Bảy nhà khoa học giành giải thưởng Kavli trị giá 1 triệu USD

Ông Kavli là một nhà vật lý, sinh tại Na Uy. Ông rời đất nước này năm 1955 với chỉ 300 USD nhưng sau đó đã sở hữu một khối tài sản trị giá 340 triệu USD ở California, Mỹ. Ông lập ra giải thưởng Kavli để vinh danh những nhà khoa học có đóng góp lớn cho nghiên cứu về thiên văn, thần kinh cũng như việc ứng dụng công nghệ nano vào cuộc sống. Kavli hy vọng, trong thế kỷ 21, giải thưởng mang tên ông có tầm ảnh hưởng tương đương với hệ thống giải thưởng Nobel.

Ba giải thưởng trên ba lĩnh vực, trị giá mỗi giải 1 triệu USD sẽ go Viện Hàn lâm khoa học và văn chương Na Uy, Quỹ Kavli và Bộ giáo dục và nghiên cứu khoa học Na Uy trao thưởng.

Giải thưởng dành cho vật lý học thiên thể được trao cho hai người: Maarten Schmidt, thuộc Viện công nghệ  California và Donald Lynden-Bell thuộc đại học Cambridge vì những nghiên cứu về các chuẩn tinh (ở rất xa, giống một ngôi sao, là nguồn phát ra một bức xạ điện từ rất mạnh).

Ủy ban giải thưởng Kavli nói: Trong suốt những năm 1960, Schmidt đã phân tích các quang phổ quan sát được của các chuẩn tinh và sử dụng các kết quả này để giải thích về khoảng cách của các thiên hà siêu sáng này; trong khi đó, Lynden-Bell cho thấy cách thức các thiên hà này được tiếp thêm năng lượng từ sự sụp đổ của các vật chất trong các lỗ đen.

Giải thưởng về nano được trao cho Louis Brus, thuộc đại học Columbia, Mỹ và Sumio Iijima thuộc đại học Meijo, Nhật Bản vì những phát minh của họ về các chất bán dẫn siêu nhỏ, thúc đẩy nghiên cứu về môi trường, năng lượng và y sinh học.

Pasko Rakic, thuộc đại học y khoa Yale, Thomas Jessell thuộc đại học Columbia và Sten Grillner, thuộc Viện nghiên cứu Karolinska của Thụy Điển cùng chia nhau giải thưởng trên lĩnh vực khoa học thần kinh vì những nghiên cứu về cách thức các tế bào não và các búi dây thần kinh tủy sống tập hợp lại và chức năng của chúng.

Ông Kavli sinh năm 1927, lập nghiệp với tập đoàn Kavlico chuyên thiết kế các bộ phận cảm ứng dùng để kiểm soát các chuyến bay dành cho các máy bay quân sự và dân dụng. Sau này, tập đoàn của ông còn chuyển sang sản xuất các thiết bị cảm ứng cho xe hơi, trong đó có việc kiểm soát khí thải cũng như nhiên liệu của động cơ.

Năm 2000, ông đã bán tập đoàn trên được 340 triệu USD và dùng số tiền này để tài trợ các hoạt động nghiên cứu khoa học. Giải thưởng Kavli sẽ được trao hằng năm.

Các nhà khoa học đoạt giải thưởng Kavli