Cần có nỗ lực toàn cầu vì Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ

Ghi chép của phóng viên Báo Nhân Dân

ND - Tóa nhà cao chót vót hơn 40 tầng, Trụ sở của LHQ nằm bên bờ sông Ðông lộng gió ở khu Ma-hát-tan nổi tiếng của TP Niu Oóc (Mỹ), những ngày vừa qua thật nhộn nhịp. Ðây là lúc LHQ tổ chức Hội nghị cấp cao kiểm điểm 10 năm thực hiện tám Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) và khóa họp Ðại hội đồng lần thứ 65, kỷ niệm 65 năm Ngày thành lập tổ chức quốc tế lớn nhất thế giới này.

Hội nghị cấp cao lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là kiểm điểm những tiến bộ đạt được, đánh giá các thách thức, rút ra bài học kinh nghiệm và bàn thảo kế hoạch tổng thể, gồm các biện pháp mới nhằm phấn đấu hoàn thành MDGs, một trong những khuôn khổ hợp tác phát triển được sự ủng hộ, nhất trí rộng rãi nhất của các Chính phủ, giới học giả cũng như các tổ chức quốc tế. Với sự ra đời của MDGs, lần đầu thế giới có được một phương thức, với các mục tiêu, chỉ số và thời hạn cụ thể, nhằm xóa đói, giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân... Hội nghị cấp cao lần này diễn ra trong bối cảnh trên thế giới hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song chiến tranh, xung đột tiếp diễn ở nhiều nơi. Các nước đang phải ứng phó với những khó khăn gay gắt của cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính trầm trọng nhất trong gần 80 năm qua và những diễn biến phức tạp của dịch bệnh, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu toàn cầu...

Tham dự Hội nghị cấp cao LHQ lần này có hơn 180 nước, trong đó có 140 nước dẫn đầu là người đứng đầu Nhà nước và Chính phủ. Ðoàn đại biểu nước ta do Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết dẫn đầu. Trong Hội nghị lần này, có mặt cả những người đứng đầu các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Liên hiệp châu Âu (EU), các tổ chức thương mại và phát triển quốc tế... Phát biểu ý kiến khai mạc Hội nghị, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun kêu gọi lãnh đạo các nước nỗ lực hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa, dành sự đầu tư thích đáng cho hạ tầng và các dịch vụ xã hội để mục tiêu chấm dứt đói nghèo cùng cực trên thế giới sớm trở thành hiện thực... Ðể chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao lần này, LHQ cho công bố báo cáo của Tổng Thư ký LHQ với tiêu đề: "Giữ vững cam kết: Kiểm điểm và đề ra phương hướng thúc đẩy việc hoàn thành các MDGs vào năm 2015", trong đó ông cho rằng, tiến bộ đến nay đan xen cả thành công lẫn thách thức. Báo cáo khẳng định nhiều nước đạt được thành tựu đáng kể về xóa đói, giảm nghèo, tăng số lượng học sinh nhập học, cải thiện sức khỏe trẻ em, mở rộng tiếp cận nước sạch, kiểm soát các bệnh sốt rét, lao, các bệnh nhiệt đới, HIV/AIDS. LHQ hiện nay lạc quan rằng, các thành tựu trên đạt được tại một số nước nghèo nhất, cho thấy MDGs hoàn toàn khả thi nếu có chính sách đúng đắn, đầu tư hiệu quả và có sự hỗ trợ của quốc tế. Tuy nhiên, tiến bộ không đồng đều và nếu không nỗ lực thêm thì một số mục tiêu của MDGs khó có thể đạt được tại nhiều nước. Thách thức tập trung chủ yếu ở các nước nghèo nhất, các nước không có biển, các quốc đảo dễ bị thiên tai tác động hay các nước vừa thoát khỏi xung đột... Tại Hội nghị cấp cao, các nước nhìn chung nhất trí với nhận định của Tổng Thư ký LHQ rằng, tiến trình MDGs đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ, song còn đối mặt với nhiều thách thức đan xen. Cộng đồng quốc tế kêu gọi các nước phát triển tăng cường đóng góp hỗ trợ các nước đang phát triển thực hiện MDGs. Nhiều đề xuất nhằm tăng nguồn quỹ hỗ trợ này được đưa ra, như EU đã yêu cầu đánh thuế các ngân hàng toàn cầu và cam kết sẽ tăng sức ép để thuế này được thực hiện vào năm tới. Pháp cam kết tăng đóng góp vào quỹ chữa trị bệnh HIV/AIDS và sốt rét thêm 20%... Nhiều nước châu Phi kêu gọi các nước phát triển hành động nhiều hơn nữa và cho rằng, MDGs không thể thực hiện được nếu chỉ có hội nghị và hội nghị để đàm phán về những cam kết, mà đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải thực hiện ngay những thỏa thuận đã đạt được...

