Chung tay giải bài toán cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

Ðến thời điểm này, mọi điều kiện về lớp học, bàn ghế, thiết bị, đồ dùng dạy học đã được các nhà trường chuẩn bị kỹ lưỡng để bảo đảm điều kiện tốt nhất cho cả thầy cô và học trò.

Nỗ lực cho năm học mới

Ðến Trường trung học cơ sở Tiền An (phường Tiền An, thành phố Bắc Ninh) vào những ngày cuối cùng của tháng 8, chúng tôi được chứng kiến tinh thần làm việc khẩn trương của giáo viên nhà trường khi tất bật dọn dẹp, vệ sinh lớp học, sân trường. Hiệu trưởng Vương Thị Lan Anh, cho biết: Năm học 2022-2023, trường có 28 phòng học kiên cố với 1.189 học sinh. Ðến nay nhà trường được đầu tư đầy đủ các phòng chức năng trang bị thiết bị, đồ dùng hiện đại, đồng bộ cho các môn: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Tiếng Anh, Công nghệ, Âm nhạc. Phần lớn lớp học được trang bị bảng thông minh để thuận lợi triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới. Nhà trường cũng bố trí một khu vực đất trống để phục vụ môn Công nghệ lớp 7. Tại đây, học sinh sẽ được thực nghiệm các nội dung liên quan trồng trọt, giáo viên đánh giá các sản phẩm tự tay học sinh gieo trồng theo yêu cầu giáo dục phổ thông mới.

Nằm trên địa bàn tập trung nhiều nhà máy, xí nghiệp, xã Phương Liễu (huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) là xã có khá đông dân cư với khoảng 11 nghìn nhân khẩu và tập trung khoảng 30 nghìn công nhân đến làm việc và cư trú. Hiệu trưởng Trường tiểu học Phương Liễu Nguyễn Quang Hạnh chia sẻ: Nhà trường có 1.498 học sinh học ở một điểm chính, hai điểm lẻ ở hai thôn Hà Liễu và Do Nha. Những năm học trước đây, nhà trường còn thiếu phòng học nhưng được sự quan tâm của cấp ủy đảng, chính quyền, năm học này nhà trường đưa vào sử dụng tám phòng học mới và tám phòng học được sửa chữa ở điểm trường thôn Hà Liễu. Việc được xây thêm phòng học không chỉ giảm tải gánh nặng sĩ số mà còn đáp ứng yêu cầu dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Các phòng học được trang bị đầy đủ bàn ghế, bảng, quạt mát, bảo đảm ánh sáng... Ðối với những lớp học không có ti-vi, nhà trường đã trang bị hệ thống máy chiếu hiện đại.

Không chỉ riêng ở Bắc Ninh, đến thời điểm này, nhiều địa phương khác đã sẵn sàng mọi điều kiện về cơ sở vật chất để đón học sinh đến trường. Tại Trường trung học cơ sở Cư Pui (huyện Krông Bông, tỉnh Ðắk Lắk), các thầy giáo, cô giáo đang chuẩn bị đồ dùng dạy học, dọn dẹp phòng thực hành thí nghiệm, dụng cụ và thiết bị nhằm giúp các tiết học thực hành sinh động hơn, giáo viên có không gian và đủ phương tiện giảng dạy. Thầy giáo Phan Ngọc Tuấn, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Ðến nay, tất cả 26 phòng học của nhà trường đã được trang bị ti-vi thông minh, từng bước đáp ứng yêu cầu về trang thiết bị cho chương trình giáo dục phổ thông mới.

Tuy nhiên, theo Bộ Giáo dục và Ðào tạo, mạng lưới trường lớp, điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học dù được tăng cường đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ yêu cầu phát triển quy mô và nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là ở một số trường chuyên biệt vùng dân tộc thiểu số, miền núi, chất lượng giáo dục còn thấp so với yêu cầu. Tỷ lệ trường tiểu học tổ chức bán trú còn thấp cho nên cha mẹ học sinh gặp khó khăn khi đưa con đến trường học 2 buổi/ngày. Các trường tiểu học ở miền núi có nhiều điểm trường lẻ và lớp ghép với khoảng cách xa khiến việc quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, trang thiết bị, cơ sở vật chất, phòng học bộ môn còn hạn chế về cả số lượng và chất lượng. Một số địa phương, khu đô thị và các thành phố lớn như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Bình Dương, Ðồng Nai... do áp lực tăng dân số cơ học quá nhanh dẫn đến sĩ số học sinh/lớp cao, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục theo yêu cầu hiện nay.

