Ngay từ đầu tháng 7 âm lịch, trên nhiều tuyến phố Hà Nội, như: Kim Mã, Nguyễn Trãi, Cầu Giấy, Bà Triệu… các cửa hàng bán bánh trung thu đã xuất hiện. Nắm bắt được xu hướng của khách hàng, năm nay, các thương hiệu bánh tiếp tục cho ra mắt những sản phẩm mới với nhiều mẫu mã đa dạng. Tùy từng thương hiệu, mức giá sản phẩm bánh dao động từ 499 nghìn đến 1,9 triệu đồng/hộp. Ngoài dòng cao cấp, các cửa hàng còn bày bán hàng chục loại sản phẩm mẫu mã bắt mắt, sang trọng với nhiều mức giá khác nhau, để khách lựa chọn. Không chỉ các doanh nghiệp chuyên sản xuất các loại bánh trung thu mà nhiều nhà hàng, khách sạn cũng đang sản xuất và bày bán các loại bánh cao cấp với mức "giá khủng" lên tới sáu triệu đồng đến bảy triệu đồng/hộp.
Đại diện Công ty cổ phần Thực phẩm Hữu Nghị cho biết, hiện sức mua các sản phẩm bánh trung thu chưa thật sự cao. Tuy nhiên, là dịp có nhiều ý nghĩa với người Việt Nam, cùng với việc cam kết mang đến cho người tiêu dùng những sản phẩm tiêu chuẩn chất lượng, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, Tết Trung thu 2016, công ty vẫn đặt kế hoạch sản xuất 550 tấn bánh trung thu, sản lượng tăng 10% so năm 2015. Nguyên liệu chính làm nên những chiếc bánh trung thu của công ty đều có nguồn gốc tự nhiên, đặc trưng cho những sản vật của Hà Nội, như bột nếp cái hoa vàng, hạt sen Quảng Bá, quất Nghi Tàm, hoa bưởi Diễn... Để sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng, công ty đã mở rộng tới 150 nhà phân phối chính, gần 2.000 nhân viên thị trường, 1.200 quầy tiêu chuẩn PG bán hàng và hàng chục nghìn điểm bán lẻ khắp cả nước.
Bên cạnh các sản phẩm bánh của những thương hiệu tên tuổi, trên thị trường vẫn xuất hiện nhiều loại bánh không rõ nguồn gốc, sản xuất theo thời vụ. Phong trào tự làm bánh (bánh handmade) ngày càng nở rộ với nguồn nguyên liệu trôi nổi cũng tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe... Qua khảo sát thực tế, tại các cửa hàng thực phẩm, tạp hóa ở nhiều vùng nông thôn ngoại thành Hà Nội, vẫn xuất hiện các loại bánh dẻo, bánh nướng, bánh đậu xanh trôi nổi, tem mác đơn giản, ngày sản xuất, hạn sử dụng không rõ ràng. Thậm chí, một số loại bánh còn không có ngày sản xuất, hạn sử dụng. Sở dĩ những loại bánh này xuất hiện và được tiêu thụ mạnh ở các vùng nông thôn bởi giá thành rẻ. Hơn nữa, hiểu biết của người dân về an toàn vệ sinh thực phẩm còn khá mơ hồ. Đây chính là “mảnh đất” béo bở để các loại bánh kém chất lượng đội lốt bánh gia truyền, thương hiệu nổi tiếng thâm nhập thị trường. Ngày 16-8 vừa qua, Đoàn kiểm tra do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long làm Trưởng đoàn đã kiểm tra đột xuất tại một số cơ sở sản xuất bánh kẹo, bánh trung thu trên địa bàn xã La Phù (Hoài Đức, Hà Nội), đã phát hiện cơ sở sản xuất bánh trung thu Ngọc Khánh, sử dụng chất phụ gia thực phẩm không có nhãn mác, không có nguồn gốc rõ ràng. Còn ở cơ sở sản xuất bánh kẹo Tân Hoàng Gia, tại thời điểm kiểm tra, nhân viên đóng bánh không mặc đồng phục, đeo khẩu trang, sử dụng găng tay, quy trình đóng gói sản phẩm thực hiện trực tiếp xuống mặt đất, nguyên liệu làm bánh (kem trộn) được đựng trong thùng đựng sơn cáu bẩn. Điều đáng nói, đây không phải là lần đầu tiên, cơ sở này vi phạm.
Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), việc sản xuất, kinh doanh bánh trung thu mang tính thời vụ, cho nên vấn đề bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm là điều đáng lo ngại không chỉ đối với người tiêu dùng, mà còn cả cơ quan chức năng. Nguyên nhân do sản xuất các loại bánh nướng, bánh dẻo đem lại lợi nhuận rất cao, nên vào dịp Tết Trung thu, năm nào cũng xuất hiện hàng loạt các cơ sở chế biến, sản xuất loại bánh này. Bên cạnh các cơ sở bảo đảm được quy định sản xuất an toàn cho các loại bánh thì vẫn còn một số cơ sở nhỏ, thủ công đã cố ý sử dụng các loại phẩm mầu, chất bảo quản độc hại, nguyên liệu không bảo đảm, trong khi nhân viên không được khám sức khỏe, các công đoạn sản xuất không bảo đảm vệ sinh. Nhiều cơ sở sản xuất các loại bánh hình các con vật, nhân vật hoạt hình nhiều mầu sắc từ các loại phẩm mầu ngoài danh mục cho phép của Bộ Y tế, gây độc hại cho người sử dụng. Cùng với đó, nguyên liệu làm nhân bánh trung thu thường có trứng, thịt, hoa quả, xúc xích, lạp xường... là những thứ dễ bị ô nhiễm và cũng là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật sinh sôi phát triển. Mặt khác, tình trạng sản xuất bánh trung thu giả về nhãn mác, chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, kiểu dáng công nghiệp vẫn ngang nhiên tồn tại. Với bánh dẻo, hạn dùng trung bình chỉ từ tám đến 10 ngày, với bánh nướng có thể tới 20 ngày đến 30 ngày, song nhãn sản phẩm của nhiều cơ sở, trong đó có cả những doanh nghiệp có tên tuổi cũng chưa bảo đảm quy định. Chưa kể bánh bị hư hỏng trong quá trình bày bán, lưu thông phân phối khi các loại giấy gói, bao bì chưa bảo đảm yêu cầu vệ sinh...
Để kiểm soát an toàn thực phẩm đối với bánh trung thu, Cục An toàn thực phẩm mới đây đã có công văn đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố xây dựng và triển khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra liên ngành đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu các loại sản phẩm bánh, kẹo phục vụ Tết Trung thu. Trong đó, tập trung kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ của phụ gia thực phẩm, nguyên liệu để sản xuất bánh trung thu, vệ sinh khu sản xuất. Ngoài ra, kiểm tra các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh phụ gia thực phẩm, nguyên liệu, bao bì bánh trung thu… Đối với các trường hợp có vi phạm thuộc diện phải thông báo rộng rãi, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu các đoàn thanh tra, kiểm tra, các địa phương phải kịp thời thông báo trên những phương tiện thông tin đại chúng theo đúng quy định, tuyệt đối không được che giấu thông tin hoặc thông báo sai quy định gây hoang mang, mất lòng tin của người tiêu dùng. Việc công bố thông tin công khai sẽ giúp người tiêu dùng nắm bắt thông tin, tẩy chay sản phẩm của các cơ sở sản xuất không đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Sở Y tế các tỉnh, thành phố, cần tăng cường tuyên truyền, đào tạo để các cơ sở sản xuất bánh trung thu nhỏ, lẻ nâng cao hiểu biết và ý thức tự giác bảo đảm vệ sinh trong sản xuất, chế biến các loại bánh, nói không với các loại nguyên liệu, phụ gia, chất bảo quản, chất chống mốc, phẩm mầu độc hại. Để tự bảo vệ mình, người tiêu dùng cũng cần trang bị kiến thức, biết cách chọn mua và sử dụng bánh trung thu an toàn cho sức khỏe, nên mua bánh trung thu ở các cơ sở có uy tín đã có sự giám sát, kiểm tra của cơ quan y tế; kiểm tra kỹ ngày sản xuất, thời hạn sử dụng của sản phẩm; tuyệt đối không mua, không sử dụng bánh trung thu không nhãn mác. Đối với các loại bánh gia truyền cũng cần mua tại các địa chỉ uy tín, khi mua yêu cầu người bán cung cấp các loại giấy tờ chứng minh cơ sở sản xuất bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.