Hơn 10 năm qua, với tốc độ tăng trưởng khá, cùng những chính sách kinh tế, xã hội hiệu quả và nỗ lực chung của cả nước, Việt Nam đã đạt được thành tựu, được LHQ ghi nhận là quốc gia thành công và đi đầu trong việc thực hiện MDGs ở châu Á - Thái Bình Dương. Theo báo cáo mới nhất của Ủy ban Kinh tế - Xã hội châu Á - Thái Bình Dương của LHQ (ESCAP), nước ta đã hoàn thành 90% số chỉ tiêu MDGs, đứng đầu khu vực Ðông - Nam Á. Theo báo cáo quốc gia MDGs 2010, khẳng định Việt Nam đạt và vượt 5/8 MDGs trước thời hạn và có thể cơ bản đạt hết các mục tiêu vào năm 2015. Tại buổi tiếp Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Tổng Thư ký Ban Ki Mun cũng đánh giá cao kết quả của Việt Nam về thực hiện MDGs cũng như thúc đẩy sáng kiến "Một LHQ". Tổng Thư ký LHQ bày tỏ sự tin tưởng với nỗ lực của nhân dân Việt Nam, đường lối lãnh đạo, cam kết của Nhà nước, Việt Nam sẽ là một trong những nước đi đầu trong việc hoàn thành MDGs, Việt Nam có nhiều bài học kinh nghiệm tốt... Với những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được, bài phát biểu của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tại diễn đàn LHQ trong phiên họp toàn thể của Hội nghị cấp cao, thu hút sự chú ý và quan tâm của đông đảo cử tọa. Trong bài phát biểu, Chủ tịch nước nhấn mạnh đến bài học quý báu nhất được rút ra là thực hiện các mục tiêu phát triển phải thật sự trở thành trọng tâm của hợp tác quốc tế và chiến lược phát triển của các quốc gia đang phát triển. Chỉ có như vậy, cộng đồng quốc tế mới huy động được thêm các nguồn lực thông qua những chính sách, biện pháp mới ở cả cấp độ quốc gia và quốc tế. Nhìn nhận còn nhiều khó khăn, tồn tại ở Việt Nam và chia sẻ lo ngại chung về thực trạng thế giới còn hơn một tỷ người phải sống trong cảnh nghèo đói, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ những nguyên nhân tồn tại lâu nay trên thế giới. Do vậy, trong ba vấn đề cần giải quyết nêu ra, Chủ tịch nhấn mạnh đến hòa bình, ổn định là điều kiện tiên quyết cho phát triển. Các thành viên LHQ cùng có trách nhiệm ủng hộ mạnh mẽ việc giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế, tích cực tìm giải pháp công bằng cho các cuộc xung đột, tạo các điều kiện thuận lợi khác cho quan hệ hòa bình, hữu nghị giữa các quốc gia và kiên quyết chống chiến tranh, sử dụng vũ lực...

