Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng: “Công đầu là của bà con nông dân”

NDĐT - Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng sáng nay, 12-6, trả lời chất vấn về vấn đề xuất khẩu và nhập khẩu một số nông sản rau quả trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó thừa nhận những vấn đề đại biểu Quốc hội nêu là hoàn toàn có cơ sở, nhưng cũng khẳng định thắng lợi trong sản xuất lương thực vừa qua “Công đầu là của bà con nông dân”.

Phát huy sở trường, hạn chế sở đoản

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết, tình trạng hiện nay, chúng ta tuy là một nước coi như có rất nhiều tiềm năng về sản xuất nông sản, thực phẩm, nhưng trong khi đó một số hàng hóa của chúng ta tiêu thụ rất khó, kể cả tiêu thụ ngay thị trường trong nước chứ chưa nói là xuất khẩu, mặt khác chúng ta nhập khẩu một lượng tương đối lớn từ nước ngoài.

Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, phải phân biệt hai nội dung chính:

Một là, chúng ta không thể sản xuất tất cả các loại nông sản, nhất là những nông sản làm nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất. Thứ hai, do điều kiện khí hậu, điều kiện thổ nhưỡng, điều kiện đất đai, chúng ta không có điều kiện, câu chuyện về bông là một câu chuyện rất điển hình. Hiện nay sau một quá trình rất dài chúng ta nỗ lực, nhưng chúng ta cũng chỉ có thể đáp ứng được khoảng 10% bông sơ cho sản xuất vải, còn 90% chúng ta vẫn phải nhập khẩu, cái này không phải là chúng ta không cố gắng mà có lẽ là chúng ta khó có thể làm được nhiều hơn do điều kiện thực tế của đất nước.

Để giải quyết vấn đề này Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng, bên cạnh việc nhập khẩu bông sơ từ bên ngoài thì chủ trương của Chính phủ đã chỉ đạo ngành công thương và Tập đoàn dệt may Việt Nam có chiến lược để chúng ta từng bước khắc phục việc phải nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may từ bên ngoài, trong đó có câu chuyện là tăng cường xây dựng các cơ sở sản xuất sợi tổng hợp.

Ông Vũ Huy Hoàng nói, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công thương đã phối hợp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Khoa học, Công nghệ cùng với Bộ Ngoại giao và một số Bộ, ngành khác tăng cường việc xúc tiến hoạt động thương mại, đàm phán, trao đổi với các đối tác về thương mại để họ chấp nhận các nông sản của Việt Nam xuất khẩu ra nước ngoài.

Kết quả đến nay, chúng ta đã thu được một số thành tựu ban đầu. Thí dụ, thị trường Hoa Kỳ đã chấp nhận cho quả thanh long của Việt Nam được xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Chúng ta đã ký Hiệp định đối tác kinh tế với Nhật Bản. Nếu như trong nửa cuối của năm 2009 Hiệp định đối tác kinh tế này có hiệu lực thì quả thanh long và một số nông sản của chúng ta cũng như sẽ được xuất khẩu sang Nhật Bản với thuế suất ưu đãi. Chúng ta cũng đang đàm phán với Hàn Quốc với những điều kiện tương tự như vậy.

Hiệp hội lương thực phải nâng cao khả năng điều hành xuất khẩu gạo

Trả lời chất vấn của đại biểu Lê Thanh Liêm (Long An) và đại biểu Danh Út (Kiên Giang) về vấn đề liên quan đến công tác điều hành xuất khẩu gạo, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng bắt đầu bằng số liệu thống kê tính đến hết ngày 31-5-2009 khi Việt Nam đã ký được hợp đồng xuất khẩu gạo với khối lượng làm tròn là 4,1 triệu tấn và cũng đến hết ngày 31-5-2009 chúng ta đã xuất khẩu được xấp xỉ 3 triệu tấn gạo với tổng kim ngạch trên 1,2 tỷ đôla Mỹ và giá bình quân là 412 đôla/1tấn.

Ông Hoàng nói: “Trong rất nhiều năm trở lại đây, đây là thời kỳ chúng ta xuất khẩu gạo được nhiều nhất nếu so với cùng kỳ năm 2008 chúng ta xuất được có 2,7 triệu tấn và cùng kỳ của năm 2007 chúng ta xuất được có 2,3 triệu tấn, lần này chúng ta xuất được xấp xỉ 3 triệu tấn. Báo cáo với Quốc hội theo dự kiến trong tháng 6 này chúng ta sẽ tiếp tục xuất khẩu từ 600.000 cho đến 650.000 tấn nữa”.

