Việt Nam đang phấn đấu trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) trong thời gian sớm nhất. Hệ quả tất yếu là Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam ngày càng mạnh mẽ và sâu sắc. Hơn 15 năm qua Việt Nam đã có gần 5.000 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thu hút hơn 40 tỷ USD, có tác động không nhỏ đến đẩy mạnh sản xuất hàng xuất khẩu. Nhiều dự án FDI đã đầu tư vào khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Việt Nam khuyến khích các hình thức đầu tư nước ngoài như hợp tác kinh doanh, liên doanh và doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Cho phép bên nước ngoài đầu tư vào Việt Nam bằng tiền nước ngoài, tiền Việt Nam có nguồn gốc từ đầu tại Việt Nam; thiết bị, máy móc, nhà xưởng, công trình xây dựng; giá trị quyền sở hữu công nghiệp, bí quyết kỹ thuật, quy trình công nghệ, dịch vụ kỹ thuật; Chính phủ cũng có thể chấp thuận cho các nhà đầu tư nước ngoài góp vốn bằng các hình thức khác. Phần góp vốn của bên nước ngoài vào vốn pháp định không dưới 30%... Doanh nghiệp liên doanh FDI có Hội đồng quản trị là cơ quan lãnh đạo của doanh nghiệp liên doanh. Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp FDI không được giảm vốn pháp định. Thời gian hoạt động của doanh nghiệp FDI không quá 50 năm, cá biệt không quá 70 năm. Việt Nam khuyến khích FDI vào các khu công nghiệp và khu chế xuất, khu công nghệ cao, tạo mọi thủ tục đơn giản, thuận lợi cho việc mua nguyên liệu, vật tư, hàng hóa từ thị trường nội địa vào các khu chế xuất. Trong quá trình đầu tư, vốn và tài sản hợp pháp của các nhà FDI không bị trưng dụng hoặc tịch thu bằng biện pháp hành chính và không bị quốc hữu hóa. Một biểu hiện ưu việt rõ nhất trong hội nhập kinh tế quốc tế là Việt Nam cho chuyển ra nước ngoài: Lợi nhuận của FDI thu được từ hoạt động kinh doanh; những khoản tiền trả cho việc cung cấp kỹ thuật, dịch vụ; tiền gốc và lãi của các khoản vay nước ngoài trong quá trình hoạt động; vốn đầu tư; các khoản tiền và tài sản khác thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình; cho phép mở các khách sạn, văn phòng cho thuê, căn hộ cho thuê, sân gôn, thể thao, vui chơi giải trí, khám, chữa bệnh, giáo dục - đào tạo thì được thuê tổ chức quản lý để hoạt động kinh doanh.
Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp FDI cơ cấu lại vốn đầu tư, vốn pháp định khi có những thay đổi về mục tiêu, quy mô dự án, đối tác, phương thức góp vốn. Trong trường hợp cần thiết, nếu nhượng bán những hàng hóa đã được miễn thuế nhập khẩu tại thị trường Việt Nam thì phải xin phép Bộ Thương mại. Ðối với một số dự án FDI có nhu cầu đặc biệt được thuê thiết bị, máy móc ở trong nước và ở nước ngoài để thực hiện dự án, thuê mua tài chính thiết bị, máy móc để tạo thành tài sản cố định, thì được miễn thuế nhập khẩu. Doanh nghiệp FDI được nhận gia công hàng hóa nước ngoài, đặt gia công trong nước, trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp mình. Doanh nghiệp làm thủ tục xuất khẩu tại cơ quan hải quan mà không phải đăng ký kế hoạch xuất khẩu. Việt Nam đang thực hiện chiến lược định hướng xuất khẩu, do vậy khuyến khích các doanh nghiệp FDI tham gia xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam. Trừ các mặt hàng thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, danh mục hàng hóa xuất khẩu có điều kiện, doanh nghiệp FDI được trực tiếp mua hàng hóa, sản phẩm tại thị trường Việt Nam để chế biến xuất khẩu hoặc để xuất khẩu theo quy định của Bộ Thương mại. Doanh nghiệp FDI được trực tiếp hoặc thông qua đại lý tiêu thụ để thực hiện mà không bị giới hạn về địa bàn tiêu thụ, được làm đại lý tiêu thụ sản phẩm cho các doanh nghiệp khác có cùng loại sản phẩm sản xuất tại Việt Nam.