Trong thời gian ở Niu Oóc, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã gặp gỡ đại diện một số doanh nghiệp lớn của Hoa Kỳ và bang Tếch-dát, đối thoại với các học giả và nhà nghiên cứu kinh tế Hoa Kỳ tại Hội nghị Ðầu tư toàn cầu 2010 do Liên minh Kinh tế quốc tế (IEA) tổ chức. Các doanh nghiệp như Lockheed Martin, Exxon Mobil, Boeing, Raytheon, Procter và Gamble, Chevron Westing house Electric, AES, Pratt & Whitney... và các nhà nghiên cứu kinh tế tại các trường đại học lớn của Hoa Kỳ đã tham dự các cuộc gặp và đối thoại. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ ghi nhận những tiến bộ vượt bậc của Việt Nam trong việc cải thiện môi trường đầu tư, thủ tục hành chính, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và có biện pháp ứng phó kịp thời, hiệu quả với khủng hoảng kinh tế, tài chính toàn cầu. Họ cũng nêu ra những vướng mắc, tồn tại trong quá trình đầu tư tại Việt Nam như cơ sở hạ tầng, thông tin chưa đáp ứng được yêu cầu, mặt bằng lãi suất cho vay còn cao... Dù vậy, các doanh nghiệp Hoa Kỳ vẫn nhìn nhận cơ hội đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam có nhiều tiềm năng hơn các nước trong khu vực.

Phát biểu ý kiến tại các cuộc gặp này, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nêu rõ: Trong 25 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đạt được sự tăng trưởng liên tục, ở mức khá cao hơn 7%. Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới hơn ba năm, hiện đang hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới và được đánh giá là một nền kinh tế năng động. Nhiều nhà đầu tư khắp thế giới đã quan tâm đến thị trường Việt Nam. Ðặc biệt, các nhà đầu tư Hoa Kỳ trong hai năm gần đây đã gia tăng đầu tư vào Việt Nam, nhiều tập đoàn lớn đã vào Việt Nam và Hoa Kỳ trở thành một trong những nhà đầu tư hàng đầu ở Việt Nam. Chủ tịch nước nhấn mạnh: Việt Nam đang tạo môi trường đầu tư ngày càng thuận lợi để mời gọi các nhà đầu tư. Việt Nam rất tôn trọng các nhà đầu tư nước ngoài, quan tâm đến quyền lợi của nhà đầu tư. Các nhà lãnh đạo và cơ quan chức năng của Việt Nam sẵn sàng chia sẻ và giải quyết kịp thời những khó khăn của nhà đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp nước ngoài đến Việt Nam không chỉ được xem là nhà đầu tư, mà còn là bạn của Việt Nam!

Niu Oóc đang giữa mùa thu. Gió từ sông Ðông thổi tới mang cái lạnh ẩm ướt, cho dù nắng vàng trải khắp nơi, lấp lóa trên các ô kính của các tòa nhà chọc trời san sát ở khu Ma-hát-tan. Trụ sở LHQ cũng là một tòa nhà kính to đẹp nằm trong khung cảnh này. Nơi đây, ba ngày qua, các vị lãnh đạo của các nước trong LHQ bàn thảo, tìm kiếm những nguồn tài chính để hỗ trợ cho MDGs, mục tiêu cao cả của thế kỷ mới. Cách đó không xa, chỉ vài dãy phố và vài khúc quẹo, là phố Uôn nổi tiếng, nơi tập trung đông các nhà tư bản tài chính lớn của nước Mỹ và thế giới.

Lúc này nảy ra câu hỏi, tại sao có những nước giàu trên thế giới dễ dàng chi hàng trăm, hàng nghìn tỷ USD cho trang bị quân sự, cho chạy đua vũ trang, cho cả chiến tranh, mà chỉ cần một phần nhỏ trong số đó thôi, có thể khiến hàng loạt nước nghèo nhanh chóng đạt được MDGs, cứu hàng trăm triệu người thoát khỏi đói nghèo cùng cực? Phải chăng đây vẫn cứ là những điều phi lý trong thế kỷ 21?