* Gia nhập WTO là một trong những mục tiêu quan trọng của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Xin ông cho biết tại sao khi chúng ta đàm phán để gia nhập WTO lại phải sửa đổi, bổ sung Luật Khiếu nại, tố cáo?
- Qua hơn 7 năm thực hiện, Luật Khiếu nại, tố cáo (KNTC) đã trở thành một công cụ pháp lý quan trọng để công dân, cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, phát huy dân chủ, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu của công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai thực hiện Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam -Hoa Kỳ và đàm phán để gia nhập WTO thì một số quy định của Luật KNTC tỏ ra bất cập, không tương thích với những quy định trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã và sẽ ký kết. Do đó, yêu cầu đặt ra là Việt Nam phải khẩn trương sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật hiện hành, trong đó có Luật KNTC để phục vụ việc đàm phán gia nhập WTO nói riêng và hội nhập quốc tế nói chung.
* Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo lần này có phải chỉ cần bảo đảm nguyên tắc để đáp ứng những yêu cầu của WTO?
- Đúng là như vậy. Còn về lâu dài để đáp ứng được những yêu cầu của giai đoạn mới thì chúng ta phải sửa đổi cơ bản, toàn diện Luật KNTC. Tuy nhiên, việc sửa đổi, bổ sung Luật KNTC lần này một mặt phải đáp ứng được yêu cầu của WTO, nhưng mặt khác phải bảo đảm nguyên tắc, ổn định chính trị - xã hội, bảo đảm quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức, phù hợp với chiến lược cải cách hành chính, cải cách tư pháp và tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
* Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ và các hiệp định của Tổ chức WTO đã đặt ra những yêu cầu gì về quyền khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính thưa ông?
- Qua tìm hiểu cho thấy trong Hiệp định thương mại có trên 130 cam kết về quyền khiếu nại và giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính và hành vi hành chính. Trong các hiệp định của WTO thì có tới 12 trên tổng số 21 hiệp định quy định về quyền khiếu nại và giải quyết khiếu nại. Về cơ bản những yêu cầu của hiệp định thương mại cũng tương tự như những yêu cầu trong các hiệp định của WTO, trừ lĩnh vực đầu tư. Qua đây cho thấy vấn đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính là một trong những nội dung quan trọng của hiệp định thương mại và các hiệp định của WTO.
* Theo ông, Luật Khiếu nại, tố cáo hiện hành đã đáp ứng được những yêu cầu của hiệp định thương mại và các hiệp định của WTO chưa?
- Nhìn chung một số quy định của Luật KNTC đã đáp ứng những yêu cầu của Hiệp định thương mại và các hiệp định của WTO như: tính minh bạch, quyền khiếu nại, thủ tục giải quyết khiếu nại, phán quyết của cơ quan hành chính, v.v. Tuy nhiên vẫn còn một số quy định chưa phù hợp như: cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính, nội dung phán quyết của cơ quan hành chính, thủ tục giải quyết khiếu nại, v.v.
* Ông có thể nói rõ hơn về những bất cập trong luật Khiếu nại, tố cáo.
- Về cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính: luật hiện hành quy định người khiếu nại có quyền lựa chọn cơ quan hành chính cấp trên hoặc Tòa án để yêu cầu giải quyết khi đã có quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết thời hạn mà khiếu nại không được giải quyết. Tuy nhiên, khi người khiếu nại đã chọn cơ quan hành chính cấp trên để yêu cầu giải quyết thì không có cơ hội khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án, kể cả khi đã có quyết định giải quyết khiếu lại cuối cùng của cơ quan hành chính. Hơn nữa, theo quy định của Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính thì Tòa án chỉ thụ lý, giải quyết chín loại việc. Do đó, không phải bất kỳ khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính nào cũng được Tòa án xem xét, giải quyết.
Như vậy, với những quy định này đã hạn chế quyền khiếu nại của tổ chức, cá nhân và đây cũng là bất cập lớn nhất của cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính hiện nay.
* Cảm ơn ông!
