Cảnh báo về độc tính trong thực phẩm bổ sung dinh dưỡng

Cẩn thận với “thần dược”

Khoảng 2 giờ sáng ngày 31-5-2004, Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội) tiếp nhận bệnh nhân Nguyễn Thị Duyên, 45 tuổi, ở La Uyên, Tân Minh, Thường Tín, Hà Tây từ bệnh viện Thường Tín (Hà Tây) chuyển đến trong tình trạng mệt mỏi, tiếp xúc chậm, phản xạ gân xương mất ở hai chân, giảm ở hai tay... Người nhà khai bệnh nhân bị đau vùng hạ vị hai năm nay, được một người mách mua thuốc Vision sẽ trị hết bệnh. Người bán thuốc Vision đã “chẩn đoán” bà Duyên có thể “bị gan, có u” và kê 5 lọ thuốc Vision: CHROMEVITAL (liều dùng 4 viên/ngày), PAX (4 viên/ngày), ANTIOX (4 viên/ngày), HYTPUMAKC (2 viên/ngày), äETOKC (4 viên/ngày) với giá tổng cộng 1,5 triệu đồng. Người này còn giới thiệu Vision là một thần dược, có thể chữa bách bệnh, dùng 5 sản phẩm trên có thể chữa bệnh gan, tiêu khối u...

Thế nhưng, chỉ mới hơn 2 ngày sử dụng thuốc, sau lần uống cuối cùng 5 tiếng đồng hồ bà Duyên bị hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, nôn nhiều lần, tức ngực, khó thở... và được gia đình đưa đi cấp cứu. Qua xét nghiệm máu, sinh hóa nước tiểu..., Trung tâm Chống độc chẩn đoán bà Duyên bị ngộ độc sản phẩm Vision và điều trị truyền dịch Natriclorua 0,9%, 500ml; Glucose 500ml... Đến ngày 1-6 thì bệnh nhân tỉnh táo, xin xuất viện.  

Theo nhận định của Trung tâm Chống độc, sản phẩm Vision không được coi là thuốc nhưng từ hình thức đến các thành phần, chỉ định và chống chỉ định đều giống các loại thuốc. Trong thành phần Vision có những hoạt chất không phải là dinh dưỡng, có độc tính rõ ràng (trong đó có những độc tính đã biểu hiện ở bệnh nhân Duyên); những hoạt chất cần được kiểm soát liều chặt chẽ... Đáng lưu ý, Trung tâm Chống độc khẳng định Vision cũng không phải là sản phẩm dinh dưỡng vì trên nhãn mác không thấy thành phần gluxit - protit - lipit; trong khi lại có các thành phần có hại và những thành phần không rõ tác dụng trên người...

Kiến nghị của cơ quan chức năng

Theo Trung tâm Chống độc, sản phẩm của Vision đang được phân phối bởi 10.000 đại lý theo hình thức “mạng” như là những sản phẩm dinh dưỡng bổ sung. Một số người bán sản phẩm còn giới thiệu Vision là thần dược, chữa bách bệnh, kể cả những bệnh nan y... gây nhầm lẫn và nguy hiểm cho người tiêu dùng. Vì vậy, Trung tâm Chống độc đã có văn bản báo cáo các cơ quan chức năng và Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas), trong đó kiến nghị các cơ quan chức năng xem xét lại việc cho các sản phẩm Vision được phân phối tự do rộng rãi như là các sản phẩm dinh dưỡng; xem xét hệ thống phân phối sản phẩm Vision, bảo vệ người tiêu dùng tránh khỏi bị lừa như trường hợp bà Duyên.

Ngay sau đó, ngày 14-7, Vinastas đã có văn bản gửi Bộ trưởng các Bộ Y tế, Thương mại, Văn hóa - Thông tin cùng các cơ quan chức năng, kiến nghị các biện pháp khẩn thiết để ngăn chặn tình trạng bán hàng đa cấp bất chính đối với các sản phẩm BSDD, đề ra biện pháp ngăn ngừa những sản phẩm trá hình dạng dinh dưỡng gây nguy hiểm đến tính mạng người tiêu dùng. Vinastas cũng kiến nghị: đối với các sản phẩm BSDD, cần áp dụng các quy chế ghi nhãn của thực phẩm BSDD theo Codex CAC/GL 09-1987 (Amended 1989-1999), quy chế ghi nhãn của thực phẩm có mục đích y học theo Codex Stan 180-1991; pháp chế hóa và công khai quy trình xét duyệt các sản phẩm trước khi đưa ra thị trường; kiểm soát chặt chẽ thông tin quảng cáo các sản phẩm khi lưu hành...

Riêng với sản phẩm của Vision, theo tìm hiểu, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) đã từng có văn bản đề nghị không cho nhập khẩu như là một sản phẩm dược vì chưa kiểm nghiệm được thành phần, chưa qua thử nghiệm lâm sàng... . Nhưng sau đó, sản phẩm lại được Cục Quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (cũng thuộc Bộ Y tế) cho phép nhập dưới dạng “thực phẩm bổ sung”. Hiện có 20 loại “thực phẩm bổ sung” của Vision đã được phép nhập khẩu.