TP Hồ Chí Minh hiện có những công viên sở hữu nhiều giá trị về lịch sử, vị trí, cây xanh, thảm cỏ như: Tao Ðàn, Lê Văn Tám, Gia Ðịnh, Thảo Cầm Viên, Lê Thị Riêng... Và có những công viên được chỉnh trang, xây mới như: Công viên Làng hoa Gò Vấp, Công viên dọc theo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè... Cùng với chức năng là "lá phổi" điều tiết môi trường sinh thái, công viên còn là nơi vui chơi, giải trí, nghỉ ngơi của người dân. Vào sáng sớm, chiều muộn hoặc buổi tối, lượng người tập trung về công viên thường rất đông và đa dạng về lứa tuổi, thành phần.
Nhờ có không gian xanh, thoáng mát, nhiều cây cổ thụ, thảm cỏ rộng, tọa lạc ở khu vực trung tâm cho nên các công viên Tao Ðàn, Gia Ðịnh, Lê Văn Tám, Thảo Cầm Viên... có sức hút rất lớn với người dân thành phố và du khách. Như anh Nguyễn Văn Thanh (quận 12) hằng tuần vẫn đưa vợ con lên Công viên Gia Ðịnh ba lần để tập thể dục, vui chơi. Anh Thanh cho biết, dù đi lại hơi xa nhưng lên Công viên Gia Ðịnh, gia đình anh mới thật sự được tận hưởng một không gian xanh.
Với mật độ dân cư tập trung đông đúc, nhịp sống sôi động và hối hả thì việc tìm về những không gian xanh để thư giãn, vui chơi... là nhu cầu tất yếu của người dân thành phố. Tuy vậy, thời gian qua, nhiều công viên đã để xảy ra không ít chuyện tiêu cực, bất cập, làm cho tính thân thiện, thoải mái vốn có của công viên bị giảm đi nhiều. Có công viên đã bị "gặm nhấm" diện tích, "cắt xén" không gian dành cho cộng đồng. Nhiều công viên để xảy ra các tệ nạn xã hội, tiêm chích, móc túi, hàng quán nhếch nhác, xả rác bừa bãi... Thạc sĩ Trần Thị Ngọc Nhờ, giảng viên Khoa Ðô thị học, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh cho rằng, số lượng công viên ở thành phố hiện nay không thiếu cho nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, tính an toàn và thẩm mỹ của công viên thì còn hạn chế. Ðơn cử, công viên dọc theo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, tuy mới được xây dựng, chỉnh trang đẹp đẽ nhưng ngay lập tức đã bị người dân lấn chiếm phơi phóng quần áo, buôn bán, câu cá trộm...
Mặt khác, lượng người dồn về ngày càng đông đang khiến cho nhiều công viên trở nên chật chội, đôi khi rơi vào tình trạng quá tải. Do vậy, cũng cần tính tới việc bố trí, sắp đặt không gian sinh hoạt trong công viên cho hợp lý, tránh sự đơn điệu. Theo kiến trúc sư Trần Thái Nguyên, các đường chạy, đi bộ của nhiều công viên hiện đã trở nên chật hẹp, bề mặt không an toàn; không gian sinh hoạt của công viên vẫn mang tính ôm đồm, lẫn lộn giữa không gian động và không gian tĩnh, chưa có khu vui chơi, giải trí dành riêng cho người già, trẻ con; vị trí đặt thùng rác chưa thuận tiện... Nếu bố trí các tiện ích này hợp lý, khoa học sẽ góp phần điều chỉnh hành vi, ý thức của người dân khi đến công viên. Kiến trúc sư Trần Thái Nguyên cũng cho rằng, cần mạnh dạn cho người dân nghỉ ngơi, vui chơi trên các thảm cỏ ở công viên, điều này sẽ giúp người dân cảm thấy gần gũi, thoải mái với thiên nhiên, từ đó họ sẽ có ý thức hơn trong việc giữ gìn, bảo vệ công viên.
THỜI gian gần đây, cơ quan chức năng của thành phố đã có những biện pháp nhằm cải thiện không gian, bộ mặt công viên như: chỉnh trang, tăng cường công tác chăm sóc bảo vệ, ngăn ngừa tệ nạn xã hội, buôn bán hàng rong; đầu tư lắp đặt hệ thống chiếu sáng và dụng cụ tập thể dục, xây thêm nhà chòi và nhà vệ sinh... Nhưng để tạo sự bền lâu trong việc giữ gìn cải thiện không gian công viên thì điều trước tiên phải thuộc về ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân. Cần xác định công viên là tài sản chung của cộng đồng, có ý nghĩa quan trọng và tầm ảnh hưởng lớn đến chất lượng đời sống đô thị. Từ đó, chung tay bảo vệ, chăm sóc bằng những "việc làm xanh". Có như vậy, công viên mới trở thành môi trường thân thuộc, nhiều giá trị để quay lại phục vụ nhu cầu của chính người dân.
