Thuận lợi và thách thức
Nằm trong vịnh Ðà Nẵng, Cảng Ðà Nẵng được bao bọc bởi núi Hải Vân và bán đảo Sơn Trà, thuận lợi cho tàu thuyền ra vào neo đậu quanh năm. Trong thời kỳ hội nhập và phát triển, Cảng Ðà Nẵng ngày càng giữ vị trí quan trọng, là đầu mối giao thông kết nối với các tỉnh Tây Nguyên và tuyến đường hành lang kinh tế Ðông Tây qua các nước Lào, Thái-lan, Mi-an-ma. Trong những năm gần đây, bằng nguồn vốn vay ODA và vốn tự có, Cảng Ðà Nẵng đã đầu tư nâng cấp nhiều dự án quan trọng, như mở rộng quốc lộ 14B nối với đường Hồ Chí Minh, cầu vượt Hòa Cầm, xây dựng bến container chuyên dụng với đầy đủ các trang thiết bị xếp dỡ và bãi container; nạo vét bến Tiên Sa bảo đảm độ sâu 11 m; hoàn thành cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu kho bãi Thọ Quang để đưa vào khai thác. Ðặc biệt, đã xây dựng đê chắn sóng dài 450 m với số tiền đầu tư 250 tỷ đồng, tạo thuận lợi cho tàu ra vào cảng quanh năm. Hiện nay, cảng có khả năng tiếp nhận và khai thác tàu container đến 2.000 TEUs, tàu hàng đến 40 nghìn tấn. Lượng hàng qua cảng từ một triệu tấn năm 2000, đến nay tăng lên gần ba triệu tấn, doanh thu mỗi năm gần 200 tỷ đồng, tạo việc làm cho gần 1.000 lao động.
Bên cạnh những thuận lợi, Cảng Ðà Nẵng đang gặp một số khó khăn, thách thức, khó khăn lớn nhất hiện nay là, lượng hàng thông qua cảng chưa nhiều. Con số gần ba triệu tấn hàng thông qua cảng hiện nay còn quá khiêm tốn so với bề dày truyền thống cũng như vị thế và tiềm năng của một cảng lớn trong khu vực. Bên cạnh đó, mặt hàng xuất khẩu qua cảng chủ yếu dăm gỗ bạch đàn, cát trắng..., phần lớn thuộc dạng xuất thô chưa qua tinh chế. Các mặt hàng nông sản, thực phẩm còn chiếm tỷ lệ nhỏ. Ðiều đó cho thấy tiềm năng kinh tế ở khu vực miền trung còn hạn chế, chưa được khai thác hết, sức sản xuất cũng như việc lưu thông hàng hóa còn chậm. Các khu công nghiệp trên địa bàn phát triển chậm và có quy mô nhỏ; nhiều địa phương đang có xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao tỷ trọng dịch vụ, du lịch, từ chối các dự án công nghiệp lớn gây ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, sự hình thành nhiều cảng trong khu vực đang làm cho thị phần vận tải hàng hóa bị phân chia và cạnh tranh quyết liệt, làm ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng dịch vụ cảng. Hiện nay, mặc dù tuyến hành lang kinh tế Ðông Tây đã khai thông và kết nối với các nước Lào, Thái-lan, Mi-an-ma, nhưng mới chỉ là bước khởi đầu, còn nhiều khó khăn do chưa thống nhất về thủ tục, luật lệ của mỗi nước thành viên, nhất là giải quyết vấn đề xe tay lái nghịch. Do vậy, lượng hàng hóa vùng đông bắc Thái-lan chưa khai thác được bao nhiêu mà chủ yếu khai thác nguồn hàng từ Lào, với khoảng 80 nghìn tấn gỗ trong năm 2008. Tuyến quốc lộ 14B được mở rộng và kết nối với đường Hồ Chí Minh đến các tỉnh Tây Nguyên nhưng nguồn hàng lớn nhất ở khu vực này mỗi năm khoảng 40 nghìn tấn sắn lát, tinh bột sắn từ tỉnh Kon Tum.
Lâu nay, khi nhắc đến việc xuất nhập khẩu hàng hóa qua Cảng Ðà Nẵng, nhiều doanh nghiệp tỏ ra lo lắng bởi phí vận tải ở đây cao so với các cảng ở TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng. Ðây cũng là khó khăn, thách thức lớn đối với cảng, bởi theo quy luật, mỗi khi lượng hàng hóa qua cảng ít thì chi phí cao do không đủ cho các tàu vận tải hai chiều. Theo lãnh đạo cảng, hiện nay tình hình này phần nào đã được khắc phục và không còn chênh lệnh nhau nhiều do sự cạnh tranh của các hãng tàu cũng như sự cố gắng tự đổi mới của cảng.
