Xả nước thải trực tiếp ra môi trường
Bà Nguyễn Thị Hải Hòa, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường (TN và MT) huyện Bình Giang bức xúc: Thời gian qua, bất chấp các quy định của pháp luật, các doanh nghiệp như Công ty TNHH Lục Nam, Công ty cổ phần Tiến Long, Công ty Thương mại Quốc Pháp, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu nhựa Lâm Phúc, hộ tái chế nhựa Nguyễn Văn Tuấn… ở CCN Tân Hồng ồ ạt tái chế nhựa, xả trực tiếp nước thải ra môi trường, gây ô nhiễm nặng nề hệ thống kênh trung thủy nông trong huyện khiến môi trường sống, điều kiện sản xuất của hàng chục nghìn hộ dân bị ảnh hưởng trầm trọng.
Nhìn dòng sông đen đặc nổi đầy cá chết, ông Vũ Đức Núi ở xã Tân Hồng cho biết: "Thời kỳ này, lúa rất cần nước để dưỡng, nhưng nguồn nước bị ô nhiễm này mà bơm vào ruộng thì lúa sẽ hỏng hết; chắc phải chờ trời mưa, nước bớt ô nhiễm, mới có thể bơm lên, nhưng năng suất lúa vụ này chắc sẽ giảm nhiều". Nước thải từ các cơ sở tái chế nhựa tại CCN Tân Hồng xả trực tiếp ra môi trường tạo thành những bãi sình hôi thối, đặc quánh, rộng hàng trăm mét vuông bên ngoài CCN; nước thải đổ thẳng xuống kênh thông qua hệ thống cống ngầm hòa vào hệ thống kênh trung thủy nông, khiến hàng chục ki-lô-mét kênh mương đổi mầu đen kịt, bốc mùi khó chịu. Người dân xã Cổ Bì (Bình Giang) bức xúc bởi cách xa CCN Tân Hồng tới 10 km, nhưng dòng kênh chảy qua địa bàn xã cũng bị "bức tử", các loài thủy sinh chết nổi lềnh phềnh. Chị Nguyễn Thị Kim Quý ở thôn Ô Xuyên (xã Cổ Bì) cám cảnh: Nước sông giờ đen như mực và quá độc hại, lúa trên đồng đang “khát khô”, dưới sông thì đầy nước nhưng không ai dám bơm tưới.
Tiếp cận hiện trường CCN Tân Hồng, chúng tôi thấy mặc dù đã bị đình chỉ hoạt động từ tháng 3-2017, nhưng một số nhà máy vẫn lén lút hoạt động. Chỉ vào dòng nước đục ngầu đang xả thải trực tiếp vào hệ thống kênh mương, Giám đốc HTX nông nghiệp Tân Phong (Bình Giang) Phạm Văn Ấm bức xúc: 300 ha lúa của HTX đang kỳ lấy nước làm đòng nhưng do nguồn nước bị ô nhiễm nặng cho nên không thể bơm nước. Mọi người thấy đấy, gây họa trực tiếp cho nông dân là nhà máy của Công ty TNHH Lục Nam và Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu nhựa Lâm Phúc…
Gần đây 19-4, nhóm phóng viên phát hiện nhà máy của Công ty TNHH Lục Nam vẫn đang tái chế nhựa, xả nước thải trực tiếp ra môi trường. Bà Nguyễn Thị Hải Hòa (cán bộ Phòng TN và MT huyện Bình Giang) đã phải gọi điện thoại tới các đơn vị chức năng yêu cầu trợ giúp, gồm: Phòng Cảnh sát Môi trường (Công an tỉnh), Thanh tra Sở TN và MT tỉnh, Công an huyện Bình Giang, nhưng mãi gần trưa cùng ngày mới có sự xuất hiện của cán bộ công an huyện và việc lập biên bản phạm pháp xả thải trực tiếp cũng không thành bởi lúc này cán bộ kỹ thuật của Công ty TNHH Lục Nam đã cho đóng van xả thải.
Hình thức xả thải trộm ra môi trường của các doanh nghiệp trong CCN Tân Hồng khá tinh vi. Cứ ở nơi nào khuất nẻo khó quan sát hoặc nơi có những lùm cây che chắn là doanh nghiệp tự ý đào tường, khoét ngạch dưới chân tường bao để xả thải trực tiếp ra môi trường. Các doanh nghiệp cũng xóa biển hiệu công ty tại CCN để người dân khó bề phản ánh.
Xử lý kiểu "bắt cóc bỏ đĩa"
Một số người dân phản ánh, chắc phải đợi cả làng, cả xã ung thư hết thì tiếng nói người dân mới được các cơ quan chức năng quan tâm. Không hiểu cán bộ Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh có biết không, vì sao chưa vào cuộc? Một cán bộ UBND xã Tân Hồng cho biết: Việc để các doanh nghiệp ở CCN Tân Hồng xả thải trực tiếp gây ô nhiễm do sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm của một bộ phận không nhỏ cán bộ nhà nước chuyên trách. Việc xử lý xả thải trái phép như quả bóng cứ đá từ chỗ nọ sang chỗ kia, từ xã, sang huyện, tới tỉnh, thậm chí lên Trung ương.
Bà Vũ Thị Hay, Trưởng ban Tiếp công dân huyện Bình Giang, cho biết: Sau khi các doanh nghiệp đã bị “đình chỉ” sản xuất hơn nửa tháng, nhưng nước các dòng sông trên địa bàn huyện vẫn bị ô nhiễm nặng nề. Ba mươi công dân thôn Bá Đông (xã Bình Minh) đã kéo lên huyện phản ứng, kiến nghị với thái độ rất bức xúc, thậm chí là nặng lời, nhưng cán bộ tiếp dân cứ phải nhẫn nhịn, tiếp thu ý kiến và chia sẻ nỗi bức xúc của bà con.
