Chất lượng dân số thấp so với chuẩn quốc tế
Tổng điều tra Dân số và nhà ở năm 2009 cho thấy, có 1,5% dân số Việt Nam bị thiểu năng về thể lực và trí tuệ. Trong đó, số trẻ mới sinh bị dị tật bẩm sinh do di truyền chiếm khoảng từ 1,5 đến 3% và có xu hướng tiếp tục gia tăng do điều kiện sống, môi trường độc hại, chưa được phát hiện và điều trị sớm. Ðiều này đòi hỏi chi phí chăm sóc y tế cao hơn, đồng thời rủi ro về khuyết tật cũng tăng.
Cũng theo kết quả của Tổng điều tra Dân số, tầm vóc, thể lực cân nặng, sức bền của người Việt Nam so với nhiều nước trong khu vực vẫn còn hạn chế. Chiều cao người Việt Nam là 164,4 cm (đối với nam) và 153 cm (nữ), tăng trung bình 4 cm sau 35 năm. Với chiều cao hiện tại, nam thanh niên Việt Nam vẫn thấp hơn chuẩn quốc tế 13,1 cm và nữ thấp hơn 10,7 cm.
Không chỉ thua kém về chiều cao, thanh niên Việt Nam còn thua kém cả về sức bền, sức mạnh (cơ bắp), cân nặng so với chuẩn quốc tế khá nhiều. Tuổi thọ bình quân của người dân Việt Nam đạt mức khá cao là 73 tuổi, tuy nhiên, tuổi thọ bình quân khỏe mạnh lại chỉ đạt 66 tuổi và xếp thứ 116/182 nước trên thế giới.
Tỷ số giới tính khi sinh (số trẻ sơ sinh trai/100 trẻ sơ sinh gái) ở nước ta đã tăng nhanh một cách bất thường và phức tạp. Nếu năm 1975, tỷ số này vẫn ở mức tự nhiên 105/100 thì năm 2012, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam đang ở mức 112,3/100. Một vấn đề mới xuất hiện và có những tác động lớn đến chất lượng dân số cần đặc biệt lưu ý là: số lượng người bị tàn tật, khuyết tật trong cả nước rất lớn, khoảng 5,3 triệu người (chiếm 6,3% số dân)...
Ngoài ra, trong nền kinh tế thị trường toàn cầu hóa, với chất lượng nguồn nhân lực thấp, chúng ta sẽ rất khó cạnh tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới. Chất lượng dân số thấp đang là yếu tố cản trở sự phát triển và đặt Việt Nam trước nguy cơ tụt hậu xa hơn. Chỉ số phát triển con người của nước ta tuy từng bước cải thiện, nhưng vẫn ở mức thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực và thấp xa so với các nước công nghiệp.
Cần những giải pháp đồng bộ
Ðể nâng cao chất lượng dân số, chúng ta cần nhiều giải pháp đồng bộ, đòi hỏi sự vào cuộc của tất cả các ngành, các cấp, nhất là ngành Dân số - Kế hoạch hóa gia đình và ngành y tế.
Nâng cao chất lượng dân số được coi là mục tiêu số một của ngành dân số và ngành y tế trong thời gian tới. Theo đó, với mục tiêu cải thiện giống nòi, cần phấn đấu giảm tỷ lệ trẻ em mới sinh bị dị tật bẩm sinh xuống còn dưới 1,5% vào năm 2020; Tỷ lệ bà mẹ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 15% vào năm 2015 và 50% vào năm 2020. Tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc đạt 30% vào năm 2015 và 80% vào năm 2020; giảm tỷ lệ số người mới bị tàn tật, tai nạn hằng ngày; giảm tỷ lệ chết ở trẻ em dưới một tuổi xuống mức 0,1%o; giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng dưới năm tuổi xuống mức 10% vào năm 2020...
Hội nghị triển khai Đề án nâng cao chất lượng dân số thông qua việc xây dựng và mở rộng mô hình sàng lọc chẩn đoán trước sinh và sơ sinh tại 12 tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL được tổ chức tại Cần Thơ là cơ hội gặp gỡ trao đổi giữa các nhà quản lý và hoạch định chính sách, các chuyên gia về chuyên môn.
Những khả năng và giải pháp thực hiện mô hình sàng lọc – chẩn đoán TS và SS tại các tỉnh trong khu vực ĐBSCL cũng như sự phối hợp thực hiện nhiệm vụ này sẽ được trình bày tại hội nghị.
Hiện nay, Trung tâm Sàng lọc-Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, đang cung cấp các dịch vụ chẩn đoán trước sinh như siêu âm và xét nghiệm tầm soát dị tật thai, đặc biệt hội chứng down, bất thường về nhiễm sắc thể 21, 18, 13 để tầm soát hội chứng down, edwards và patau, các dị tật về tim thai, dị tật ống thần kinh… ở giai đoạn sơ sinh, trung tâm tầm soát các bệnh suy tuyến giáp bẩm sinh, thiếu men G6PD và tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh…
