Thời gian qua, việc các nền tảng phổ biến phim xuyên biên giới liên tục để lọt các nội dung xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, đặc biệt là hình ảnh "đường lưỡi bò" phi pháp, đã gây bức xúc trong dư luận và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường văn hóa số.
Việc bộ phim “Tôi thấy ánh dương rực rỡ” trên nền tảng Netflix vừa bị yêu cầu gỡ bỏ mới đây một lần nữa cho thấy tính chất phức tạp và nghiêm trọng của các vi phạm liên quan đến lịch sử, chính trị và chủ quyền quốc gia. Trước thực trạng này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường về thực trạng vi phạm, trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cũng như các giải pháp căn cơ nhằm chấn chỉnh hoạt động này.
Phóng viên: Được biết Cục Điện ảnh vừa yêu cầu Netflix gỡ bỏ phim “Tôi thấy ánh dương rực rỡ” do có nhiều hình ảnh bản đồ chứa đường lưỡi bò phi pháp. Từ trường hợp này xin Cục trưởng đánh giá về xu hướng vi phạm trong hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng, đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới hiện nay?
Cục trưởng Cục Điện ảnh
Từ vụ việc liên quan đến bộ phim “Tôi thấy ánh dương rực rỡ” vừa qua, có thể thấy xu hướng vi phạm trong hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng đang diễn ra ngày càng phức tạp, đặc biệt trên các nền tảng xuyên biên giới. Các vi phạm không chỉ dừng lại ở yếu tố nội dung (bạo lực, tình dục,..) thuần túy mà còn liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia, lịch sử, văn hóa và các quy định pháp luật của Việt Nam, điển hình là việc xuất hiện hình ảnh bản đồ có “đường lưỡi bò” phi pháp.
Có thể thấy rằng, do sự khác biệt về văn hóa, pháp luật và bối cảnh chính trị giữa các quốc gia, một số nền tảng cung cấp dịch vụ xuyên biên giới chưa nhận thức đầy đủ hoặc chưa cập nhật kịp thời các quy định pháp luật của Việt Nam trong quá trình kiểm soát nội dung. Việc phổ biến phim chủ yếu dựa trên quy trình tự kiểm duyệt nội bộ theo chuẩn mực và hệ giá trị của quốc gia nơi nền tảng đặt trụ sở, dẫn đến tình trạng một số nội dung không phù hợp, thậm chí vi phạm pháp luật Việt Nam vẫn được đưa lên không gian mạng và tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định trước khi bị phát hiện, yêu cầu xử lý.
Trong bối cảnh môi trường số, khi tốc độ lan truyền thông tin nhanh, phạm vi tiếp cận rộng và khó kiểm soát, những khác biệt này càng làm gia tăng mức độ và tác động xã hội của các vi phạm, lớn hơn rất nhiều so với hoạt động phát hành, phổ biến phim theo phương thức truyền thống, đòi hỏi các nền tảng xuyên biên giới phải nâng cao hơn nữa trách nhiệm tuân thủ pháp luật và tôn trọng đặc thù văn hóa, chính trị của Việt Nam.
Từ góc độ quản lý nhà nước, Cục Điện ảnh nhận định rằng việc tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật Việt Nam của các nền tảng xuyên biên giới là yêu cầu cấp thiết. Các tổ chức, doanh nghiệp phổ biến phim trên không gian mạng phải coi việc tuân thủ quy định về nội dung, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến chủ quyền, lợi ích quốc gia và thuần phong mỹ tục, là điều kiện tiên quyết khi cung cấp dịch vụ tại Việt Nam.
Thời gian tới, Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, tăng cường giám sát, kịp thời phát hiện và yêu cầu xử lý các nội dung vi phạm; đồng thời, yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới nâng cao trách nhiệm pháp lý, chủ động rà soát, kiểm soát nội dung trước khi phổ biến, góp phần xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, tôn trọng pháp luật và chủ quyền quốc gia của Việt Nam
Phóng viên: Đây không phải là lần đầu Cục Điện ảnh cũng như các cơ quan quản lý phát hiện và yêu cầu gỡ bỏ phim có hình ảnh đường lưỡi bò phi pháp, vậy theo Cục trưởng vì sao các vi phạm liên quan đến bản đồ, lịch sử, chủ quyền quốc gia vẫn tiếp tục xuất hiện, dù Việt Nam đã nhiều lần lên tiếng và xử lý nghiêm? Trong trường hợp cụ thể trên thì trách nhiệm của Netflix sẽ được xem xét như thế nào?
Cục trưởng Cục Điện ảnh
Trước hết, phải khẳng định rằng các vi phạm liên quan đến bản đồ, lịch sử và chủ quyền quốc gia là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến lợi ích của Việt Nam và luôn được các cơ quan quản lý nhà nước kiên quyết xử lý. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những vi phạm này vẫn tiếp tục xuất hiện do nhiều nguyên nhân đan xen.
