Thời tiết ở Tây Nguyên đang là mùa khô, nhất là ở Gia Lai, mấy ngày qua không khí thật oi bức. Tuy nhiên, điều đó không thể làm giảm không khí hân hoan, phấn khởi của người dân khi đón mừng hai sự kiện lớn có ý nghĩa trong đời sống chính trị và văn hóa xã hội của người dân Tây Nguyên, đó là Ðại hội Ðại đoàn kết các dân tộc Tây Nguyên và Lễ đón nhận Bằng công nhận Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là Di sản văn hóa truyền khẩu phi vật thể của nhân loại, của tổ chức UNESCO.
Trên các đường phố chính dẫn về trung tâm, đâu đâu cũng rực rỡ cờ hoa, băng-rôn và khẩu hiệu. Ở khuôn viên Hội trường 2-9, TP Plây Cu, vào sáng 28-3, ngày chính thức khai mạc Ðại hội Ðại đoàn kết các dân tộc Tây Nguyên, càng nhộn nhịp hơn bởi được đón gần 500 đại biểu từ năm tỉnh Tây Nguyên và các tỉnh trong khu vực Trung Nam Bộ về dự.
Họ gặp nhau tay bắt mặt mừng, xen lẫn mầu sắc sặc sỡ đặc trưng riêng có của những bộ trang phục nhiều mầu sắc của các dân tộc thiểu số từ mọi miền đất nước, như tô đẹp thêm vườn hoa vốn nhiều sắc mầu của đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Ðại hội vinh dự được đón Chủ tịch nước Trần Ðức Lương đến dự và phát biểu ý kiến chỉ đạo.
Trong không khí trang nghiêm và xúc động, các đại biểu được nghe lại nội dung Thư Bác Hồ gửi Ðại hội các dân tộc thiểu số miền nam họp tại Plây Cu ngày 19-4-1946, do đồng chí Hà Sơn Nhin, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai, thay mặt Ðoàn Chủ tịch đọc. Cả hội trường như lặng đi khi nghe lại những lời Người dạy cách đây 60 năm: "Hôm nay đồng bào khai hội sum họp một nhà thật là vui vẻ". "Ðồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Ðê, Xê Ðăng hay Ba Na và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt..."
Về dự đại hội, các đại biểu thuộc nhiều lứa tuổi, dân tộc, giới tính, hoàn cảnh... nhưng có lẽ điểm chung và điều dễ nhận thấy nhất hiện rõ trên khuôn mặt của mỗi người, là niềm vui, niềm phấn khởi, niềm tự hào...
Cụ Ksor Ní, dân tộc Gia Rai, 82 tuổi, nguyên là Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai-Kon Tum, có lẽ là một trong số ít người còn sống được vinh dự chứng kiến không khí Ðại hội các dân tộc thiểu số miền nam cách đây 60 năm.
Cụ bồi hồi nhớ lại: Khi ấy tôi 22 tuổi, chưa nói thạo và đọc được tiếng phổ thông, nhưng khi nghe đồng chí Nay Phin, dịch lại Thư Bác Hồ ra tiếng Gia Rai, tôi xúc động quá, thật sự sung sướng khi nghe Bác viết trong Thư: Ðồng bào Kinh và đồng bào các dân tộc thiểu số đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt. Bởi vì hồi đó, nhiều người thường có thái độ khinh miệt người dân tộc thiểu số chúng tôi, nay vị lãnh tụ lại khẳng định là "anh em ruột thịt". Từ cảm xúc của mình, tôi sáng tác bài hát Bơ-ni ơi Hồ Chí Minh (Biết ơn Hồ Chí Minh) và sau đó nhân chuyến ra Hà Nội học tập, công tác, tôi đã hát cho Bác Hồ nghe bằng tiếng Pháp (vì lúc đó cụ đi học chỉ được học bằng tiếng Pháp, chưa rành tiếng phổ thông). Nhân về dự đại hội hôm nay, cụ hào hứng hát cho chúng tôi nghe bài Bơ-ni ơi Hồ Chí Minh với chất giọng còn đanh giòn lắm! "Tuốt gươm thánh, quyết giành độc lập, tự do cho Tổ quốc/Hồ Chí Minh dũng cảm, tài giỏi, phi thường/ Ðánh Pháp, đánh Nhật giành độc lập cho Việt Nam/Có chủ trương, đường lối đúng đắn/Chúng ta phải tuyên truyền phổ biến cho nhau biết/Không được quên tên quý như vàng (Bác Hồ)/ Khấn trời, cầu Phật để Hồ Chí Minh sống mãi, sống mãi, sống mãi. Ông là người chỉ huy, lãnh đạo chúng ta/Ðất nước Việt Nam sẽ độc lập mãi mãi"...
