Chủ tịch Hồ Chí Minh giáo dục, rèn luyện Công an nhân dân

Sau hai năm ký Sắc lệnh thành lập Việt Nam công an Vụ, ngày 11-3-1948, Người gửi thư cho đồng chí Giám đốc Công an khu 12, nêu rõ: "Công an của ta là Công an nhân dân, vì dân mà phục vụ và dựa vào nhân dân mà làm việc... Nhân dân ta có hàng chục triệu người, có hàng mấy chục triệu tai mắt, tay, chân.Nếu biết dựa vào nhân dân thì việc gì cũng xong". Ðây là lần đầu Bác phát biểu quan điểm của mình về công an nhân dân. Trong những bài viết, bài nói của những năm sau này, quan điểm công an nhân dân được Người phân tích sâu sắc và ngày càng đầy đủ, trở thành hệ thống tư tưởng của Người về công an nhân dân.

Tư tưởng nhân dân trong khái niệm công an nhân dân là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về sự nghiệp bảo vệ an ninh trật tự. Tư tưởng này xuất phát từ một thực tế đơn giản: Công an là con em của nhân dân, được nhân dân sinh ra, nuôi nấng, đùm bọc, che chở trong những năm kháng chiến khó khăn, gian khổ cũng như trong thời bình. Công an phải có trách nhiệm phục vụ nhân dân, phải vì nhân dân mà phục vụ và dựa vào dân mà làm việc. Mà công an phục vụ nhân dân phải trên cơ sở tự giác, tận tụy, vô tư, không đòi hỏi đãi ngộ, trả ơn.

Bác đã chỉ rõ bản chất của công an nhân dân khác hẳn với bản chất công an đế quốc: "Công an đế quốc là nanh vuốt của đế quốc để hà hiếp áp bức đa số nhân dân... Công an nhân dân phải là kiểu mẫu, phải là người chuyên trách thi hành chính sách, phương châm của Ðảng và Chính phủ cho tốt. Công an nhân dân phải thực sự phục vụ nhân dân". Bài học dựa vào dân, "dân là gốc" là bài học lớn mang tầm chiến lược mà Ðảng ta đã tổng kết qua quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam trong những năm 1990 của thế kỷ 20.

Bác Hồ thường đi sâu, đi sát, chú ý từng bước đi, từng việc làm của CAND để dìu dắt, uốn nắn, chỉ bảo. Phải nói rằng trong tất cả các lĩnh vực công tác công an, Người đều có những bài nói, bài viết để chỉ bảo cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ công an. Những ý kiến của Bác là "kho kinh nghiệm"  quý báu mà Người đã tích lũy trong hàng chục năm hoạt động thực tiễn, nay truyền lại cho con cháu. Trong lĩnh vực tình báo, Người dạy: "Tình báo là một khoa học. Người làm tình báo ắt hẳn phải có bốn đức tính: bí mật, cẩn thận, khôn khéo, kiên nhẫn. Và phải tuyệt đối tẩy sạch những chứng: khoe khoang, ba hoa, cẩu thả, hấp tấp, lộ bí mật, làm việc luộm thuộm, sơ suất hoặc làm bằng cách bàn giấy".

Ðối với công tác cảnh vệ, Bác dạy: "Kỹ thuật bảo vệ phải khéo léo, phải biết tại sao phải bảo vệ? Lúc nào thì bảo vệ? Phải bảo vệ là vì còn kẻ địch. Bảo vệ những lúc nguy hiểm, những lúc tình hình bất thường... Muốn bảo vệ thì người bảo vệ phải biết đánh địch, phải biết võ giỏi, phải khỏe, phải bắn súng giỏi, bơi giỏi, chèo thuyền giỏi, để lúc có việc phải sang sông không phải chờ thuyền". Ðối với công tác đánh địch, Bác dạy: "Ðánh địch phải đánh cho đúng, như đánh rắn phải đánh dập đầu. Cần phải điều tra nghiên cứu kỹ càng, cẩn thận. Dùng nhục hình là dã man, chỉ có bọn phong kiến, bọn đế quốc mới dùng nhục hình. Tục ngữ có câu: "Có gan ăn cướp, có gan chịu đòn", những tên đại gian ác, có khi đánh mấy chúng cũng không thú, có chứng cớ đầy đủ rõ ràng thì chúng phải nhận tội. Còn người thường thì bị đánh đau, chịu không nổi mà họ nhận bừa, khai bậy, đưa công an đến chỗ sai lầm".

