Chuyên gia AI quốc tế: Việt Nam cần lấy con người làm trung tâm, thay vì chạy theo cuộc đua mô hình lớn

Tại sự kiện AI: Shaping Human-Centered Innovation (Trí tuệ nhân tạo: Định hình đổi mới sáng tạo lấy con người làm trung tâm) diễn ra ngày 27/5, các chuyên gia hàng đầu về trí tuệ nhân tạo, giáo dục, y tế và đầu tư quốc tế đã cùng thảo luận về cách AI đang làm thay đổi phương thức học tập, làm việc và đổi mới sáng tạo, đồng thời nhấn mạnh AI không phải công nghệ có thể mua về rồi tự tạo ra hiệu quả, cơ hội của Việt Nam nằm ở việc đào tạo những người biết đưa doanh nghiệp, giáo dục và y tế theo cách lấy con người làm trung tâm, thay vì chỉ chạy theo cuộc đua mô hình lớn.

Sự kiện do Tập đoàn FPT, New Turing Institute - tổ chức xây dựng hệ sinh thái công nghệ AI trong khu vực, và Pacific Gateway Partners (PGP) - cầu nối chiến lược Mỹ-châu Á và Pacific Gateway Partners phối hợp tổ chức. Sự kiện có sự tham dự của các chuyên gia từng tham gia nghiên cứu, phát triển các mô hình AI nền tảng và hệ thống AI có ảnh hưởng toàn cầu. Đây cũng là một trong những hoạt động của Âu Lạc Grand Prize nhằm kết nối cộng đồng AI, lan tỏa tinh thần học hỏi công nghệ và khuyến khích thế hệ trẻ Việt Nam tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn bằng AI.

Sự kiện quy tụ các diễn giả hàng đầu thế giới, gồm Tiến sĩ Ed H. Chi - Phó Chủ tịch Nghiên cứu tại Google DeepMind; Tiến sĩ Lương Minh Thắng - Nhà khoa học chính kiêm Giám đốc nghiên cứu tại Google DeepMind, đồng sáng lập New Turing Institute (NTI); Giáo sư Po-Shen Loh - Giáo sư Toán học tại Đại học Carnegie Mellon và bà Jean Desombre, Nhà sáng lập và đối tác tại Pacific Gateway Partners và Giáo sư Preslav Nakov - Trưởng khoa, Giáo sư Ngôn ngữ tự nhiên tại Đại học Mohamed bin Zayed về Trí tuệ nhân tạo (MBZUAI).

Chủ tịch FPT Trương Gia Bình:

Không ai có thể duy trì năng lực cạnh tranh nếu không có AI

Phát biểu tại sự kiện, ông Trương Gia Bình - Chủ tịch Tập đoàn FPT, Chủ tịch Liên minh AI Âu Lạc, cho rằng AI đang tạo ra một thời điểm bước ngoặt đối với doanh nghiệp và quốc gia. “Không ai có thể duy trì năng lực cạnh tranh nếu không có AI”, ông Bình nhấn mạnh.

Trong gần bốn thập kỷ phát triển, FPT từng trải qua nhiều làn sóng công nghệ lớn như máy tính cá nhân, Internet, mạng di động hay chuyển đổi số. Tuy nhiên, AI là bước chuyển khác biệt vì công nghệ này tác động trực tiếp đến cách con người tạo ra giá trị, vận hành tổ chức và xử lý tri thức. Ông cho rằng nhân loại đang bước từ thời kỳ nhà máy công nghiệp sang “nhà máy AI”, nơi dữ liệu và năng lực xử lý tri thức trở thành tài nguyên quan trọng nhất. Điều này buộc các tổ chức phải xác định lại vai trò của con người, cách quản trị dữ liệu và cơ chế phối hợp giữa nhân sự với các hệ thống AI.

Ông Bình cho rằng trong tương lai, sức mạnh của các tổ chức, doanh nghiệp sẽ không chỉ đến từ số lượng nhân sự, mà còn đến từ khả năng tổ chức và khai thác các hệ thống AI hoạt động cùng con người.

Theo ông, nếu được phổ cập đúng cách, AI có thể giúp Việt Nam tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của mỗi cá nhân, tổ chức và cả nền kinh tế theo cấp số nhân.

Đồng thời, ông Trương Gia Bình cho rằng Việt Nam có cơ hội trở thành đơn vị cung cấp dịch vụ chuyển đổi AI cho thế giới. Ông cho rằng Việt Nam có thể thoát bẫy thu nhập trung bình nếu tận dụng được các điều kiện đang có: quyết tâm tăng trưởng, giáo dục, công nghệ, năng lực học nhanh và tinh thần dấn thân của người Việt.

Ông cho biết việc thành lập Liên minh AI Âu Lạc và triển khai Âu Lạc Grand Prize xuất phát từ yêu cầu cấp thiết: đưa AI thành một năng lực phổ cập của người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Theo ông, Âu Lạc Grand Prize với giải thưởng trị giá 1 triệu USD được thiết kế để tạo động lực cho các bạn trẻ Việt Nam, tạo ra môi trường để người trẻ Việt Nam dám thử sức với các bài toán lớn, học cách làm việc cùng AI và hình thành năng lực cạnh tranh mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Tiến sĩ Ed H. Chi (Google DeepMind):

AI - “động cơ” trong Cách mạng Công nghiệp

Từ góc nhìn của Google DeepMind, Tiến sĩ Ed H. Chi - Phó Chủ tịch Nghiên cứu tại Google DeepMind ví AI với “động cơ” trong Cách mạng Công nghiệp.

