Xây nhà dù… biết không chất lượng
Chúng tôi đến kênh Đòn Dong, huyện Tân Hiệp sau gần hai tháng xảy ra vụ hàng chục căn nhà trong dự án cụm tuyến dân cư vượt lũ nơi đây đổ sập và tốc mái sau một trận mưa giông. Dọc theo tuyến kênh dài 6 km, một bên là đường giao thông nông thôn nền đất rải đá dăm, môt bên là bờ kênh đắp cao tạo thành tuyến đê bao ngăn lũ, đồng thời cũng là vị trí xây dựng 360 căn nhà vượt lũ cho các hộ dân nghèo chưa có nhà ở trong vùng.
Đến nơi, một đồng nghiệp thốt lên: “Khu dân cư vượt lũ đây sao?” Thật, cũng quá sức tưởng tượng của tôi. Bên ngoài, cỏ xanh um tùm mọc. Cái được gọi là nhà dường như tôi chưa từng thấy ở thành thị. Hai bức tường gạch chưa tô đầy vết loang lổ và ngả màu cũ kỹ. Cột chỉ là một thỏi bê tông, trên đầu nhô lên ba cọng sắt bé tẹo. Hai bên bức tường là hai cửa sổ nhưng chẳng có khung bảo vệ. Trên nóc được lợp bằng tôn mỏng như dao lam và không có đinh ốc giữ mà chỉ có cái thanh sắt bắt hờ hững vào tường. Nhiều căn nhà chỉ cần dùng sức đẩy một lực là tường rung rinh.
Ông Lê Văn Út (ngụ cụm dân cư vượt lũ ấp Tân Hoà A , xã Tân An) nói: “Gia đình tui bên xã Tân Hiệp B, chuyển vô đây sinh sống hơn năm năm nay. Khu vực nhà tôi là khu sinh lợi, Nhà nước bán nền giá cao hơn bên ngoài, người dân mua về tự cất hoặc gia cố, vậy mà có gió lớn là nhà rung rinh, mái tôn đinh kêu răng rắc.”
Chỉ tay về phía khu nhà sập, ông Út nói tiếp: “Còn ra giữa đồng mà làm nhà kiểu đó thì, nói thiệt có cho không, tôi cũng không dám vô ở! Tôi không biết Nhà nước đầu tư bao nhiêu tiền một căn, nhưng vách tường xây bằng gạch mà xô mạnh tay một chút là nhúc nhích. Những ngày mưa gió nhiều, mấy ông chăn vịt chạy đồng thà che lều ngoài bờ kênh trú chứ không dám vô nhà vượt lũ vì sợ sập bị đè chết.”
Chuyện là, vào một đêm mưa giông đầu tháng tám, sáng tỉnh giấc, nhân dân xã Tân Hòa ngỡ ngàng vì một phần khu dân cư đã trở thành đống gạch nát. Sự việc được báo ngay về xã, huyện, kiểm tra thống kê có tổng cộng 40 căn nhà bị sập và tốc mái. Rất may là trước đó chính quyền cơ sở đã từ chối nghiệm thu, người dân cũng không chịu dọn vào ở nên vụ sập nhà không có thiệt hại về người.
Chuyện khó lý giải, thay vì đi kiểm tra chất lượng công trình, tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến sập nhà thì Ban chỉ đạo xây dựng cụm tuyến dân cư huyện Tân Hiệp lại vội vàng làm tờ trình UBND tỉnh Kiên Giang xin chủ trương “hỗ trợ nhà thầu xây dựng-Doanh nghiệp tư nhân Ba Sẵn (huyện Giồng Riềng) 216,5 triệu đồng”, với lý do “nhà sập do thiên tai!”. “Do trong dự toán xây dựng không có phần bảo hiểm công trình vì mức đầu tư mỗi căn nhà chỉ có 20 triệu đồng, dự toán không tính phần thiết kế cơ bản khác để nâng cao giá trị công trình”-tờ trình nêu.