Cảnh sát nhân dân là lực lượng vũ trang công khai, có nhiệm vụ chủ động phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn xã hội, quản lý hành chính. Trong khi thi hành nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ cảnh sát nhân dân phải luôn luôn tiếp xúc mọi tầng lớp nhân dân, là người thay mặt chính quyền giải quyết những công việc có liên quan quyền lợi về chính trị, kinh tế của nhân dân. Do đó Bác rất quan tâm dạy bảo cán bộ, chiến sĩ cảnh sát nhân dân, quan tâm góp ý từng mặt công tác đối với lực lượng này.

Tuy bận trăm công nghìn việc của đất nước, nhưng Bác vẫn dành thời gian cần thiết để góp ý, chỉ đạo. Một văn bản "Dự thảo mấy điều quy định về đồn công an" do Bộ Công an trình  lên xin ý kiến Bác. Người đã nghiên cứu và sửa chữa từng ý, từng từ trong từng điều quy định thể hiện trong văn bản dự thảo, sao cho văn phong thật trong sáng, người dân ai cũng hiểu. Dự thảo không có đoạn mở đầu, Bác viết thêm đoạn mở đầu trước khi đi vào các điều cụ thể: "Công an là Công an của nhân dân, phải hết lòng hết sức phục vụ nhân dân. Cho nên mỗi người công an phải làm đúng những điều quy định sau đây". Nét chữ viết tay bằng mực đỏ của Bác nổi rõ trên bản dự thảo đánh máy, đủ thấy lúc nào, ở đâu đối với công tác công an, Bác cũng đặt yêu cầu phục vụ nhân dân lên trên hết, trước hết.

Từ công tác quản lý hộ khẩu, quản lý đặc doanh, công tác phòng cháy, chữa cháy đến công tác đấu tranh chống tội phạm hình sự, chống bọn càn quấy, giải quyết tình hình trật tự xã hội trên địa bàn thủ đô trong những năm chiến tranh phá hoại ác liệt, Bác đều có ý kiến góp ý với Bộ Công an để chỉ đạo làm cho tốt. Tác phong sâu sát, thực tế, cụ thể, tỉ mỉ, thiết  thực đó là những phẩm chất cao đẹp trong phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong công tác xây dựng lực lượng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng xây dựng, rèn luyện tư cách người công an cách mạng. Ngay từ năm 1948, Người đã nêu sáu điều dạy về tư cách người công an cách mạng:

"Ðối với tự mình, phải cần, kiệm, liêm, chính.
Ðối với đồng sự, phải thân ái giúp đỡ.
Ðối với Chính phủ, phải tuyệt đối trung thành.
Ðối với nhân dân, phải kính trọng, lễ phép.
Ðối với công việc, phải tận tụy.
Ðối với địch, phải cương quyết, khôn khéo".

Ðó là những tiêu chí, chuẩn mực, mục tiêu phấn đấu đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ công an phải phấn đấu thực hiện. Sáu điều Bác Hồ dạy CAND là thước đo phẩm chất cách mạng, đạo đức, nhân cách người công an cách mạng để soi rọi, kiểm chứng, đánh giá đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ công an.

Là lãnh tụ, nhà giáo dục và là nhà tâm lý học vĩ đại, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn biết khơi dậy nguồn nội lực mạnh mẽ nhất trong mỗi con người, biết khen thưởng, động viên kịp thời đối với những đơn vị, cá nhân lập chiến công xuất sắc trong chiến đấu và công tác. Nhờ đó mà có sức mạnh to lớn động viên, cổ vũ phong trào thi đua sôi nổi lập công trong toàn lực lượng để được nhận những phần thưởng quý báu của Bác. Những phần thưởng của Bác có khi là một bức thư động viên, khích lệ, có khi là một chiếc huy hiệu mang chân dung của Người, có khi là một vật kỷ niệm nho nhỏ như cái kẹo, điếu thuốc, một tấm vải lụa hay một tấm áo bông, có khi là lá cờ luân lưu cho những đơn vị có thành tích xuất sắc... Nhưng tất cả là những kỷ vật mà đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ hay mỗi đơn vị công an vinh dự được đón nhận, sẽ đi với họ suốt cuộc đời, luôn luôn động viên, khích lệ họ không ngừng phấn đấu vươn lên hoàn thành xuất sắc hơn nữa mọi nhiệm vụ được giao.

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, công an nhân dân vẫn tiếp tục thực hiện những tư tưởng, những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh để xây dựng công an nhân dân ngày càng trong sạch, vững mạnh, tiến lên chính quy, hiện đại, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".

TĂNG VĂN SỸ        
(Viện Lịch sử Công an)