Ông Ama Thương, 75 tuổi, nguyên Phó Bí thư, Chủ tịch UBND tỉnh Ðác Lắc, cũng không giấu được xúc động, ông kể: Năm 1946 tôi đang ở đội thanh niên kháng chiến chống thực dân Pháp thì có nghe ở Plây Cu tổ chức Ðại hội đoàn kết các dân tộc miền nam. Dù muốn cũng không thể dự được. Vì vậy 60 năm sau, hôm nay được về dự đại hội này, tôi cảm thấy mình thật vinh dự, tự hào. Theo tôi, đại hội có ý nghĩa quan trọng tiếp tục thực hiện lời dạy của Bác Hồ về đại đoàn kết toàn dân tộc. Ông nói thêm: Ðảng, Nhà nước đầu tư cho Tây Nguyên rất lớn, song vì sao hiệu quả chưa được như ý muốn? Hồi kháng chiến, cán bộ sống chết với dân, ăn ở cùng dân, lao động với dân, nên kháng chiến thắng lợi. Nhưng hôm nay cán bộ còn xa dân, chưa sát dân.
Ông Ya Duck (Lâm Ðồng), người một thời lầm lạc đi theo bọn phun-rô, làm lên đến chức Phó Thủ tướng của tổ chức phản động này, tâm sự: "Ðời người không ai tránh khỏi những vấp ngã trên bước đường trưởng thành. Vấn đề là biết nhận ra, hướng đến và thực hiện theo chân lý, theo điều thiện, vì lợi ích của dân tộc, của đất nước. Ðó là niềm hạnh phúc lớn mà tôi đã trải nghiệm trong đời mình. Và tôi càng thêm tin tưởng vào sự lãnh đạo của Ðảng, vào chế độ, về tương lai tươi sáng của dân tộc" ông nói đầy tâm huyết: "Nhớ hôm nào cách đây 60 năm, vào mùa xuân năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư gửi Ðại hội các dân tộc thiểu số miền nam tại Plây Cu. Hôm nay cảm xúc đầu tiên của tôi trước đại hội là nghĩ tới truyền thống đại đoàn kết vẻ vang của dân tộc Việt Nam; nghĩ tới các bậc tiền bối đã hy sinh cho cách mạng để đất nước có ngày hôm nay. Bức thư của Bác viết chính là sự kết tinh về tinh thần dân tộc và mối quan hệ dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; là biểu trưng đẹp nhất cho tinh thần đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam. Nội dung cơ bản mà Bác Hồ viết là dân tộc Việt Nam có chung cội nguồn lịch sử, tuy phong tục, tập quán, chữ viết, tiếng nói có khác nhau, cư trú trên nhiều vùng miền của Tổ quốc và có số dân không đồng đều nhau, nhưng các dân tộc trong cộng đồng từ lâu đời đã gắn bó, đoàn kết với nhau thành một khối thống nhất".