“Khi động cơ được phát minh, bạn không thể chỉ mua một động cơ, đặt nó vào nhà máy của mình rồi xem như xong. Bạn cần các kỹ sư tìm ra cách để làm cho động cơ đó vận hành phù hợp với nhà máy của bạn. Điều tương tự cũng sẽ xảy ra với AI. Bạn không thể chỉ mua AI từ Google, OpenAI hay bất kỳ công ty nào khác, đưa nó vào một doanh nghiệp rồi kỳ vọng nó tự vận hành hiệu quả”, ông chia sẻ.

Từ ví dụ này, Tiến sĩ Ed H. Chi cho rằng các kỹ sư và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể đóng vai trò như những “kỹ sư thời hiện đại”: hiểu công nghệ AI, hiểu bối cảnh vận hành của từng ngành, từ đó đưa AI vào y tế, sản xuất, tài chính, bán lẻ hay dịch vụ theo cách phù hợp với thực tế.

Tiến sĩ Lương Minh Thắng (Google DeepMind):

Phẩm chất quan trọng nhất của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên AI là năng lực phán đoán

Tiếp nối ý này, Tiến sĩ Lương Minh Thắng - Nhà khoa học chính kiêm Giám đốc Nghiên cứu tại Google DeepMind, đồng sáng lập New Turing Institute, cho rằng phẩm chất quan trọng nhất của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên AI là năng lực phán đoán.

Theo ông, khi AI có thể đưa ra gợi ý liên tục, con người rất dễ tiếp nhận một cách thụ động. Vì vậy, người học cần được rèn luyện để biết đặt câu hỏi: gợi ý này có phù hợp không, có hợp lý không, có phản ánh đúng bản sắc và cách suy nghĩ của mình không.

Ông cũng chỉ ra một điểm nghẽn mới của kỷ nguyên AI: kiểm chứng. Trong toán học, lập trình, sinh học hay khám phá thuốc, AI có thể tạo ra rất nhiều kết quả, nhưng con người vẫn cần đủ năng lực để đánh giá kết quả đó có đúng, an toàn và đáng tin cậy hay không.

Theo ông, khi AI ngày càng giỏi hơn, xã hội sẽ cần thêm những vai trò mới: những người có khả năng kiểm chứng, diễn giải và truyền đạt tri thức chuyên sâu cho cộng đồng. Đồng thời, ông cho biết mong muốn đào tạo hàng trăm nghìn kỹ sư AI Việt Nam vào năm 2030.

Triển khai công nghệ cần bắt đầu từ câu hỏi AI giúp gì cho con người

Trong lĩnh vực y tế, bà Jean Desombre - nhà sáng lập kiêm đối tác Pacific Gateway Partners, cho rằng AI có thể hỗ trợ khám phá thuốc, phát hiện liệu pháp mới và xử lý dữ liệu y sinh quy mô lớn. Tuy nhiên, việc triển khai công nghệ cần bắt đầu từ câu hỏi AI giúp gì cho con người.

“Liệu AI có giúp kết quả điều trị tốt hơn không? Liệu nó có giúp bác sĩ và điều dưỡng có thêm thời gian cho bệnh nhân không? Liệu nó có cải thiện chất lượng sống của người bệnh không? Đó là những câu hỏi phải được đặt ra trước tiên”, bà nói.

Ở góc nhìn giáo dục phổ thông, Giáo sư Po-Shen Loh - nhà toán học tại Đại học Carnegie Mellon, cho rằng trẻ em cần được tiếp cận tư duy AI và tư duy giải quyết vấn đề từ sớm. Ông nhấn mạnh giáo dục trong kỷ nguyên AI không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà là giúp người học biết suy nghĩ rõ ràng, đặt câu hỏi và tạo giá trị cho người khác. “Mục tiêu của giáo dục là mang lại lợi ích cho nhân loại”, ông nói.

Triết lý này được ông triển khai qua LIVE, mô hình học toán trực tuyến do ông sáng lập, kết hợp tương tác trực tiếp, yếu tố trình diễn và hướng dẫn từ những người giỏi toán để làm cho việc học trở nên hấp dẫn hơn. Mô hình này đưa tinh thần tương tác của livestream vào giáo dục toán học, nhằm giúp học sinh tiếp cận các bài toán khó theo cách gần gũi hơn.

Khép lại chương trình, các diễn giả cho rằng lợi thế của Việt Nam trong AI không nhất thiết nằm ở việc chạy đua xây dựng mô hình lớn nhất, mà ở khả năng đào tạo sớm nhân lực, tạo môi trường thử thách qua các cuộc thi và giải thưởng, đồng thời đưa AI vào các bài toán thực tế của doanh nghiệp và xã hội.

Việc nhiều chuyên gia AI quốc tế có mặt tại Việt Nam trong cùng một thời điểm cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng công nghệ toàn cầu đối với tiềm năng đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Khi AI đang định hình lại cách con người học tập, làm việc và sáng tạo, những cuộc gặp gỡ trao đổi bên lề không chỉ giúp cập nhật xu hướng công nghệ, mà còn góp phần mở rộng kết nối quốc tế, thúc đẩy đối thoại về một nền AI an toàn, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.