Một là, sự khác biệt về nhận thức chính trị, lịch sử và pháp luật giữa các quốc gia. Nhiều sản phẩm điện ảnh, đặc biệt là phim nước ngoài, được sản xuất theo góc nhìn, cách tiếp cận của quốc gia nơi sản xuất. Khi các nội dung này được đưa lên các nền tảng xuyên biên giới mà không được các nền tảng rà soát, điều chỉnh phù hợp với pháp luật Việt Nam, nguy cơ vi phạm là rất lớn.
Hai là, phim phổ biến trên không gian mạng với khối lượng nội dung lớn, tốc độ cập nhật nhanh, phạm vi phát hành rộng. Nếu doanh nghiệp không đặt ưu tiên cao cho việc tuân thủ quy định của Việt Nam, đặc biệt đối với các vấn đề nhạy cảm như bản đồ, lịch sử, chủ quyền quốc gia, thì vi phạm có thể vẫn tiếp diễn, dù Việt Nam đã nhiều lần cảnh báo và xử lý nghiêm.
Ba là, môi trường số khiến tác động của vi phạm lan tỏa rất nhanh, chỉ cần nội dung tồn tại trong thời gian ngắn cũng có thể tiếp cận số lượng lớn người xem, gây ảnh hưởng tiêu cực về nhận thức xã hội, nhất là với giới trẻ.
Đối với trường hợp cụ thể liên quan đến Netflix, trách nhiệm của nền tảng sẽ được xem xét trên cơ sở nghĩa vụ tuân thủ pháp luật Việt Nam khi cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Netflix có trách nhiệm kiểm soát, rà soát và bảo đảm các phim được phổ biến không vi phạm các quy định về chủ quyền quốc gia, lịch sử, văn hóa, theo Luật Điện ảnh và các quy định pháp luật có liên quan. Việc để nội dung có hình ảnh “đường lưỡi bò” phi pháp xuất hiện cho thấy trách nhiệm kiểm duyệt của nền tảng chưa được thực hiện đầy đủ, Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục yêu cầu khắc phục, đồng thời xem xét các biện pháp xử lý phù hợp theo quy định. Ngoài ra, do đây không phải là lần đầu xảy ra vi phạm, Cục Điện ảnh đang xem xét biện pháp xử lý. Các biện pháp này nhằm yêu cầu Netflix tiến hành rà soát toàn bộ kho phim đang cung cấp tại Việt Nam, chủ động loại bỏ hoặc chỉnh sửa các nội dung không phù hợp, vi phạm quy định của pháp luật Việt Nam, đặc biệt là các nội dung liên quan đến bản đồ, lịch sử, chủ quyền quốc gia và các yếu tố nhạy cảm về chính trị, văn hóa. Quan điểm của Cục Điện ảnh là mọi tổ chức, doanh nghiệp, dù trong nước hay xuyên biên giới, khi phổ biến phim tại Việt Nam đều phải tôn trọng pháp luật Việt Nam và chủ quyền quốc gia. Cục luôn tạo điều kiện cho các nền tảng quốc tế hoạt động hợp pháp, ổn định, lâu dài tại Việt Nam, nhưng đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý và cam kết tuân thủ pháp luật Việt Nam khi cung cấp dịch vụ cho người dân Việt Nam.
Cục trưởng Đặng Trần Cường
Phóng viên: Việc các nền tảng tự phân loại phim (như trường hợp Netflix gắn nhãn T13) nhưng vẫn để lọt nội dung vi phạm cho thấy những lỗ hổng gì trong cơ chế tự kiểm soát của doanh nghiệp? Qua đó Cục Điện ảnh có yêu cầu hay khuyến nghị cụ thể nào nhằm nâng cao trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm xã hội đối với các doanh nghiệp phổ biến phim?
Cục trưởng Cục Điện ảnh
Trước hết, có thể thấy rằng cơ chế tự phân loại hiện nay của một số nền tảng còn thiên về yếu tố độ tuổi, bạo lực, tình dục, ngôn ngữ, trong khi chưa được thiết kế đầy đủ để nhận diện và loại trừ các nội dung nhạy cảm về chính trị, chủ quyền, lịch sử và văn hóa - những vấn đề đặc thù, có yêu cầu rất nghiêm ngặt theo pháp luật Việt Nam. Điều này dẫn đến tình trạng phim có thể “đúng độ tuổi” về mặt hình thức nhưng vẫn vi phạm nghiêm trọng về nội dung.
Thứ hai, việc kiểm soát nội dung của các nền tảng xuyên biên giới hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào quy trình nội bộ và tiêu chuẩn toàn cầu của doanh nghiệp, cơ chế kiểm duyệt chuyên sâu, mang tính bản địa hóa đối với thị trường Việt Nam còn hạn chế. Khi thiếu sự tham gia của đội ngũ am hiểu pháp luật, lịch sử và văn hóa Việt Nam, nguy cơ bỏ sót các chi tiết vi phạm là điều dễ xảy ra.
