* Hỏi: Xin bà cho biết việc xuất bản cuốn sách về Tố Hữu mà bà có tham gia trong Ban chỉ đạo biên soạn có ý nghĩa, đặc điểm gì?
* Bà Vũ Thị Thanh: Sau khi anh Tố Hữu mất, Trung tâm Nghiên cứu Quốc học và Nhà xuất bản Văn học đã xuất bản cuốn Tố Hữu sống mãi trong lòng nhân dân và đất nước vào dịp lễ tưởng niệm 100 ngày mất của Anh. Đó là tiếng khóc tiếc thương của đồng chí, bạn bè, độc giả cả nước đối với Anh, thể hiện ở hàng trăm bài văn, thơ, thư đã đăng trên các báo chí Trung ương và địa phương trong vòng một tháng ngay từ ngày được tin anh Tố Hữu từ trần.
Nhưng nhiều đồng chí, bạn bè muốn biết anh Tố Hữu đầy đủ hơn, không chỉ về thơ văn mà cả quá trình hoạt động của Anh về mặt chính trị, xã hội. Trước mong mỏi đó, dưới sự chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương cùng Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia đã tổ chức biên soạn cuốn Tố Hữu - người Cộng sản kiên trung , Nhà văn hóa tài năng phát hành sau ngày giỗ đầu Anh Tố Hữu.
Tuy khuôn khổ có hạn, cuốn sách đã thể hiện sự cống hiến, ý chí, lòng trung thành phấn đấu cho lý tưởng yêu nước và chủ nghĩa xã hội mà Anh Tố Hữu đã chọn. Tất cả những lời, những ý trong cuốn sách là những tình cảm cao quý vô giá, mà đồng chí, bạn bè, những người đã cùng Anh chiến đấu, từ trong lao tù đến các đoạn đường Cách mạng đã dành cho Anh. Các trang viết đó vừa làm nổi lên cốt cách của Anh Tố Hữu, vừa thể hiện cả con đường gian khổ và vinh quang mà dân tộc ta đã đi qua.
* Hỏi: Xin bà cho biết tình cảm của nhân dân, của các địa phương đối với nhà thơ Tố Hữu sau khi nhà thơ qua đời?
Bà Vũ Thị Thanh: Anh Tố Hữu vừa hoạt động chính trị vừa làm thơ, cả hai công việc đó thúc đẩy anh đi rất nhiều. Hai mươi mốt năm (từ năm 1958 đến 1979) tham gia Ban Bí thư và nhiều năm ở vị trí thường trực Ban Bí thư, anh đi khắp các địa phương. Nhất là thời kỳ anh phụ trách nông nghiệp, xây dựng 400 huyện, Anh đã có một quyển sổ dày ghi số liệu tình hình kinh tế - xã hội của từng huyện (đất đai, hoa màu, nghề nghiệp, dân số) nên anh khá thuộc từng vùng, từng huyện, Anh lại say mê đi cơ sở cả nông - công nghiệp, văn hóa, giáo dục... tìm những cơ sở thực hiện tốt chủ trương của Đảng và Nhà nước để xây dựng điển hình cho công tác tư tưởng, và cũng để phát hiện hình tượng đẹp cho thơ.
Anh đã lặn lội trong phong trào sản xuất và chiến đấu. Lúc đang công tác, ngoài những tỉnh, huyện cơ sở nông, công nghiệp, giáo dục... làm ăn giỏi, Anh đã nhiều lần vào khu 4 đến Vĩnh Linh. Năm 1973 Anh đi dọc đường Trường Sơn xuyên suốt miền trung (như về với tuổi xuân thân yêu của Anh - như lời Anh tâm sự) vào Trung ương cục miền Nam với chức trách Trưởng ban Thống nhất, Trưởng ban Tư tưởng đi khảo sát tình hình chiến trường đóng góp cho sự lãnh đạo của Trung ương.
Trên con đường rong ruổi đó Anh tìm mọi cách tiếp cận với biết bao anh hùng chiến sĩ, thăm hỏi gia cảnh cũng như học hỏi kinh nghiệm.
Đến 80 tuổi, như có một nội lực cả về sức khoẻ và tâm hồn thúc giục Anh đi thăm lại cảnh cũ người xưa, những nơi, những người thân yêu mà cuộc đời Anh đã trải qua, đã gặp gỡ.
Sau một chuyến đi dài về ngàn xưa như vậy tôi biết Anh sung sướng vô hạn. Điều đó được thể hiện ở hàng loạt bài thơ đã làm xong và nhiều ý thơ đang hình thành. Đặc biệt là trong những ngày này, Anh được vỗ về trong tình thương yêu đằm thắm của quần chúng cũng như cán bộ các địa phương. Mọi người đều ân cần dặn dò tôi nuôi dưỡng, giữ gìn sức khoẻ cho Anh. Tiếc thay tôi đã không thể làm tròn điều đó.
Trong những ngày cử hành tang lễ Anh, mấy trăm bài đăng tải trên các báo Trung ương và địa phương và nhiều bài viết, thơ, thư gửi cho gia đình chúng tôi sau đó càng nói lên tình cảm đó. Cảm động nhất là trong các đoàn đến viếng và tiễn đưa anh Tố Hữu về cõi vĩnh hằng có đại biểu của nhân dân làng Rô, làng đã che giấu Anh lúc Anh vượt ngục và đã cất giữ hơn 30 năm một cặp ngà voi để đợi Anh về tặng, nay đem ra một chiếc chăn vỏ xui đắp cho Anh đỡ lạnh lẽo; có đại biểu của gia đình Morison đem vòng hoa đến viếng, có các đoàn cán bộ lão thành cùng hoạt động thời kỳ bí mật với anh Tố Hữu ở Thanh Hóa và Thừa Thiên, tuy đã già yếu vẫn cố gắng đến nhìn Anh lần cuối...
Tháng 3 - 2003 Hội Văn học Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lễ tưởng niệm 100 ngày mất của anh Tố Hữu, tuy ban tổ chức không thông báo rộng rãi, mà vẫn thu hút hơn 500 người đến dự; việc làm đó đã thỏa mãn phần nào tình cảm tiếc thương của đông đảo đồng chí bạn bè, vì nhiều lý do không ra được Hà Nội để tiễn đưa Anh.
Nhà thơ Hữu Thỉnh đã viết: "Tố Hữu là nhà thơ của nhân dân" là như vậy.