Theo đơn vị trực tiếp quản lý, giám sát công trình thì khi làm dự án, người ta đã biết trước chất lượng công trình không bảo đảm, nhưng vẫn tiến hành xây dựng và đề nghị chính quyền cơ sở vận động nhân dân vào ở. Ông Nguyễn Thành Hiển, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Tân Hiệp nói tỉnh queo: “Chất lượng không thể bảo đảm được, do suất đầu tư quá thấp nên ba khâu rất quan trọng nhằm bảo đảm chất lượng công trình là tư vấn thiết kế, giám sát thi công và bảo hiểm công trình hoàn toàn không có.”
Chợ, trạm cấp nước… hoang phế
Cũng tại huyện Tân Hiệp, cũng nằm trong các cụm tuyến dân cư vượt lũ hiện các công trình chợ, trạm cấp nước được đầu tư hàng trăm triệu cho mỗi công trình nhưng đang trong tình trạng hoang phế. Tại Cụm dân cư xã Tân An có một công trình được đầu tư xây dựng khá hoành tráng, nhưng mới chỉ hoàn thành bộ khung và đã hoen rỉ vì mưa, nắng. Hỏi thì một người dân bảo: “Chợ đấy!”
Đem thắc mắc đến hỏi UBND xã Tân An, Chủ tịch UBND Trần Minh Hòa giải thích: “Chợ bên kia có làm gì đâu mà nghiệm thu! Nói thật, tôi về đây làm chủ tịch được hai năm rồi nhưng cũng không biết mặt mũi nhà thầu làm chợ là ai.”
Tại ba xã Tân Hòa, Thạnh Trị và Thạnh Đông, công trình chợ cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Được biết, do chính quyền và nhân dân xã Tân Hòa và Thạnh Trị kiên trì, bền bỉ phản ánh tình hình nên sau hơn hai năm bỏ phế, nhà thầu mới quay lại lợp mái nhà lồng chợ. Theo điều tra, mỗi nhà lồng chợ được đầu tư từ 750-800 triệu đồng và đều được khởi công từ cuối năm 2009 do doanh nghiệp tư nhân Quốc Thông được chỉ định thầu thi công. Tại thời điểm này, chủ đầu tư là UBND huyện Tân Hiệp đã hào phóng cho nhà thầu tạm ứng ba tỷ đồng, gần bằng với tổng số tiền đầu tư. Tiền bỏ túi trước rồi, nên chuyện xây chợ cứ từ từ. Thế là hơn hai năm, nhà lồng chợ ở bốn cụm dân cư vượt lũ này vẫn dở dang, không thể hoạt động.
Chị Nguyễn Kim Phượng ở cụm dân cư xã Tân An nói: “Tôi vào đây ở được gần ba năm rồi. Hồi đó ở bên Kinh Hai, người ta nói chợ sắp thành lập, định qua đây buôn bán kiếm sống vì nghèo, con cái đông. Ai dè, qua ở rồi mới vỡ lẽ, chợ có đó nhưng có hoàn thành gì đâu.”
Không chỉ có chợ, các trạm cấp nước ở các cụm dân cư cũng không khá hơn. Đầu tư cho có để giải ngân chứ thực chất xây dựng không hoàn chỉnh, không hoạt động được. Và hiện tại các công trình này đã xuống cấp theo thời gian. Mỗi trạm cấp nước được đầu tư khoảng 300 triệu đồng, nhưng sau mấy năm chỉ có hai bể bê tông nhỏ chứa nước và vài ống sắt gắn lên trên.
Anh Dương Ngọc Quy ở ấp Tân Long, xã Tân An nói: “Nguồn nước ở đây đã bị ô nhiễm rất nặng”. Ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó chủ tịch UBND xã Tân Hòa cho biết: “Nhà thầu cho biết thổ nhưỡng đất ở đây khoan giếng nước không bảo đảm chất lượng nên công trình này bị đình trệ không tiếp tục thực hiện. Hiện tại nhân dân rất khó khăn và bức xúc, đề nghị nhiều lần nhưng không thấy ai tiếp tục thực hiện dự án”.
Tiền tỷ đổ vào xây dựng trạm cấp nước, nhà lồng chợ rồi bỏ hoang, đây không phải là chuyện riêng của huyện Tân Hiệp.
UBND tỉnh Giang cần chỉ đạo xử lý sai phạm, khắc phục tình hình, tránh lãng phí trong đầu tư tại các cụm tuyến dân cư vượt lũ, để có câu trả lời cho dân thỏa đáng.