Từ thực tiễn đó, Cục Điện ảnh yêu cầu và khuyến nghị các doanh nghiệp phổ biến phim, đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới, cần:
Thứ nhất, nâng cao trách nhiệm pháp lý, coi việc tuân thủ pháp luật Việt Nam là điều kiện bắt buộc khi cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, không chỉ dừng lại ở việc gắn nhãn phân loại độ tuổi.
Thứ hai, tăng cường rà soát nội dung trước và trong quá trình phổ biến, nhất là đối với các yếu tố nhạy cảm về bản đồ, chủ quyền, lịch sử, chính trị, văn hóa.
Thứ ba, bổ sung đội ngũ, chuyên gia hoặc cơ chế kiểm duyệt nội dung phim có hiểu biết sâu về pháp luật và bối cảnh Việt Nam, nhằm bảo đảm việc tự kiểm duyệt thực chất, hiệu quả.
Thứ tư, chủ động phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước, tiếp nhận và xử lý kịp thời các cảnh báo, yêu cầu từ cơ quan chức năng; không để tái diễn tình trạng vi phạm lặp đi lặp lại.
Thứ năm, thể hiện trách nhiệm xã hội, đặc biệt trong việc bảo vệ nhận thức của công chúng, nhất là thanh thiếu niên, trước các nội dung sai lệch, xuyên tạc về chủ quyền và lịch sử quốc gia.
Phim "Tôi thấy ánh dương rực rỡ" trên kênh Netflix.
Phim "Tôi thấy ánh dương rực rỡ" trên kênh Netflix.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Vietnam+)
Ảnh minh họa. (Nguồn: Vietnam+)
Phóng viên: Để hạn chế tối đa các trường hợp vi phạm tương tự, trong thời gian tới, Cục Điện ảnh sẽ tăng cường những giải pháp và biện pháp cụ thể nào nhất là khâu giám sát, hậu kiểm?
Vi phạm về bản quyền trên môi trường số đang là thách thức trong bảo vệ bản quyền ở các quốc gia. (Ảnh: QUỲNH TRANG)
Vi phạm về bản quyền trên môi trường số đang là thách thức trong bảo vệ bản quyền ở các quốc gia. (Ảnh: QUỲNH TRANG)
Cục trưởng Cục Điện ảnh
Trước hết, Cục Điện ảnh sẽ đẩy mạnh công tác giám sát thường xuyên, liên tục đối với các nền tảng phổ biến phim trên không gian mạng, không chỉ dựa vào phản ánh của người dân mà còn chủ động rà soát theo chuyên đề, tập trung vào các nội dung nhạy cảm liên quan đến bản đồ, lịch sử, chủ quyền quốc gia, chính trị, văn hóa. Việc giám sát sẽ được thực hiện theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nền tảng có số lượng người xem lớn và có tiền lệ vi phạm.
Thứ hai, Cục Điện ảnh sẽ tăng cường công tác hậu kiểm đối với các phim đã được tự phân loại và phổ biến, đặc biệt là các phim nước ngoài, phim phát hành trực tuyến. Qua hậu kiểm, nếu phát hiện vi phạm, Cục sẽ yêu cầu xử lý ngay, đồng thời xem xét trách nhiệm của doanh nghiệp, áp dụng các biện pháp quản lý cần thiết theo quy định của pháp luật, kể cả các biện pháp mang tính răn đe, yêu cầu nền tảng tạm dừng phổ biến đối với trường hợp tái phạm.
Thứ ba, Cục Điện ảnh sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan trong lĩnh vực thông tin, truyền thông, an ninh mạng, đối ngoại và chủ quyền lãnh thổ nhằm chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý vi phạm trên không gian mạng.
Thứ tư, Cục Điện ảnh sẽ yêu cầu các doanh nghiệp phổ biến phim nâng cao trách nhiệm tự kiểm soát, trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện quy trình rà soát nội dung, bổ sung đội ngũ thẩm định, chuyên gia am hiểu pháp luật, lịch sử và văn hóa Việt Nam; đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp về tính chính xác của việc tự phân loại và nội dung phim được phổ biến.
Cuối cùng, Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hướng dẫn chuyên môn, làm rõ hơn trách nhiệm của các nền tảng trong khâu tự phân loại, hậu kiểm và xử lý vi phạm; đồng thời tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức tuân thủ pháp luật đối với các tổ chức, doanh nghiệp tham gia hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng.
Quan điểm xuyên suốt của Cục Điện ảnh là kết hợp chặt chẽ giữa tăng cường giám sát, hậu kiểm với nâng cao trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, qua đó xây dựng môi trường phổ biến phim trên không gian mạng an toàn, lành mạnh, tôn trọng pháp luật và chủ quyền quốc gia của Việt Nam.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Cục trưởng!
Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường
Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường
Ngày xuất bản: 6/1/2026
Tổ chức thực hiện: Ngọc Thanh - Hữu Việt
Nội dung: Kim Thoa
Trình bày: H.Phượng
