Đẩy mạnh chuyển đổi số để tăng trưởng hai con số tại Việt Nam

"Tăng tốc" chuyển đổi số với phương châm "hành động thật"​

Ngày 28/5, trong Phiên toàn thể Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam-châu Á 2026 với chủ đề “Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng hai con số”, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhận định, năm 2026 là thời điểm then chốt để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số đầy thách thức. Thứ trưởng Phương khẳng định, Việt Nam không thể dựa vào các động lực truyền thống mà phải tập trung vào đổi mới sáng tạo dựa trên khoa học công nghệ.

Sau giai đoạn "mở đường" năm 2025 với việc hoàn thiện hành lang pháp lý như Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Dữ liệu, năm 2026 được xác định là giai đoạn "tăng tốc" với phương châm "hành động thật". Trọng tâm là chuyển hóa nền tảng thể chế thành kết quả cụ thể, phục vụ trực tiếp người dân và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, chuyển đổi số trước hết là thay đổi tư duy và cách làm. Đồng chí kêu gọi các cơ quan, doanh nghiệp không nên ngồi chờ chính sách mà phải chủ động dùng công nghệ giải quyết các vướng mắc thực tế. Doanh nghiệp cần trực tiếp nắm bắt "bài toán" từ cơ sở, từ khó khăn hàng ngày của người dân để đề xuất phương án đột phá, thậm chí là thay đổi quy trình, lề lối làm việc thay vì chỉ tập trung vào thay đổi luật.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương kêu gọi các Bộ, ngành, các doanh nghiệp mà đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ số phải xác định chủ động, trực tiếp nắm bắt bài toán, khó khăn vướng mắc thực tế, hàng ngày của người dân, doanh nghiệp, cơ quan tổ chức ở cả trung ương và địa phương.

Từ đó, đề xuất ra phương án, cách thức đột phá trong sử dụng công nghệ số để giải quyết các bài toán này một cách hiệu quả, đề xuất các yêu cầu, kể các yêu cầu phải thay đổi, điều chỉnh cách quy trình thủ tục, quy chế hiện hành để có thể áp dụng công nghệ số để giải quyết bài toán.

"Trong quá trình thực hiện việc này nên hướng đến việc các bài toán cụ thể nhưng khi thành công, hiệu quả thì phải lan tỏa cách thức triển khai trong phạm vi rộng để tạo hiệu ứng lan tỏa", Thứ trưởng nói.

Thay vì chờ đợi một khung pháp lý hoàn chỉnh cho mọi lĩnh vực, Thứ trưởng đề xuất cách tiếp cận "hành động thật" bằng cách thực hiện thí điểm cụ thể tại từng địa phương với các cơ chế miễn trừ có kiểm soát để rút kinh nghiệm và nhân rộng.

Về cơ chế thử nghiệm (sandbox), Thứ trưởng cho biết đã có khung pháp lý cụ thể trong Luật Khoa học và Công nghệ. Bộ sẵn sàng phối hợp với các địa phương để thí điểm các mô hình mới, cho phép miễn một số tiêu chuẩn, quy định trong phạm vi cho phép để khơi thông nghiên cứu. Bộ Khoa học và Công nghệ đang trực tiếp chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với các địa phương để triển khai thí điểm các mô hình Sandbox. Cụ thể, Bộ đang phối hợp xây dựng đề án thí điểm tại Điện Biên để triển khai các nội dung như thiết bị bay không người lái (UAV).

Trong phạm vi thí điểm, cơ chế sandbox này cho phép miễn một số tiêu chuẩn và quy định trong các pháp luật liên quan để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp khi triển khai các công nghệ mới.

Thứ trưởng nhấn mạnh doanh nghiệp không nên ngồi chờ cơ chế chính sách chung mà cần chủ động phối hợp với các đơn vị của Bộ và địa phương để xây dựng đề án. Doanh nghiệp cần trực tiếp nắm bắt bài toán thực tế từ cơ sở để đề xuất các phương án đột phá, thậm chí là thay đổi các quy trình và lề lối làm việc hiện tại để ứng dụng công nghệ số.

