Hiệp định FTA được EU và 4 thành viên sáng lập khối MERCOSUR (Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay) ký kết hồi tháng 1/2026 đã thiết lập một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ hơn 700 triệu dân, từng bước xóa bỏ thuế quan đối với hơn 90% dòng giao dịch thương mại giữa hai khối-khu vực hiện chiếm 30% GDP toàn cầu.
MERCOSUR xuất khẩu chủ yếu nông sản và khoáng sản sang EU và đẩy mạnh xuất khẩu máy móc, hóa chất và dược phẩm sang Nam Mỹ. Với nội dung thỏa thuận hiệp định, MERCOSUR sẽ loại bỏ 91% thuế đối với hàng hóa châu Âu, trong khi EU dỡ bỏ 92% thuế áp lên hàng hóa từ các nước Nam Mỹ, giúp các doanh nghiệp EU tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro tiền thuế mỗi năm và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thúc đẩy đầu tư vào các chuỗi cung ứng then chốt, trong đó có các nguyên liệu thô chiến lược.
EU coi thỏa thuận với MERCOSUR là một phần trong chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ, củng cố chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Thỏa thuận này cho phép các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các thị trường và quy mô lớn hơn. Đức và Tây Ban Nha hoan nghênh bước đi mới đây của EC, cho rằng hiệp định FTA với các quốc gia Nam Mỹ sẽ tạo thêm cơ hội tăng trưởng, mở rộng thị trường và giúp EU nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động thương mại toàn cầu.
Dù chưa nhận được sự phê chuẩn chính thức của Nghị viện châu Âu (EP), song quyết định của EC được đưa ra sau khi Argentina và Uruguay phê chuẩn hiệp định. Theo Người phát ngôn thương mại của EU Olof Gill, việc triển khai tạm thời sẽ bắt đầu vào ngày đầu tiên của tháng thứ hai kể từ khi EU và Uruguay - quốc gia MERCOSUR đầu tiên hoàn tất phê chuẩn, trao đổi công hàm ngoại giao. Hiệp định sẽ được áp dụng đối với các nước đã phê chuẩn, trong khi Brazil và Paraguay dự kiến hoàn tất thủ tục trong thời gian tới.
Dù được đa số các quốc gia thành viên EU ủng hộ, song thỏa thuận với MERCOSUR đang đối mặt với sự phản đối quyết liệt từ Pháp, Ba Lan cùng các hiệp hội nông dân. Pháp dẫn đầu các nước phản đối vì lo ngại nông sản giá rẻ từ Brazil và các quốc gia Nam Mỹ gây sức ép cạnh tranh đối với ngành nông nghiệp trong nước. Các tổ chức nông nghiệp cho rằng hiệp định sẽ tạo áp lực lớn cho lĩnh vực nông nghiệp châu Âu do bị cạnh tranh từ các sản phẩm giá rẻ và không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi quyết định mới đây của EC là “một bất ngờ tồi tệ” và chưa tôn trọng đầy đủ vai trò của EP khi chưa được EP thông qua.
Sự phản đối của một số nước EU khiến thỏa thuận với các quốc gia Nam Mỹ đối mặt nhiều rào cản pháp lý. EP đã bỏ phiếu chuyển hồ sơ thỏa thuận lên Tòa án Tư pháp EU (CJEU) và các nghị sĩ đã thông qua yêu cầu CJEU xác định xem liệu thỏa thuận có phù hợp với chính sách của khối hay không, qua đó có thể làm trì hoãn việc thực thi thỏa thuận.
Trong bối cảnh còn những ý kiến trái chiều, EU đứng trước bài toán vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân và duy trì sự ổn định xã hội trong nội khối.
