Chính phủ Cu-ba và Mỹ đã chính thức khôi phục quan hệ ngoại giao sau hơn 50 năm gián đoạn sau khi tuyên bố mở cửa lại đại sứ quán tại thủ đô mỗi nước cuối tháng 7 này. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng không chỉ trong quan hệ giữa hai nước, mà còn đối với đời sống chính trị quan hệ quốc tế, một minh chứng về sự hóa giải thành công mối quan hệ thù địch và đối đầu kéo dài trở thành đối tác đối thoại vì hòa bình và phát triển, phù hợp xu thế thời đại. Dư luận quốc tế, nhất là khu vực Mỹ la-tinh hoan nghênh và đánh giá cao việc Cu-ba và Mỹ khôi phục quan hệ ngoại giao.
Quá trình "tan băng" trong quan hệ giữa Mỹ và Cu-ba diễn ra nhanh hơn dự đoán của giới phân tích chính trị quốc tế. Chỉ chưa đầy bảy tháng sau tuyên bố lịch sử hồi tháng 12-2014 của các nhà lãnh đạo Mỹ và Cu-ba về bình thường hóa quan hệ song phương, hai nước đã tiến hành bốn vòng đàm phán và vượt qua nhiều rào cản, bất đồng, hướng tới khôi phục quan hệ ngoại giao. Trong đó, đáng chú ý là tại cuộc hội đàm cấp cao lịch sử giữa Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma và Chủ tịch Cu-ba Ra-un Ca-xtơ-rô bên lề Hội nghị cấp cao lần thứ 7 của Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS) ở Pa-na-ma hôm 11-4, hai bên nhất trí rằng, đã tới thời điểm gác lại quá khứ, hướng tới một trang mới trong quan hệ giữa hai nước và quyết tâm đối thoại nhằm thúc đẩy quan hệ song phương trên cơ sở tôn trọng những quan điểm khác biệt của nhau. Rào cản lớn nhất trong quá trình khôi phục quan hệ ngoại giao giữa hai nước cũng sớm được tháo gỡ, sau khi ngày 29-5 vừa qua, Oa-sinh-tơn tuyên bố chính thức đưa Cu-ba ra khỏi cái gọi là "danh sách các nước bảo trợ khủng bố". Đây là điều kiện tiên quyết theo yêu cầu của Cu-ba trước khi hai nước mở cửa lại các đại sứ quán.
Quan hệ Cu-ba - Mỹ là tâm điểm trong quan hệ quốc tế hàng chục năm qua, bởi quan hệ thù địch, đối đầu kéo dài, ám ảnh nặng nề tâm trí nhiều thế hệ người Cu-ba và Mỹ. Ngay từ khi nhà nước công nông Cu-ba non trẻ được thành lập, Oa-sinh-tơn đã coi quốc đảo này như "cái gai" trong mắt. Mỹ áp đặt lệnh cấm vận kinh tế, thương mại đối với Cu-ba từ năm 1960 và hai nước cắt đứt quan hệ ngoại giao kể từ năm 1961. Mặc dù đưa ra những lời biện bạch và bào chữa cho chính sách thù địch, cấm vận của mình là "bảo vệ nhân quyền", "thúc đẩy dân chủ", nhưng Oa-sinh-tơn không thể che giấu ý đồ phá hoại cách mạng Cu-ba và buộc nhân dân "hòn đảo Tự do" phải từ bỏ mục tiêu lý tưởng cao đẹp mà họ đã lựa chọn là xây dựng đất nước tiến lên CNXH. Thực tế chứng minh chính sách thù địch của Mỹ chống Cu-ba đã thất bại. Hơn năm thập niên qua, bất chấp sự bao vây, cấm vận của chính quyền Mỹ, nhân dân Cu-ba yêu chuộng hòa bình, tự do và công lý, đoàn kết một lòng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Cu-ba đứng đầu là lãnh tụ Phi-đen Ca-xtơ-rô và Chủ tịch Ra-un Ca-xtơ-rô đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, đưa đất nước tiếp tục tiến theo con đường CNXH. Chính sách thù địch của Mỹ nhằm cô lập Cu-ba đã gây tổn hại cả về chính trị và lợi ích kinh tế cũng như hình ảnh của Mỹ trên trường quốc tế và khu vực.
Chính Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma khi mới lên nắm quyền điều hành đất nước, đã dũng cảm thừa nhận chính sách cấm vận của Mỹ chống Cu-ba trong nhiều thập niên qua không đạt được mục tiêu mà Oa-sinh-tơn mong muốn; đồng thời bày tỏ thái độ sẵn sàng đối thoại với La Ha-ba-na nhằm cải thiện quan hệ song phương. Có thể nói, nhận thức của người đứng đầu Nhà trắng từ thời điểm đó, cùng với các chính sách đổi mới ở Cu-ba và sự tác động, ủng hộ mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế đã giúp hai nước thay đổi thái độ đối đầu, hướng tới đàm phán, đối thoại và đi đến tuyên bố lịch sử. Đây là thời điểm được cho là "chín muồi" để hai bên khép lại quá khứ và hướng tới tương lai.
Quyết định khôi phục quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Cu-ba cho thấy, cả hai nước đã tiến được bước dài trong tiến trình bình thường hóa quan hệ song phương. Mặc dù phía trước vẫn còn không ít thách thức, khó khăn mà hai bên cần phải nỗ lực vượt qua, nhất là trong các vấn đề gai góc như chủ quyền, dân chủ, dỡ bỏ cấm vận... nhưng với những kết quả khởi đầu tốt đẹp, có thể hy vọng, trong tương lai không xa tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước sẽ sớm hoàn tất, góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