Thứ trưởng khẳng định, Bộ Khoa học và Công nghệ luôn sẵn sàng ủng hộ và đồng hành cùng doanh nghiệp và địa phương để thực hiện các thử nghiệm này theo đúng quy định pháp luật nhằm đưa công nghệ vào cuộc sống nhanh nhất có thể.

Mệnh lệnh hành động đối với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số

Ông Ngô Diên Hy, Phó Chủ tịch VINASA cho biết, chủ đề Diễn đàn năm nay - “Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng 2 con số” - là mệnh lệnh hành động cấp thiết đối với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số.

Ông Ngô Diên Hy xác định hai định hướng chiến lược sống còn: Một là dùng công nghệ làm động cơ nâng cao năng suất lao động cho toàn bộ nền kinh tế; hai là tiên phong khai phá các không gian mới như AI, kinh tế tầng thấp và công nghệ robotic.

Ông Hy tự hào chia sẻ cộng đồng doanh nghiệp số Việt Nam đã chuyển từ ứng dụng thụ động sang làm chủ nguồn lực "Make in Vietnam", từ hạ tầng AI, hạ tầng đám mây đến các mô hình ngôn ngữ lớn. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo về những thách thức như giới hạn nhân sự, hạ tầng năng lượng sạch và khoảng trống pháp lý cho công nghệ sâu (Deep tech).

"VINASA cam kết đóng vai trò kết nối "kiềng ba chân": thể chế - doanh nghiệp - thị trường để đồng hành cùng quốc gia trong giai đoạn bứt tốc này", Phó Chủ tịch VINASA Ngô Diên Hy cam kết.

Trong thông điệp gửi đến diễn đàn, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương khẳng định, chuyển đổi số không còn là sự lựa chọn mà là động lực phát triển then chốt, đưa khoa học công nghệ trở thành phần mực đóng góp thực chất vào mục tiêu tăng trưởng quốc gia.

Tuy nhiên, đồng chí cũng thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" nội tại cần tháo gỡ, đặc biệt là chất lượng dữ liệu và hạ tầng nền tảng. Việc lập dữ liệu số chưa đảm bảo tính "đúng, đủ, sạch, sống" trên quy mô quốc gia; dữ liệu còn phân tán, rời rạc và thiếu kết nối liên thông giữa các bộ, ngành, địa phương. Ngoài ra, thể chế cho các mô hình kinh doanh mới chưa đồng bộ, hạ tầng năng lượng chưa sẵn sàng cho làn sóng AI, bán dẫn và tình trạng thiếu hụt nhân lực công nghệ lõi là những rào cản lớn.

Để kiến tạo động lực mới, đồng chí đề nghị thực hiện 5 định hướng chiến lược.

Một là, đột phá thể chế. Thể chế phải "đi trước một bước" để mở đường cho công nghệ, xây dựng hành lang pháp lý minh bạch cho AI, dữ liệu lớn và tài sản số.

Hai là, cấu trúc lại quy trình: Chuyển đổi số phải đi đôi với chuẩn hóa quy trình, tránh việc mang quy trình thủ công lên máy tính một cách máy móc.

Ba là, xây dựng hạ tầng số hiện đại, coi dữ liệu là tài sản quốc gia và "dòng máu" của nền kinh tế số, bảo đảm kết nối thông suốt và an ninh mạng tuyệt đối.

Bốn là, làm chủ công nghệ lõi, dịch chuyển mạnh mẽ từ gia công sang làm chủ AI, chip bán dẫn, IoT và mạng 6G, hướng tới các mô hình tự động hóa thông minh.

Năm là, phát triển nhân lực số toàn cầu. Thực hiện cách mạng giáo dục để đào tạo thế hệ con người có tư duy số, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

​