Bất lực trước hành vi vô ý thức, lặp đi, lặp lại của các doanh nghiệp, Trưởng phòng TN và MT huyện Bình Giang Phạm Văn Nam kiến nghị: UBND tỉnh nên có những biện pháp xử lý các doanh nghiệp thuộc thẩm quyền cho thuê đất của mình. Nếu doanh nghiệp một lần, hai lần không chấp hành thì có thể thu hồi giấy phép đầu tư và đưa doanh nghiệp ấy ra khỏi địa phương. Mức phạt 65 triệu đồng/doanh nghiệp mà tỉnh áp dụng đối với những vi phạm vừa qua không đáng gì so với lợi nhuận doanh nghiệp thu về và không mang tính răn đe, chẳng khác gì "bắt cóc bỏ đĩa". Phạt nhưng vẫn cho tồn tại, rồi lại xả thải trộm thì sẽ chẳng có tác dụng gì, thậm chí phản tác dụng và thêm suy giảm lòng tin của nhân dân.
Xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm
Bức xúc trước thực trạng trên, Chủ tịch UBND huyện Bình Giang Nguyễn Trung Kiên cho biết: Rất may là nhờ trời đổ liền mấy cơn mưa, thau rửa bớt ô nhiễm, mới có thể bơm nước tưới cho mấy nghìn héc-ta lúa đúng thời điểm làm đòng. Nếu không thì chưa biết tình hình sẽ diễn biến xấu như thế nào. Quan điểm của lãnh đạo huyện là không vì mục đích kinh tế mà đánh đổi môi trường. Việc chấm dứt vĩnh viễn hoạt động tái chế nhựa của các doanh nghiệp gây ô nhiễm không ảnh hưởng đáng kể đến phát triển kinh tế của huyện. Nếu không bảo đảm các tiêu chí về môi trường, muốn tồn tại thì các doanh nghiệp nêu trên nên chuyển đổi ngành nghề. Đề nghị UBND tỉnh Hải Dương chỉ đạo các cơ quan chức năng giúp địa phương xử lý dứt điểm tình trạng nêu trên.
Hiện nay, hàng núi rác thải, nhựa phế liệu, hóa chất tẩy rửa của các công ty nhập về không rõ nguồn gốc, xuất xứ đang chất đầy trong CCN Tân Hồng. Khi làm việc với phóng viên đại diện các doanh nghiệp không đưa ra được hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của các lô hàng. Điều lạ là tại CCN Tân Hồng các doanh nghiệp như Công ty TNHH Lục Nam, Công ty cổ phần Tiến Long, Công ty Thương mại Quốc Pháp, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu nhựa Lâm Phúc... đều đăng ký lĩnh vực sản xuất “nhạy cảm” với môi trường, như: tái chế nhựa phế thải, sản xuất nguyên liệu nhựa tái sinh, tái chế cao-su, dầu cặn, tái chế nhựa phế liệu, sản xuất nhựa công nghiệp…, nhưng đều được Sở TN và MT tỉnh Hải Dương phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, đủ điều kiện hoạt động. Trong khi, ai cũng biết điều kiện hạ tầng CCN Tân Hồng còn rất nhiều hạn chế, hệ thống xử lý nước thải nếu có cũng như không. Đến nay, tất cả các doanh nghiệp nêu trên vẫn không có giấy phép xả nước thải ra hệ thống kênh mương của huyện.
Trong Quyết định số 02 ngày 23-3-2017 của Thanh tra Sở TN và MT tỉnh Hải Dương về việc xử phạt vi phạm hành chính về tài nguyên nước đối với Công ty TNHH Lục Nam, có nêu các tình tiết giảm nhẹ như: tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi, tích cực giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện vi phạm hành chính… Vậy nhưng sau đó, Công ty TNHH Lục Nam vẫn ngang nhiên xả thải ra môi trường và không muốn hợp tác khi bị cán bộ huyện lập biên bản. Không hiểu sự “thành thật hối lỗi” của Công ty TNHH Lục Nam được Thanh tra Sở TN và MT tỉnh Hải Dương dựa vào tiêu chí nào?
Việc nhiều doanh nghiệp ở CCN Tân Hồng ồ ạt sản xuất tái chế nhựa, xả nước thải ra hệ thống sông ngòi đang gây bức xúc đối với cán bộ và người dân huyện Bình Giang. Mặc dù đã bị xử phạt và đình chỉ hoạt động, nhưng các công ty vẫn lén lút tổ chức tái chế, xả chất thải nguy hại ra môi trường. Dư luận đặt câu hỏi, phải chăng có lợi ích nhóm trong hoạt động tái chế nhựa ở cụm công nghiệp Tân Hồng?
Để xử lý nghiêm các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường ở CCN Tân Hồng, đề nghị Bộ TN và MT và các cơ quan chức năng, UBND tỉnh Hải Dương tổ chức thanh tra, kiểm tra toàn diện các lĩnh vực hoạt động của các doanh nghiệp, nhất là kiểm tra việc thực hiện các tiêu chí bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước để có biện pháp xử lý dứt điểm tình trạng nêu trên; tránh tình trạng thanh tra xong, xử phạt xong rồi cho khắc phục theo kiểu “bắt cóc bỏ đĩa”.
