Bình Thuận tập trung sức dập dịch rầy nâu, vàng lùn và lùn xoắn lá hại lúa

Ngày 12-9, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận quyết định công bố dịch rầy nâu, vàng lùn và lùn xoắn lá (RN, VL, LXL) hại lúa tại tất cả các xã có trồng lúa của chín huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Bình Thuận đang huy động lực lượng, phương tiện, vật tư, nỗ lực dập tắt dịch hại lúa này ngay trong tháng 9.

Theo thống kê chưa đầy đủ, đến nay, tại 62 xã của chín huyện, thị xã, thành phố ở Bình Thuận đã xảy ra bệnh VL, LXL với 4.240 ha/29.953 ha lúa gieo trồng bị nhiễm bệnh, chiếm tỷ lệ 14,15%, trong đó có 2.755 ha bị nhiễm nặng (thiệt hại hơn 20%).

Chi cục Bảo vệ thực vật (BVTV) tỉnh cho biết: Dịch bệnh hại lúa này lây nhiễm trên địa bàn Bình Thuận với tốc độ khá nhanh. Vào ngày 25-8, chỉ có 160 ha lúa ở hai huyện Hàm Thuận Nam, Bắc Bình bị nhiễm bệnh, đến ngày 8-9, bệnh đã lây lan tới tám huyện với 3.465 ha. Chắn chắn, hiện nay, số diện tích lúa thực tế đã bị nhiễm bệnh VL, LXL ở Bình Thuận còn cao hơn nhiều so với số liệu đã nêu. Riêng huyện Tuy Phong, diện tích lúa gieo trồng là 1.169 ha, thì đã có 801 ha bị nhiễm bệnh, tỷ lệ lên đến 68,52%. Huyện Hàm Thuận Nam là địa phương có diện tích lúa bị nhiễm bệnh VL, LXL lớn nhất tỉnh với 1.070 ha.

Phần lớn diện tích nhiễm bệnh VL, LXL ở Bình Thuận tập trung tại các chân ruộng một vụ gieo lúa mùa với các bộ giống ML 48, TH 6, IR 42, IR 64, IR 59606, IR 50404 ở giai đoạn dưới 45 ngày, đang làm đòng và trổ. Dự báo, từ nay đến tháng 12, trên địa bàn Bình Thuận sẽ tiếp tục có ba lứa rầy nâu mới xuất hiện và gây hại. Thực tế hiện nay, lứa rầy tháng 9 đã bắt đầu nở, do vậy, nếu Bình Thuận không có biện pháp mạnh, dứt khoát và chủ động thì khả năng rầy nâu mang nguồn vi-rút gây bệnh VL, LXL sẽ truyền sang cho 40 nghìn ha lúa vụ mùa 2006, đồng thời trực tiếp đe dọa đến 20 nghìn ha lúa vụ đông xuân 2006 - 2007 ở địa phương.

Trước tình hình nêu trên, cùng với việc công bố dịch, tỉnh Bình Thuận yêu cầu các địa phương, ban, ngành liên quan tập trung ngay vào việc dập dịch với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, đúng kỹ thuật, đạt hiệu quả và bảo đảm chính xác, công bằng trong việc thực hiện các

chính sách hỗ trợ. Trước mắt, từ tỉnh đến các địa phương ở Bình Thuận đã thành lập Ban chỉ đạo dập dịch của từng cấp. Tổ chức kiểm kê, đánh giá xác định, thẩm định cụ thể diện tích, số hộ bị thiệt hại một cách chính xác nhất.

Bệnh VL, LXL trên lúa là một loại bệnh mới. Theo nhận định của cơ quan BVTV Bình Thuận thì dịch bệnh này phát sinh, lây lan nhanh ở địa phương là do thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều kết hợp với gió mùa tây nam đã đưa rầy nâu mang mầm bệnh di chuyển từ đồng bằng sông Cửu Long, miền Ðông Nam Bộ ra Bình Thuận lây nhiễm. Tuy nhiên, nguyên nhân chính, là do nông dân khó nhận biết, phát hiện bệnh, trong khi đó, lực lượng chuyên môn ở địa phương phản ứng chậm, chưa cảnh báo, tổ chức phòng, chống kịp thời.

Trưa 15-9, xuống thôn Lập Vinh, thị trấn Thuận Nam, một trong những cánh đồng bị nhiễm bệnh VL, LXL khá nặng của huyện Hàm Thuận Nam, chúng tôi có hỏi chuyện anh Nguyễn Văn Dung vừa xịt thuốc về. Anh Dung cho biết: Vào vụ mùa, nhà anh gieo sớm ba sào lúa, khi được một tháng, thấy lúa vàng cháy, phải cày bỏ và gieo lại.

