông Tảo không đầu tắt mặt tối như làm ruộng, nhưng người nuôi gà phải bỏ nhiều thời gian, tâm huyết để luôn túc trực theo dõi từng bước đi của chúng, bởi chỉ cần sơ sảy là đi tong hàng chục triệu đồng”.

Điều quan trọng đầu tiên là phải chọn đúng giống gà Đông Tảo thuần chủng, chân to, vảy xù xì, cổ ngắn, mã đẹp và có sức khỏe tốt. Thông thường, gà mái Đông Tảo sáu tháng là đẻ lứa đầu tiên, mỗi lứa thường cho 10-12 trứng. “Trong số hàng nghìn con giống chỉ chọn nuôi được được khoảng 80-100 con. Đó là những con có hình dáng thanh thoát, đầu to (hình củ tre), chân gà phải đỏ, bụ bẫm, dọc ống chân có vảy thịt xếp cài gối nhau thẳng hàng, bàn chân tù, dày, ngón chân ngắn, mình nở, lườn trắm, đít thóp, đầu to (dáng gộc tre), ngực nở, mào xít. Nhưng nếu trong quá trình phát triển, gà không đẹp sẽ phải chuyển sang chăm sóc theo chế độ gà thịt”, chị Nguyễn Thị Phương, chủ trại gà Phương Chiến cho biết.

Anh Dũng giới thiệu gà Đông Tảo thuần chủng.

Gà Đông Tảo được nuôi theo ba loại: dùng để thịt, biếu và làm cảnh. Khó nhất là nuôi gà cảnh. Ông Tĩnh cho biết thêm: “Gà Đông Tảo không biết tự kiếm ăn, vụng ấp trứng, dễ nhiễm bệnh nên chi phí nuôi khá tốn kém. Với nuôi gà cảnh, ngoài xây dựng chuồng trại theo đúng quy trình kỹ thuật thì phải đặc biệt quan tâm tới việc điều chỉnh nhiệt độ chuồng trại. Vào những ngày miền bắc rét buốt, chúng tôi phải nhốt riêng gà thuần chủng sang một chuồng khác có lắp bóng đèn sưởi để giữ ấm. Mỗi buổi sáng, phải đem gà ra phơi nắng và tắm cát, kích thích vận động. Chiều đến phải rửa chân gà bằng nước ấm pha muối kết hợp với chải lông thường xuyên để lông mượt và da đỏ, tối đến, để tránh mầm bệnh lây lan phải mắc màn cho gà ngủ. Thức ăn cho gà thường phải chọn loại thóc mầm, uống nước đun sôi để nguội và phải uống thuốc bổ định kỳ để tăng cường sức đề kháng”.

Chung tay bảo tồn giống gà quý

Với những người nuôi gà chuyên nghiệp ở mảnh đất Hưng Yên, điều sợ nhất là sự tràn lan của thị trường gà Đông Tảo. Trong khi giống gà thuần chủng ngày càng khan hiếm, thì gà lai bắt đầu thịnh hành. Theo anh Lê Văn Dũng, chủ một trang trại gà Đông Tảo ở Khoái Châu, Hưng Yên: “Gà Đông Tảo đặc biệt nhất ở đôi chân. Chân gà này có thể to gấp 10 lần chân gà bình thường, vảy da sần sùi, có màu đỏ hồng từ cẳng xuống tận ngón chân. Trong khi đó, chân gà Đông Tảo lai nhỏ hơn, vảy chân màu vàng nhạt, không có vần đỏ”.

Ông Tĩnh là người có thâm niên 30 năm nuôi gà Đông Tảo.

Chính vì vậy, khi biết tin có Hội thi gà Đông Tảo lần đầu tiên tổ chức trên quy mô toàn quốc, nhằm tìm kiếm ngôi vương cho cặp gà, trống đơn, mái đơn đẹp nhất vào trung tuần tháng 1-2017, những người nuôi gà Hưng Yên phấn khởi lắm.

Hơn 25 cặp trống mái, 27 trống, 24 đơn mái đến từ Bình Dương, Đà Nẵng, Thanh Hóa, Hà Tây, Hải Dương, Kon Tum, Nghệ An, TP Hồ Chí Minh đã hội tụ về xã Đông Tảo. Gà mang đến hội thi là những chú gà khỏe mạnh, chân to da đỏ, lông mã đẹp, hình dáng cân đối tròn trịa, trọng lượng mái 3 kg, trống 4 kg.

Anh Lê Quang Thắng, Chủ tịch Hội Chăn nuôi và kinh doanh gà Đông Tảo cho biết: “Tiêu chí để chúng tôi chọn ra một con gà hoàn hảo phải bảo đảm các yếu tố như chân đúng gà thuần Đông Tảo, ống chân to tròn, vẩy rồng đều, vẩy thịt đỏ, da đỏ, đầu oai vệ, gà trống mào sun màu đỏ tía, tích và dái tai màu đỏ. Gà không có khuyết tật, không qua trang điểm”. Ngoài ra, gà trống và gà mái dự thi phải đạt từ tám tháng trở lên, có khả năng sinh sản.

Ông Nguyễn Văn Cường, xã Đông Tảo sở hữu chú gà trống vừa đạt giải nhất trong cuộc thi cho biết: “Sung sướng lắm chú ạ. Đã có người trả tôi 40 triệu để mua nhưng tôi chưa có ý định bán. Bởi chăm sóc được một con gà thuần chủng như thế này không phải đơn giản”.

Cuộc thi không nặng nề về giá trị giải thưởng mà là sân chơi của người nuôi gà Đông Tảo với mong muốn giao lưu và tận mắt thấy những con gà đẹp nhất, hoàn hảo nhất trên toàn quốc và là dịp để tôn vinh một giống gà quý hiếm.

Trước khi chia tay làng gà tiến vua, chúng tôi được anh La Bá Tĩnh mời đúng ngày 6 tháng Giêng âm lịch về tham dự hội làng, trong đó có hội thi mâm xôi gà đẹp nhất của làng Đan Nhiễm, thị trấn Văn Giang. “Đẹp lắm, các anh sẽ thấy hàng trăm mâm xôi gà trình thánh. Gà Đông Tảo trống thiến, nuôi cầm lồng một năm, ăn uống nước sạch, mào gà đẹp, vàng ươm, đầu không thâm, miệng ngậm cánh hoa, mắt mở như gà sống, hai cánh xoải bay. Người đạt giải dù không lớn nhưng ý nghĩa tinh thần rất lớn”.

Có lẽ, đây là hội làng thi mâm xôi gà duy nhất trên cả nước và cũng là địa phương mà hình ảnh con gà được nâng tầm giá trị, trở thành một biểu tượng về sự sum vầy, no đủ, hạnh phúc của người Hưng Yên và dân tộc Việt Nam.