Thông báo tương đối ngắn gọn được đưa ra sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Australia Anthony Albanese và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tại thủ đô Canberra. Tất nhiên, để có được “thông báo ngắn gọn” này hai bên đã phải miệt mài đàm phán hơn 8 năm. Có thời điểm tiến trình đàm phán tưởng chừng lâm vào ngõ cụt, khi những khác biệt trên bàn thương lượng khó có thể khỏa lấp.
Một điểm nữa khiến giới quan sát không dám đặt nhiều kỳ vọng vào việc ký kết FTA dịp này, đó là chuyến thăm Australia của phái đoàn EU, do bà Layen dẫn đầu, khá âm thầm và lặng lẽ. Họ nhận định rằng, nếu phái đoàn EU đến Australia để hoàn tất đàm phán và ký FTA song phương thì phải với tâm thế rộn ràng, “trống giong, cờ mở” chứ ai lại kín đáo như vậy. Tuy vậy, hai bên cuối cùng đã có một cái kết tốt đẹp, mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp và người dân của hai nền kinh tế ở hai châu lục.
EU và Australia vui mừng thông báo, hiệp định sẽ được triển khai sau khi hoàn tất các thủ tục nội bộ, qua đó giảm đáng kể rào cản thương mại và đầu tư giữa hai nền kinh tế, thúc đẩy hợp tác sâu rộng ở các lĩnh vực nguyên liệu thiết yếu và quốc phòng trong bối cảnh thương mại và an ninh toàn cầu có nhiều biến động khó lường.
Theo thỏa thuận, 99% hàng hóa EU sẽ được xóa bỏ thuế quan khi xuất khẩu sang Australia, điều mà theo Chủ tịch EC Layen tiết lộ là tiết kiệm tới 1 tỷ euro tiền thuế mỗi năm.
Ở chiều ngược lại, hơn 98% hàng hóa xuất khẩu của Australia sẽ nghiễm nhiên hưởng ưu đãi miễn thuế khi vào thị trường EU. Thủ tướng Albanese cho biết, việc Liên minh Cờ xanh xóa bỏ gần như toàn bộ thuế quan đối với nông sản, khoáng sản quan trọng và các loại hàng hóa khác mang lại nguồn lợi khoảng 10 tỷ đô-la Australia cho quốc gia châu Đại Dương, đồng thời góp phần ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu.
Điểm nghẽn trong các vòng đàm phán trước đây, nghe tưởng chừng là những vấn đề nhỏ, lại có thời điểm khiến EU và Australia lâm vào ngõ cụt, đó là thịt bò và thịt cừu. Tuy nhiên, sau khi dàn xếp ổn thỏa, hai bên đều tỏ ý nhượng bộ và thấu hiểu.
Liên minh Cờ xanh nhất trí mở hai hạn ngạch thuế quan lần lượt là 30.600 tấn và 25.000 tấn mỗi năm cho thịt bò và thịt cừu xuất khẩu từ quốc gia châu Đại Dương, trong đó 55% là miễn thuế, phần còn lại chịu mức thuế nhẹ nhàng 7,5%.
Đáp lại thiện chí của EU, Australia đồng ý miễn thuế đối với khoảng 75% số lượng xe điện, trong đó có nhiều sản phẩm tới từ châu Âu.
Trong lĩnh vực nguyên liệu, EU và Australia nhất trí tăng cường hợp tác nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định các nguyên liệu thô thiết yếu như lithium, nhôm và mangan, vốn là những thành phần quan trọng cho sản xuất pin và năng lượng tái tạo. Thỏa thuận được cho là sẽ giúp doanh nghiệp EU tiếp cận nguồn cung đáng tin cậy hơn.
Thỏa thuận FTA được đánh giá là khiến EU và Australia đều hài lòng. Phát biểu tại họp báo sau hội đàm, Chủ tịch EC Leyen nhấn mạnh, hiệp định gửi đi thông điệp về hợp tác cốt lõi và tin tưởng lẫn nhau trong bối cảnh thế giới đang biến đổi không ngừng, với việc các cường quốc sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép. Thủ tướng Albanese khẳng định, thỏa thuận là một minh chứng mạnh mẽ đối với thương mại tự do và công bằng dựa trên luật lệ quốc tế. Như vậy, cái kết tốt đẹp trong quan hệ hợp tác thương mại giữa EU và Australia đã “đơm hoa, kết trái” ngay đầu năm 2026.