Lúa đợt hai cũng đã hơn 20 ngày và chúng cũng đã bắt đầu bị vàng. "Tưởng chúng bị cháy rầy nên xịt thuốc, còn nước, còn tát" - anh Dung cho biết thêm  như vậy. Không riêng gì anh Dung và cũng không chỉ ở huyện Hàm Thuận Nam, tại nhiều nơi ở Bình Thuận, do không nhận biết được bệnh VL, LXL, khi thấy lúa bị vàng, bà con cứ loay hoay phun xịt nhiều loại thuốc được quảng cáo "đặc trị rầy nâu", rồi cũng phải cày bỏ.

Xác định việc nhận biết bệnh VL, LXL là yếu tố quan trọng đầu tiên trong việc dập dịch, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bình Thuận huy động toàn bộ lực lượng kỹ thuật của ngành xuống từng xã tập huấn cho nông dân trực tiếp tại ruộng. Mỗi xã có dịch, bảo đảm ít nhất phải có hai cán bộ kỹ thuật hướng dẫn. Cùng với đó, tăng cường hướng dẫn trên các phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương và khuyến cáo bà con nông dân thường xuyên thăm đồng để phát hiện, tự giác hợp tác cùng xử lý dịch hại này một cách kịp thời nhất.

Hiện nay, các xã bị dịch VL, LXL ở Bình Thuận đã triển khai xuống từng hộ thuyết phục bà con tiêu hủy những ruộng lúa đã bị nhiễm nặng, lập biên bản, danh sách cụ thể, rõ ràng về diện tích, số hộ. Dựa trên khung chính sách của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tỉnh Bình Thuận đã ban hành chính sách, trích kinh phí từ nguồn ngân sách dự phòng của tỉnh hơn 2,2 tỷ đồng để hỗ trợ, phục vụ việc dập dịch RN, VL và LXL. Theo đó, với những diện tích trước làm đòng đã bị nhiễm bệnh hơn 30%, bắt buộc phải tiêu hủy bằng cày, trục, sau khi đã phun thuốc trừ rầy.

Ở diện này, bà con nông dân được hỗ trợ thuốc trừ rầy; chi phí tiêu hủy lúa và lúa giống (hoặc giống cây trồng khác tương đương) để tái sản xuất. Với ruộng lúa ở giai đoạn từ làm đòng đến chín bị nhiễm bệnh ở mức độ hơn 20%, nếu bà con tự nguyện xin tiêu hủy, sẽ được hỗ trợ như diện trên; nếu không tiêu hủy thì được hỗ trợ thuốc để phòng trừ rầy nâu. Những diện tích bị thiệt hại 100%, được cung cấp giống lúa để sản xuất vụ tới.

UBND tỉnh Bình Thuận cũng đã chỉ đạo Sở Tài chính tỉnh ứng ngay cho Chi cục BVTV 500 triệu đồng để mua thuốc trừ rầy nâu, đồng thời yêu cầu chính quyền các địa phương thống kê chính xác các hộ bị thiệt hại nặng để đề nghị với ngân hàng khoanh nợ cho bà con.

Một trong những yêu cầu bắt buộc đối với những chân ruộng đã tiêu hủy xong là phải bảo đảm thời gian cách ly nguồn bệnh tối thiểu 30 ngày mới được gieo trồng lại. Do vậy, việc chỉ đạo tái sản xuất sau khi dập xong dịch ở các địa phương là rất quan trọng. Ðồng chí Hàn Ðắc Thuận, Chủ tịch UBND huyện Tuy Phong, cho biết: Huyện đã tiến hành kiểm kê xong danh sách các hộ bị thiệt hại và đang chỉ đạo kiên quyết việc dập dịch. Sau khi đã cày bỏ hết diện tích bị nhiễm bệnh VL, LXL, huyện yêu cầu các địa phương ngưng luôn việc sản xuất lúa vụ đông xuân, chuyển toàn bộ diện tích sang trồng cây bông vải.

Do nhiều nguyên nhân, việc phát hiện, xử lý bệnh VL, LXL hại lúa ở Bình Thuận có chậm, nhưng hiện nay, với quyết tâm cao và phương án dập dịch cụ thể, quyết liệt, hy vọng Bình Thuận sẽ dập tắt được loại dịch hại ngay trong tháng 9 này.