Từng bước tháo gỡ khó khăn

Hiện nay, để khắc phục khó khăn, các địa phương đều nỗ lực tìm phương án bảo đảm triển khai năm học mới hiệu quả. Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Hữu Bình cho biết: Năm học 2022-2023 sẽ thuận lợi hơn năm học trước do dịch bệnh được kiểm soát tốt. Năm học mới này, ngành giáo dục Bắc Ninh xác định là một năm học quan trọng trong lộ trình thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới. Trong đó, đặc biệt chú trọng tới công tác chuẩn bị các điều kiện cơ sở vật chất cho năm học mới đối với học sinh khối lớp 3, 7 và 10. Sở Giáo dục và Ðào tạo tỉnh phối hợp UBND các huyện, thành phố chỉ đạo các cơ sở giáo dục rà soát lại toàn bộ đồ dùng, trang thiết bị trường học, tập trung đầu tư xây dựng, nâng cấp, tu sửa cơ sở vật chất trường học, thực hiện mục tiêu kiên cố hóa gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, Sở cũng thực hiện rà soát, sắp xếp, mở rộng quy mô, mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng.

Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo Hà Nội Trần Thế Cương cho biết: Năm 2022 có 51 trường được xây mới, cải tạo 605 trường, bố trí 1.464 tỷ đồng từ nguồn ngân sách của thành phố và các quận, huyện, thị xã để mua sắm bổ sung trang thiết bị dạy học. Ðể khắc phục tình trạng quá tải học sinh ở một số trường tại các quận nội thành. Sở đã kiến nghị Bộ Giáo dục và Ðào tạo nghiên cứu cho Hà Nội cơ chế đặc thù là tính diện tích sàn sử dụng/học sinh thay vì diện tích đất sử dụng/học sinh để công nhận trường chuẩn quốc gia; đồng thời, cho phép nâng cao tầng các khối xây dựng, sử dụng các tầng hầm mà vẫn bảo đảm an toàn dạy và học...

Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo tỉnh Ðắk Lắk Phạm Ðăng Khoa cho biết: Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học được đầu tư trong thời gian qua đã cơ bản đáp ứng nhu cầu dạy và học trong năm học mới, nhất là ở những khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới của tỉnh. Ðến hết năm học 2021-2022, tỉnh sáp nhập 40 trong số 61 trường học; xóa bỏ 121 trong số 184 điểm trường. Bên cạnh đó, những năm qua, thực hiện Dự án giáo dục trung học cơ sở khu vực khó khăn nhất giai đoạn 2, tỉnh đã hoàn thành đầu tư xây dựng 47 phòng học, tám phòng thí nghiệm, hai thư viện, 10 phòng nội trú học sinh, 12 phòng công vụ giáo viên... tại 12 trường trung học cơ sở thuộc sáu huyện, góp phần kiên cố hóa trường lớp học. Ðể chuẩn bị cho năm học 2022-2023, toàn tỉnh bố trí gần 400 tỷ đồng xây dựng mới, sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm các trang thiết bị, trong đó ưu tiên tập trung cho triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới ở lớp 3, 7 và 10. Tuy nhiên, hiện toàn tỉnh vẫn thiếu 500 phòng học. Sở Giáo dục và Ðào tạo đã tham mưu tỉnh xây mới, đầu tư xây dựng phòng học chức năng, mua sắm trang thiết bị nhằm nâng cao chất lượng trong công tác giảng dạy và học...

Theo Cục trưởng Cơ sở vật chất (Bộ Giáo dục và Ðào tạo) Mai Văn Trinh, cả nước có khoảng hơn 569 nghìn phòng học các cấp mầm non, trung học cơ sở, trung học phổ thông. Trong đó, số phòng học kiên cố là 482.420 phòng, đạt tỷ lệ 84,7%. Số phòng học bộ môn ở các cấp như sau: cấp tiểu học có 31.928 phòng, cấp trung học cơ sở có 42.799 phòng; cấp trung học phổ thông có 12.699 phòng. Tình trạng trường lớp có quy mô nhỏ, xuống cấp đã dần được khắc phục; việc đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy học để triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới được quan tâm, trong đó có các hạng mục như: Phòng học, phòng chức năng, phòng học bộ môn, thư viện, nhà vệ sinh, công trình nước sạch, bổ sung thiết bị dạy học, bảo đảm khuôn viên, cảnh quan môi trường sư phạm xanh, sạch, đẹp; khắc phục tình trạng thiếu nhà vệ sinh, công trình nước sạch ở các cơ sở giáo dục trung học.

Ðể bảo đảm điều kiện thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ Giáo dục và Ðào tạo đã ban hành các danh mục thiết bị dạy học tối thiểu ở các cấp học phổ thông, làm căn cứ để các cơ sở giáo dục khi lập kế hoạch mua sắm thiết bị dạy học bảo đảm đủ số lượng, chất lượng, hiệu quả, tránh lãng phí, ưu tiên các thiết bị phục vụ cho các lớp học đã thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới; khuyến khích các trường tổ chức phong trào xây dựng thiết bị dạy học tự làm... Bộ cũng đề nghị các sở giáo dục và đào tạo tham mưu HÐND, UBND cấp tỉnh dành ngân sách thỏa đáng từ nguồn vốn ngân sách địa phương để đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; thực hiện lồng ghép hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia và các chương trình, dự án, đề án khác đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; khuyến khích, huy động mọi nguồn lực, các nguồn vốn trong dân cư, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và các nhà đầu tư dưới nhiều hình thức để góp phần giải quyết các khó khăn trong đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học...