Theo phương hướng trên, nền giáo dục của chúng ta có trách nhiệm to lớn và nặng nề góp phần đào tạo và bồi dưỡng thế hệ trẻ thành những chiến sĩ kiên cường bảo vệ những giá trị và thành quả của cách mạng, trung thành với Ðảng và sự nghiệp của Tổ quốc, có khả năng biến kiến thức thành niềm tin chỉ đạo cho hành động, có sức đề kháng mạnh mẽ trước mọi ảnh hưởng của những tư tưởng độc hại đang xâm nhập, thẩm thấu, làm biến chất thế hệ trẻ.
Trong mối quan hệ giữa nhà trường và xã hội, cần phá vỡ bức tường ngăn cách đào tạo, khoa học với sản xuất; cần làm cho quá trình giáo dục và đào tạo thật sự mềm dẻo, thích ứng với những đổi thay của thời đại mà nổi bật là xu thế quốc tế hóa nền kinh tế thế giới và hướng tới "xã hội thông tin", phải cân đối lại các nguồn nhân lực được đào tạo, chủ yếu là giữa những người trực tiếp sản xuất, những cán bộ thiết kế và kỹ thuật, những cán bộ làm công tác nghiên cứu và phát triển. Cần chú trọng đồng thời cả ba mặt: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chỉ vậy mới có thể tạo nên nguồn lực nội sinh dồi dào, mạnh mẽ và có khả năng kết hợp chặt chẽ được với các nguồn lực ngoại sinh, thực hiện tốt nhiệm vụ trong giai đoạn đầu của cả thời kỳ CNH, HÐH ở nước ta là: tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ bên ngoài, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế bên trong; đồng thời đi thẳng vào công nghệ tiên tiến ở những ngành, những lĩnh vực có tác động chi phối nền kinh tế quốc dân và tiến tới sáng tạo ra công nghệ mới.
Ngoài ra, cần xây dựng xã hội ta thành một xã hội có trình độ dân trí và học vấn cao. Tùy theo điều kiện cụ thể từng giai đoạn mà nâng dần trình độ phổ cập giáo dục cho toàn dân theo độ tuổi quy định (trước mắt là phổ cập giáo dục tiểu học, tiến lên phổ cập ở bậc trung học cơ sở). Khuyến khích để ngày càng có nhiều người lao động trực tiếp sản xuất vươn tới trình độ học vấn cao đẳng, đủ khả năng làm việc trong một hệ thống dây chuyền công nghệ hiện đại. Cần đào tạo điều kiện cho con em các dân tộc ở vùng sâu, vùng xa... được học hành, tiếp thu nền giáo dục tốt và có khả năng vươn lên trình độ học vấn cao. Như vậy, vừa bảo đảm được sự công bằng xã hội trong giáo dục, vừa góp phần bảo đảm sự phân bố cán bộ khoa học - công nghệ theo vùng và theo lãnh thổ một cách phù hợp, tạo nguồn lực lượng nòng cốt cho sự nghiệp CNH, HÐH của các ngành và các địa phương.
Trong bối cảnh của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, sự nghiệp CNH, HÐH đất nước đòi hỏi không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo. Hiện nay, nhiều nước trên thế giới bước vào giai đoạn phát triển cao của khoa học và công nghệ, còn nước ta vẫn ở trong tình trạng khá lạc hậu, chưa ứng dụng được nhiều thành tựu của nền khoa học và công nghệ tiên tiến. Ðể có thể rút ngắn khoảng cách đối với các nước tiên tiến, chúng ta cần có một đội ngũ cán bộ và nhân viên kỹ thuật được đào tạo tốt. Ðặc biệt, chú trọng bồi dưỡng nguồn nhân lực tinh hoa - các nhân tài làm nhiệm vụ chủ trì những hướng, ngành, và lĩnh vực khoa học và công nghệ quan trọng, then chốt của đất nước. Do đó, cùng với việc mở rộng quy mô đào tạo, cần không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, xây dựng tốt năng lực công nghệ quốc gia. Nhưng để xây dựng tốt năng lực công nghệ quốc gia, cần chú trọng xây dựng năng lực khoa học công nghệ quốc gia vì hoạt động khoa học cho phép phát huy quy luật của các sự vật và hiện tượng, vận dụng những quy luật ấy vào thực tiễn, và từ đó, tạo thành cơ sở của công nghệ. Hơn nữa, chỉ có trình độ khoa học cao mới có khả năng tiếp thu đưa công nghệ tiên tiến, hiện đại cũng như sáng tạo ra công nghệ mới. Vì thế, phải chú ý đào tạo, bồi dưỡng và thu hút các tài năng khoa học trẻ làm công tác nghiên cứu khoa học và phát triển, tạo ra một hệ thống đồng bộ đội ngũ chuyên gia - nhà khoa học, bao gồm những cán bộ có năng lực nghiên cứu, thiết kế giỏi và những cán bộ có năng lực công nghệ giỏi.