Hướng tới một cảng container hiện đại ở miền trung
Ðể Cảng Ðà Nẵng phát triển nhanh và bền vững, cần giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề. Trước hết, cảng phải tự đổi mới để thích ứng kịp thời với thời kỳ hội nhập. Tìm nguồn vốn và chọn hướng đầu tư có trọng tâm, trọng điểm nhằm phát huy hiệu quả. Trong đó, quan tâm đầu tư chiều sâu; xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, bến bãi cùng trang thiết bị hiện đại. Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, đi đôi với tổ chức, sắp xếp bộ máy gọn nhẹ, cải tiến công tác điều hành sản xuất và phương thức phục vụ khách hàng bằng các chính sách kinh doanh linh hoạt nhằm nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ, tạo điều kiện thuận lợi thu hút hàng hóa, tàu thuyền cập cảng, nhất là tàu container. Trong đầu tư phát triển bến container, cần cân nhắc tính toán, bởi chi phí đầu tư xây dựng lớn nhưng nếu chưa phát huy hết công suất thiết kế sẽ không hiệu quả và lãng phí.
Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là làm thế nào để ngày càng có nhiều nguồn hàng thông qua cảng. Ðiều này đòi hỏi các địa phương, doanh nghiệp trong khu vực đẩy mạnh sản xuất kinh doanh nhằm tạo ra nhiều mặt hàng xuất khẩu, đồng thời Cảng Ðà Nẵng có kế hoạch khai thác triệt để nguồn hàng trong khu vực. Bên cạnh việc củng cố và phát triển thị trường truyền thống, cần mở rộng thị trường mới, nhất là thị trường Tây Nguyên theo đường 14B, đường Hồ Chí Minh và cửa khẩu Bờ Y; thị trường Lào, đông bắc Thái-lan theo tuyến hành lang kinh tế Ðông Tây, nơi có nhu cầu xuất khẩu các mặt hàng sắn lát, cao-su, nguyên liệu giấy, lâm sản...; hướng tới thị trường các tỉnh phía nam Trung Quốc. Cần có kế hoạch quảng bá thương hiệu Cảng Ðà Nẵng ra nước ngoài, trước mắt là các nước trong khu vực, để các nhà đầu tư, hãng tàu có thêm thông tin về cảng và đến với cảng ngày càng nhiều. Trong quan hệ hợp tác với các cảng trong nước và quốc tế cần đa dạng, linh hoạt và liên kết để cùng phát triển. Riêng đối với các cảng trong khu vực như Chân Mây, Kỳ Hà, Dung Quất... cần có kế hoạch liên kết để cùng bàn bạc tháo gỡ khó khăn vướng mắc, phân định chức năng, chia sẻ thị phần hợp lý trên tinh thần hợp tác cùng có lợi, tránh sự cạnh tranh không lành mạnh, dẫn đến tự làm suy yếu lẫn nhau.
Tổng Giám đốc Cảng Ðà Nẵng Nguyễn Thu cho biết, hiện nay, môi trường kinh doanh của Cảng Ðà Nẵng có nhiều thuận lợi nhưng cũng gặp không ít khó khăn. Ðể kinh doanh hiệu quả, chúng tôi xác định phải tìm hướng đi mới, đặc biệt là đầu tư chiều sâu, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư thiết bị hiện đại, mở rộng các dịch vụ nhằm nâng cao sức cạnh tranh, phấn đấu xây dựng Cảng Ðà Nẵng trở thành cảng container quốc tế hiện đại ở khu vực miền trung...
Cảng Ðà Nẵng đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2010, sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt 4 triệu tấn, trong đó hàng container đạt 120 nghìn TEUs. Ðể đạt mục tiêu đề ra, cảng triển khai một loạt các giải pháp quan trọng, như tập trung xây dựng cơ sở vật chất đồng bộ và từng bước hiện đại. Từ nay đến 2010, xây dựng bến tổng hợp Cảng Sơn Trà với cầu tàu dài 400 m. Ðầu tư xây dựng giai đoạn 2 Cảng Tiên Sa, số vốn 300 tỷ đồng để xây dựng bến cảng container số 2 dài 500 m, gồm hai cầu tàu cùng với thiết bị hiện đại, có thể tiếp nhận tàu hàng có trọng tải hơn 50 nghìn tấn và tàu container 3.000 TEUs cập cảng. Thực hiện chuyển đổi công năng Cảng Sông Hàn thành Trung tâm du lịch, dịch vụ hàng hải; đầu tư xây dựng giai đoạn 1 Cảng Thọ Quang để thay thế Cảng Sông Hàn, đồng thời nghiên cứu xây dựng Cảng Liên Chiểu; thành lập khu kho ngoại quan bên ngoài cảng với diện tích 20 ha nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải container sau năm 2010. Lãnh đạo Cảng Ðà Nẵng khẳng định, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác khai thác và quản lý cảng, đặc biệt là chương trình hỗ trợ các khách hàng tìm kiếm container thông qua mạng. Ðồng thời, tổ chức lại bộ máy sản xuất, kinh hoanh theo hướng cổ phần hóa các đơn vị thành viên, tiến tới hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con vào năm 2010.
PHAN LỢI và THANH LỘC