Ðại biểu nhỏ tuổi nhất là em H'Rất, dân tộc M'Nông, quê ở Ðác Min (Ðác Nông), năm nay 16 tuổi là học sinh lớp 10 trường THPT Nội trú tỉnh. H'Rất cho biết: Ðược dự Ðại hội, em rất phấn khởi, vinh dự. Buôn Bu Ðác của em còn rất nghèo, bà con chủ yếu sống bằng nghề làm rẫy. Em nghĩ rằng phải học thật tốt, có kiến thức để sau này làm giáo viên góp phần xây dựng quê hương nên đã cố gắng vượt qua khó khăn của một nữ sinh dân tộc thiểu số để hòa nhập, học tập cùng các bạn, năm lớp 9, em đoạt giải ba thi học sinh giỏi môn Văn và từng được nhận học bổng Vừ A Dính. H'Rất sôi nổi: "Mặc dù được Ðảng, Nhà nước ưu tiên cho con em dân tộc thiểu số nhưng không vì thế mà ỷ lại. Mỗi người phải cố gắng vươn lên, đạt kết quả bằng chính sức mình là hạnh phúc nhất".
Bên cạnh những đại biểu là người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, số đại biểu đại diện cho các dân tộc anh em khác được mời dự đại hội số lượng không nhiều, nhưng sự có mặt của họ càng tôn thêm vẻ đẹp và khẳng định thêm sự gắn bó keo sơn của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam anh em.
Chị Tòng Thị Huyền Trâm, dân tộc Thái, hiện đang sống tại thị trấn Liên Nghĩa, huyện Ðức Trọng, Lâm Ðồng là một người trong số họ. Chị phấn khởi cho biết: Ðây là lần đầu tôi đến Tây Nguyên và được dự một ngày lễ trọng đại như thế này dành riêng cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Ở địa phương tôi đang sinh sống, dù diện tích không lớn nhưng có gần mười dân tộc cùng sinh sống. Ngoài nỗ lực chung của cộng đồng, chính quyền các cấp còn tạo nhiều điều kiện để bà con chúng tôi làm ăn sinh sống, tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống; riêng cộng đồng dân tộc Thái chúng tôi ở Ðức Trọng, còn thành lập Câu lạc bộ riêng thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt truyền thống, động viên nhau trong công cuộc xóa đói, giảm nghèo và tham gia các hoạt động xã hội tích cực. Lần này về, chắc chắn tôi sẽ có nhiều chuyện để kể cho bà con quê tôi nghe...
Chúng tôi còn gặp sư cả Hải Quý, 75 tuổi dân tộc Chăm ở Ninh Thuận, ông nói với chúng tôi mà không giấu được sự phấn khởi, bởi đây là lần đầu ông đến Tây Nguyên, dự một hoạt động mang nhiều ý nghĩa như thế này. Ông nói, sau khi dự đại hội về ông sẽ kể lại cho bà con dân tộc Chăm quê ông và sẽ tiếp tục làm hết sức mình để củng cố xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân như lời Bác Hồ đã dạy...
Tại đại hội chúng tôi còn được gặp nhiều đại biểu, nghe nhiều ý kiến tâm huyết, có cả những ý kiến đề xuất kiến nghị với Ðảng và Nhà nước trong việc tiếp tục có những chính sách kinh tế, xã hội ưu tiên đầu tư nhằm tạo điều kiện để Tây Nguyên phát triển vững chắc, từng bước theo kịp các vùng miền trên cả nước. Ðiều chung nhất không chỉ của các đại biểu, đại diện cho dân tộc mình tại đại hội, mà còn là những suy nghĩ, mối quan tâm thường xuyên của các đồng chí lãnh đạo Ðảng và Nhà nước, đó là hãy ra sức học tập và thực hiện những lời dạy của Bác Hồ, "Phải thương yêu nhau, kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưu hạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng ta"; không ngừng củng cố, phát huy hơn nữa tinh thần đại đoàn kết, thường xuyên nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng kiên quyết làm thất bại âm mưu kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc của các thế lực thù địch và phản động, cùng chung sức, chung lòng xây dựng Tây Nguyên ổn định về chính trị, phát triển về kinh tế - xã hội, vững về quốc phòng, an ninh.