Cần hình thành những trung tâm chất lượng cao để đào tạo nhân lực tinh hoa cho một số ngành khoa học - công nghệ trọng điểm, có đẳng cấp quốc tế. Những trung tâm như vậy cần đầu tư tốt đội ngũ giáo sư - giảng viên, cơ sở vật chất thí nghiệm và các điều kiện học tập; kể cả các điều kiện giao lưu hợp tác quốc tế. Sinh viên được đào tạo tại các trung tâm như vậy cần được tuyển chọn tốt bằng mọi quy trình hết sức chặt chẽ.
Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững đang đặt ra cho giáo dục - đào tạo những yêu cầu mới. Trong nội dung, chương trình và tổ chức ngành nghề đào tạo cần hết sức quan tâm các vấn đề về môi trường sinh thái và bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, giải quyết tốt nhiệm vụ thúc đẩy phát triển kinh tế đồng thời việc làm lành mạnh các quan hệ xã hội; kết hợp tốt lợi ích của công cuộc phát triển trước mắt và lợi ích lâu dài của dân tộc và tương lai của đất nước; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố an ninh, quốc phòng, kết hợp xây dựng với bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chế độ. Ngoài ra, do văn hóa ngày càng có tầm quan trọng đặc biệt không những đối với phát triển kinh tế - xã hội trước mắt, mà còn bảo đảm cho sự phát triển lâu dài và bền vững của đất nước, cho nên cần đề cao yêu cầu văn hóa trong mục tiêu giáo dục và đánh giá chất lượng giáo dục.
Với quan điểm giáo dục - đào tạo là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước, là bộ phận quan trọng hàng đầu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và sự nghiệp CNH, HÐH, việc xã hội hóa giáo dục - đào tạo là một đòi hỏi mang tính tất yếu, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Nói vai trò chủ đạo của Nhà nước là nói đến vai trò của Nhà nước trong việc định hướng cho sự phát triển của giáo dục.
Việc xây dựng đội ngũ những người thầy giáo - kỹ sư tâm hồn mà trách nhiệm và sứ mệnh của họ đối với sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ không đổi thay ngay cả trong xã hội thông tin hiện đại; và trong việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chủ yếu nhất cho giáo dục. Nhưng để có một hệ thống giáo dục lan tỏa khắp toàn quốc, các địa phương, các ngành, các thành phần kinh tế và mọi người dân đều có nghĩa vụ chăm lo đến sự nghiệp giáo dục với những hình thức, tính chất và mức độ khác nhau. Ngoài hệ thống các trường công lập, khuyến khích mở các trường bán công, dân lập và trường tư thục để đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng và phong phú, ngày càng tăng của toàn xã hội. Áp dụng rộng rãi quy mô hình thành trường cao đẳng cộng đồng nhằm phục vụ thiết thực cho lợi ích phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương. Sinh viên của các trường cao đẳng cộng đồng cần được đào tạo nghề nghiệp tốt, đồng thời trong sự liên thông của toàn bộ hệ thống, họ cần được tạo điều kiện để học tiếp chuyển lên đại học. Tất cả các loại hình trường nói trên đều có sự quản lý của Nhà nước và các cơ quan quản lý giáo dục. Các tổ chức kinh doanh, sản xuất dịch vụ là những tổ chức trực tiếp sử dụng các sản phẩm của giáo dục và đào tạo đều có nghĩa vụ đóng góp cho sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà.
