- Ở cơ quan tôi, có anh rất thích đem các quan hệ của mình ra khoe khoang. Tất nhiên, không phải là quan hệ giúp đỡ bạn bè, gần gũi thương yêu quần chúng, chia sẻ, nâng niu những người yếu thế. Chuyện anh ta phô ra toàn là quen biết anh này, chị nọ làm to, có nhiều quyền lực, tầm cỡ chi phối. Những ngày vào Tết, anh ta gọi nóng cả máy điện thoại xin đăng ký lên chúc Tết anh này, chị kia. Quý trọng lãnh đạo như vậy cũng là tốt, gần được cấp trên đâu phải ai cũng dễ làm. Ðiều đáng nói là anh ta biết tận dụng cao nhất sức mạnh quan hệ để làm lợi cho mình. Mỗi lần chúc tụng, mỗi cơ hội gặp gỡ, anh ta đều chuẩn bị cho một ý đồ riêng. Mở đầu là tặng hoa, chụp ảnh kỷ niệm,... Về nhà, anh ta chọn khuôn hình nào mình gần gũi, thân thiết nhất với lãnh đạo cấp trên, phóng to, rửa hàng trăm tấm để sử dụng dần.
- Chuyện ông kể chưa thấy gì buôn bán quan hệ, anh bạn ngồi cạnh cắt ngang.
- Bình tĩnh. Ðó mới chỉ là một công đoạn. Tôi đã bảo là anh ta tận dụng thời cơ tối đa mà. Ca ngợi, tâng bốc hết lời (người được ca ngợi chưa kịp nghe ra để mà ngượng ngùng), anh ta đã rất khéo chuyển làn: "Tôi có chú em đang làm giám đốc, chủ doanh nghiệp. Nó ca ngợi tài cao, đức rộng của anh. Anh nói với nó vài lời động viên". Chỉ "vài lời" thôi mà ra bao nhiêu tiền cho người chắp mối. Chả là, "nó" cũng biết nhân lên sức mạnh: "Tôi có ông anh bồ ruột ở Hà Nội, quen biết rất rộng. Toàn các cụ cấp cao. Vừa rồi, qua anh tôi, có cụ lãnh đạo gọi điện hỏi thăm và khen ngợi công ty, nhờ vậy, tiếng tăm doanh nghiệp lên, làm ăn phát đạt". Buôn bán quan hệ là vậy, chứ sao nữa.
- Buôn bán thì có khi lời, khi lỗ. Tôi kể chuyện lỗ vốn, ngậm quả đắng các ông nghe - Anh bạn ngồi đối diện góp chuyện - Chỗ tôi cũng có anh khoe khoang quan hệ để kiếm tiền lại quả, nhưng có không ít lần phải âm thầm ngậm đắng, nuốt cay. Những tấm ảnh chụp kỷ niệm với lãnh đạo, cấp cao, anh ta chắp mối, khoe khoang quá đà, lạm phát, tới tai người bị anh lợi dụng, đã mềm mỏng từ chối khéo những lần sau khi anh ta "tha thiết xin được gặp để chúc mừng". Dùng thủ đoạn khuếch trương các quan hệ, các tấm ảnh chụp kỷ niệm với lãnh đạo để kiếm tiền, có khi bị ê chề thất bại. Từ những lời huênh hoang, từ những tấm ảnh về quan hệ, nhiều anh, nhiều chị đã chớp thời cơ. Các anh chị này ca ngợi tài ngoại giao không tiếc lời, nhờ anh ta dẫn dắt, chắp nối trực tiếp với lãnh đạo, cấp cao. Nhưng được thế, qua cầu rút ván, chẳng cần đầu mối, trung gian, vừa tốn tiền, vừa mất thời gian. Con đường ngắn nhất là trực tiếp, sử dụng cao nhất thành quả của chính mình. Người ta mở ra các công ty, các trung tâm dịch vụ này, tư vấn kia, thậm chí nấp danh từ thiện, vì người nghèo,... Tất nhiên, những nơi trang trọng, văn phòng đại diện cơ quan này, công ty kia la liệt các ảnh kỷ niệm lãnh đạo, cấp cao với những chủ nhân mới, như một lời bảo đảm, chào mời. Vậy là "cốc mò, cò xơi",... bán quan hệ, mất cả vốn lẫn lãi.
Trong cuộc trò chuyện hôm ấy, anh em chúng tôi đều bức xúc, cho đây là một tệ nạn, cũng là nguồn gốc phát sinh lợi ích nhóm. Quan hệ lãnh đạo với mọi người gần gũi, thân thương là đạo lý, là nhân cách ở đời. Nhưng trong cơ chế thị trường, làm sao phân biệt "hàng thật", "hàng giả", bạn đời yêu mến với những kẻ chân gỗ, làm tiền, buôn bán quan hệ.
