Châu Đốc can thiệp dự phòng HIV/AIDS đối với người nghiện ma túy

ND-  Thị xã vùng biên Châu Đốc là một trong những địa phương có tiềm năng để phát triển kinh tế - du lịch của tỉnh An Giang. Tuy nhiên, Châu Đốc cũng không tránh khỏi sự xâm nhập của đại dịch HIV/AIDS.Từ chuyện AIDS ở thị xã vùng biên...

Cùng với lợi thế về du lịch, Châu Đốc còn là thị xã giáp ranh với Cam-pu-chia, vì vậy đã có sự giao lưu buôn bán giữa nhân dân hai nước. Đó cũng là một trong những nguyên nhân làm xuất hiện các tệ nạn xã hội như bói toán, cờ bạc, ma túy, mại dâm... và kéo theo là sự gia tăng của HIV/AIDS.

Bác sĩ Phạm Quốc Uy, Giám đốc Trung tâm Y tế thị xã Châu Đốc, cho biết: "Trước năm 2000, lây nhiễm HIV/AIDS ở Châu Đốc chủ yếu qua quan hệ tình dục, sau này có thêm qua tiêm chích ma túy. Hiện toàn thị xã đã phát hiện 397 người nhiễm HIV/AIDS... Về mặt chủ quan, bộ máy tổ chức phòng, chống HIV/AIDS còn mỏng về lực lượng,  số đông cán bộ phòng, chống AIDS ở tuyến xã, phường còn kiêm nhiệm. Vấn đề kỳ thị, phân biệt đối xử trong xã hội vẫn còn cao. Các hỗ trợ xã hội của cộng đồng chưa được quan tâm đúng mức...".

Để đối phó với sự lây nhiễm HIV/AIDS, được sự Hỗ trợ của  Tổ chức sức khỏe gia đình Quốc tế (FHI) và Trung tâm phòng, chống AIDS và Lao tỉnh An Giang: "Dự án Can thiệp dự phòng HIV/AIDS trong nhóm nghiện chích ma túy" tại Châu Đốc đã được triển khai. Một trong những hoạt động của dự án là tiếp cận cộng đồng và xây dựng câu lạc bộ. Đây là một trong những hoạt động mang tính đòn bẩy bảo đảm diện bao phủ trong khuôn khổ của Dự án. Vì vậy, các giáo dục viên đồng đẳng trực tiếp tiếp cận và truyền thông tới nhóm đối tượng đích. Còn việc xây dựng câu lạc bộ là hoạt động hỗ trợ tích cực cho tiếp cận cộng đồng, vừa cung cấp các dịch vụ tư vấn sức khỏe, hỗ trợ chăm sóc, điều trị thông qua hoạt động khám sức khỏe, giới thiệu chuyển tuyến, vừa là điểm giáo dục dự phòng, truyền thông, cung cấp kiến thức giảm nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS trong nhóm và cộng đồng. Với mục đích như vậy, một câu lạc bộ mang tên "Niềm tin" đã ra đời với một chủ nhiệm, ba giáo dục viên sức khỏe và sáu giáo dục viên đồng đẳng.

... Đến mô hình giảm hại

Tiếp chuyện chúng tôi tại trụ sở Câu lạc bộ Niềm tin, các giáo dục viên đồng đẳng (GDVĐĐ) đều chia sẻ những hoàn cảnh và cả những lý do tìm đến với câu lạc bộ. Họ đều có chung một suy nghĩ: "Tham gia câu lạc bộ em đã thay đổi hành vi của mình".

H, một GDVĐĐ đã chia sẻ: "Cũng như các bạn trong nhóm, lúc đầu khi tiếp cận các đối tượng em đã gặp không ít khó khăn. Nhưng rồi được sự can thiệp kịp thời của Ban chủ nhiệm, mọi việc đã thuận lợi hơn nhiều. Nhưng để thuyết phục được họ, em đã phải tự thay đổi hành vi của mình là cai nghiện ma tuý. Nếu chưa thay đổi được thì phải dùng bơm kim tiêm sạch để phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS...".

Còn T, một thành viên nữ chia sẻ: "Bọn em thường đi đến các tụ điểm mà những người nghiện thường tụ tập để phát bơm kim tiêm cho  họ. Là phụ nữ nên thời gian làm việc đối với em rất quan trọng, có nhiều khi đêm khuya bọn em mới tiếp cận được... Nhưng không vì thế mà em bỏ cuộc. Em nghĩ mình đang làm một việc có ích cho xã hội...".

Theo chị Vương Thị Diệp, Chủ nhiệm Câu lạc bộ: Hằng ngày, các GDVĐĐ  phân phát bao cao-su cho những người có hành vi nguy cơ cao, hướng dẫn họ cách sử dụng bao cao-su và làm sạch bơm kim tiêm. Theo quy định thì một tháng một GDVĐĐ phải tiếp cận được ít nhất bốn "thân chủ" mới và phải vận động năm người khác đến câu lạc bộ...

Trong các buổi sinh hoạt, họ được tham gia thi tìm hiểu về HIV/AIDS, hái hoa dân chủ; vui chơi giải trí; đánh cờ, đánh bóng bàn, xem sách báo, xem phim, nói chuyện chuyên đề và được cung cấp các tài liệu, kiến thức và hướng dẫn kỹ năng an toàn tiêm chích, an toàn tình dục...

Tính tới tháng 2-2007, các thành viên đã tiếp cận được 4.143 người, trong đó có 1.601 lượt người đến sinh hoạt; khám sức khỏe: 157 lượt người; nói chuyện chuyên đề: 372 lượt người;... đã cấp phát 1.877 tài liệu, 15.833 bao cao-su... tổ chức ba sự kiện văn nghệ truyền thông phòng, chống HIV/AIDS ngoài cộng đồng, ước tính có 4.500 lượt người tham gia.

Khi đề cập đến khó khăn trong việc triển khai hoạt động trao đổi bơm kim tiêm, chị Diệp cho biết: "Đây là dự án mới, nhất là việc phân phát bơm kim tiêm vẫn còn là vấn đề nhạy cảm ở Việt Nam. Nhưng chúng tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ rất nhiệt tình của các cá nhân cũng như các tổ chức tập thể. Hiện tại, UBND tỉnh đã có văn bản chỉ đạo việc trao đổi bơm kim tiêm này".

Có thể nói việc trao đổi bơm kim tiêm trong nhóm người nghiện chích ma túy không còn là việc làm mới ở Việt Nam nhưng vẫn còn khó khăn trong việc triển khai ở một số địa phương.

Tuy nhiên, Luật Phòng, chống AIDS có hiệu lực từ 1-1-2007, tại khoản 15, điều 2 quy định: "Các biện pháp can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV bao gồm tuyên truyền, vận động, khuyến khích sử dụng bao cao-su, bơm kim tiêm sạch, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế và các biện pháp can thiệp giảm tác hại khác nhằm tạo điều kiện cho việc thực hiện các hành vi an toàn để phòng ngừa lây nhiễm HIV". Hy vọng đây sẽ là "giấy thông hành" để những người làm công tác giảm hại tiếp tục áp dụng và làm tốt công việc của mình.