Bộ trưởng Hoàng nhận định: “Với khả năng ký hợp đồng và dự báo trong vụ hè thu tới, khả năng chúng ta sẽ có được khoảng 2 triệu tấn gạo hàng hóa nữa”. Ông Hoàng thêm, có được kết quả này trước hết là sự nỗ lực cố gắng của bà con nông dân trong sản xuất lương thực, nhất là khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long nếu không có sản xuất với kết quả cao như vậy thì không đạt được thành tích như chúng tôi báo cáo, “công đầu là của bà con nông dân”, ông Hoàng nói.

Về một số một số đại biểu băn khoăn về công tác điều hành xuất khẩu gạo và vai trò của Hiệp hội lương thực trong việc điều hành việc xuất khẩu gạo, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng trả lời ngắn gọn như sau: Theo Nghị định 12 năm 2006 của Chính phủ hướng dẫn chi tiết thi hành Luật thương mại nói về công tác xuất khẩu gạo thì có nêu mấy nguyên tắc: Một là xuất khẩu gạo, căn cứ vào khả năng sản xuất ở trong nước để tính toán khối lượng xuất khẩu. Thứ hai là xuất khẩu thì bảo đảm cân đối giữa yêu cầu về an ninh lương thực quốc gia rồi đảm bảo giữ được mặt bằng giá ở trong nước không biến động, không tác động xấu đến chỉ số giá tiêu dùng tức CPI. Thứ ba, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế được quyền bình đẳng trong việc xuất khẩu gạo. Thứ tư, trong trường hợp có những đột xuất và theo yêu cầu thì Thủ tướng Chính phủ có quyền điều chỉnh kế hoạch xuất nhập khẩu gạo. Ở đây muốn nói cụ thể rằng nếu như đứng trước tình hình mùa màng nó thất bát và đảm bảo an ninh lương thực quốc gia thì Thủ tướng Chính phủ có thể tạm dừng việc xuất khẩu hoặc điều chỉnh chỉ tiêu xuất khẩu. Thứ năm, về vai trò điều hành liên quan đến lương thực nói chung và liên quan đến xuất khẩu gạo nói riêng, thì cũng phân biệt rất rõ Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn là người chịu trách nhiệm về việc dự báo và tính toán khả năng lượng gạo hàng hóa có thể xuất khẩu sau khi trừ đi các nhu cầu tiêu dùng trong nước và yêu cầu về dự trữ.

Bộ Công thương chịu trách nhiệm tìm thị trường, đặc biệt là đàm phán với các tổ chức nước ngoài về các hiệp định xuất khẩu lương thực theo dạng của Chính phủ, tức là hợp đồng tập trung. Còn Hiệp hội lương thực trên cơ sở định hướng về số lượng gạo được xuất khẩu trong một năm, hoặc trong thời kỳ thì có điều hành cụ thể thông qua việc đăng ký của các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo.

Trên thực tế, Hiệp hội lương thực hoạt động theo điều lệ Hội đã được Bộ nội vụ phê duyệt và trong điều lệ có nói rằng Hiệp hội hoạt động trên cơ sở là tập hợp một cách tự nguyện các thành viên tham gia và các thành viên này có quyền bình đẳng như nhau và định kỳ thì tổ chức đại hội bầu ra Chủ tịch Hiệp hội. Như vậy có nghĩa Hiệp hội này hoàn toàn do các doanh nghiệp tự quyết định từ khâu tổ chức cho đến khâu nhân sự chứ nhà nước không can thiệp vào khâu nhân sự này và điều lệ thì được Bộ nội vụ phê duyệt...

Tuy nhiên Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng thừa nhận, trong hoạt động của hiệp hội vừa qua mặc dù có rất nhiều cố gắng cũng không tránh khỏi việc xảy ra một số sai sót, một số hạn chế và điều này đã được Thủ tướng Chính phủ nhắc nhở, tại cuộc họp gần đây nhất ngày 5-6 khi bàn về điều hành xuất khẩu gạo. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục giao nhiệm vụ về điều hành cụ thể các hoạt động xuất khẩu cho Hiệp hội lương thực, nhưng yêu cầu nâng cao vai trò quản lý Nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương và các bộ, các ngành và yêu cầu hiệp hội phải tăng cường hơn tính minh bạch, tính công khai trong việc điều hành, trong việc công bố các hợp đồng, thì điều này Thủ tướng Chính phủ cũng đã chấn chỉnh.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng hứa: “Còn nếu các quý vị đại biểu và đại biểu Quốc hội, cử tri thấy rằng qua năm 2009 này cần tiếp tục có những chỉnh sửa bổ sung trong hoạt động xuất khẩu gạo nói chung, cũng như hoạt động của Hiệp hội lương thực nói riêng, chúng tôi xin tiếp thu và báo cáo với Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.”

Xuân Bách