Ðể thu hút mạnh FDI, Việt Nam cho phép bán sản phẩm của doanh nghiệp chế xuất vào thị trường Việt Nam đối với nguyên liệu, bán thành phẩm cho doanh nghiệp trực tiếp sản xuất hàng xuất khẩu; hàng hóa mà trong nước có nhu cầu nhập khẩu; phế liệu, phế phẩm còn giá trị thương mại. Chúng ta cũng có thể nhận thấy FDI đã tham gia hội nhập kinh tế quốc tế qua việc Việt Nam cho phép doanh nghiệp FDI sản xuất hàng xuất khẩu được lập kho bảo thuế tại doanh nghiệp hàng hóa đưa vào kho bảo thuế chưa thuộc diện phải nộp thuế nhập khẩu. Nhà nước Việt Nam bảo hộ và khuyến khích chuyển giao công nghệ để thực hiện dự án FDI, nhất là công nghệ tiên tiến và công nghệ tạo ra sản phẩm mới, nhằm nâng cao tính năng kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, nâng cao năng lực sản xuất, tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu, khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.
Việt Nam khuyến khích các dự án FDI cam kết bảo vệ môi trường trong quá trình xây dựng và hoạt động kinh doanh, chấp nhận nhiều thông lệ quốc tế trong thu hút FDI, doanh nghiệp FDI phải tổ chức đấu thầu mua sắm hàng hóa và xây lắp nếu bên Việt Nam chiếm 30% vốn pháp định trong dự án FDI.
Hơn 15 năm triển khai Luật Ðầu tư nước ngoài đã không ngừng tạo mọi thuận lợi trong thủ tục cấp giấy phép đầu tư cho các doanh nghiệp, tập đoàn từ hơn 26 quốc gia, khu vực trên thế giới. Ðể các nhà đầu tư yên tâm hoạt động, Việt Nam quy định việc kiểm tra định kỳ, kiểm tra chuyên ngành được thực hiện không quá một lần trong một năm với một doanh nghiệp FDI.
Dấu ấn quan trọng nhất về hội nhập kinh tế quốc tế, hy vọng có thể năm 2005 Việt Nam gia nhập WTO.
Ðể sớm đạt được mục đích nêu trên, Việt Nam phải tuân thủ các nghĩa vụ của WTO trong đó có Biện pháp liên quan đầu tư (TRIMs), sở hữu trí tuệ (TRIPs), rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT)... Riêng Biện pháp đầu tư liên quan Thương mại (TRIMs), liên quan vấn đề doanh nghiệp FDI phải mua hoặc sử dụng sản phẩm có xuất xứ hoặc từ nguồn gốc trong nước, nó cũng liên quan việc mua hoặc sử dụng các sản phẩm nhập khẩu của một doanh nghiệp chỉ được giới hạn ở mức liên quan khối lượng hoặc giá trị sản phẩm trong nước mà doanh nghiệp đó xuất khẩu.
Ðể hội nhập kinh tế quốc tế trong thời gian tới mạnh mẽ hơn, Việt Nam tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư như thủ tục giải phóng mặt bằng, cấp đất cho các dự án, nâng cao cơ sở hạ tầng, hoàn thiện thủ tục xem xét, thẩm định cấp Giấy phép đầu tư, tiếp tục tham khảo và vận dụng mạnh hơn kinh nghiệm của các nước láng giềng về nâng cao khả năng cạnh tranh thu hút FDI để kịp thời điều chỉnh cơ chế, chính sách phù hợp, hiệu quả ngày một cao hơn trên con đường Hội nhập kinh tế quốc tế.
