Bất cập từ xử phạt nguội vi phạm giao thông

Nhiều ý kiến bức xúc cho rằng, việc từ chối đăng kiểm từ phạt nguội là chưa chuẩn. Bởi việc xử phạt vi phạm giao thông là chức năng của cơ quan công an, còn các trung tâm đăng kiểm chỉ có chức năng kiểm định chất lượng an toàn kỹ thuật các loại phương tiện để quyết định cấp phép cho phương tiện được lưu hành.

“Ngã ngửa” vì phạt nguội

Mới mua lại một chiếc xe ô-tô đã qua sử dụng, anh Nguyễn Minh Hưng ở quận Hà Đông (Hà Nội) đã "ngã ngửa" khi đưa xe đến trung tâm đăng kiểm để hoàn tất thủ tục sang tên đổi chủ thì bị từ chối do chủ cũ “dính” phạt nguội từ một năm trước nhưng chưa nộp phạt.

Dù rất bất ngờ nhưng anh Hưng đành lên Kho bạc Nhà nước nộp phạt số tiền hơn năm triệu đồng để đủ điều kiện đưa xe vào đăng kiểm do xe mua qua tay và chẳng biết chủ cũ ở đâu mà đòi. Chưa kể anh còn bị “treo” bằng lái hai tháng. “Nếu phạt như vậy chẳng khác gì quýt làm cam chịu”, anh Hưng bức xúc chia sẻ.

Bên cạnh tình trạng chủ xe bị bất ngờ khi nhận được giấy thông báo vi phạm bị phạt nguội thì có nhiều trường hợp cho mượn xe cũng bị phạt oan. Anh Bùi Trung Hoan, chủ một doanh nghiệp cho thuê xe tự lái tại Hà Nội cho biết: “Hầu như khách hàng đến thuê xe chỉ thuê trong một đến hai ngày. Mọi người đều phải có đầy đủ các giấy tờ cần thiết, nhất là bằng lái xe chúng tôi mới chấp nhận cho khách thuê. Cũng đã từng xảy ra trường hợp khách hàng lái xe vi phạm Luật Giao thông khi đi trên đường và bị ghi hình, tôi là chủ xe cho nên cũng là người nhận giấy thông báo lỗi. Tuy nhiên, rất khó khăn để tìm lại khách hàng đã thuê xe và yêu cầu họ chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm của mình, bởi lúc ấy chúng tôi không còn giữ bất cứ tài sản, giấy tờ nào của khách nữa. Nếu có liên lạc được thì có người lấy lý do đang ở xa, người thì nói bận không thể đến được. Trong khi đó, cơ quan công an lại yêu cầu chủ xe phải chịu trách nhiệm về lỗi vi phạm của người lái xe là chưa công bằng”.

Khác với hai trường hợp nêu trên, chị Vân Anh ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) cho biết, chị vẫn cảm thấy bực bội vì phải lặn lội vào tận TP Đà Nẵng để nộp phạt nguội do gia đình tự lái xe ô-tô đi du lịch vào Đà Nẵng cách đây hai tháng và đã vô tình vi phạm giao thông. Theo lời chị Vân Anh, trong thông báo phạt nguội của Công an TP Đà Nẵng có ghi rõ, yêu cầu chị phải thu xếp vào Đà Nẵng để xử lý vi phạm và nộp phạt. Tìm hiểu kỹ mới biết, phương tiện vi phạm ở đâu thì phải quay lại nơi đấy nộp phạt, chứ không thể nộp liên thông qua Kho bạc Nhà nước tại Hà Nội. Điều này gây ra nhiều khó khăn cho người dân khi phải mất thời gian đi lại nhiều lần, tốn kém chi phí.

Có thể thấy, việc phạt nguội đã mang lại những kết quả tích cực, chuyển biến rõ rệt về ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông sau khi được đưa vào thực hiện. Tình trạng vi phạm Luật Giao thông đường bộ của các chủ phương tiện đã giảm rõ rệt, kể cả trong những trường hợp không có lực lượng chức năng tại khu vực. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, việc xử phạt nguội các lỗi vi phạm hành chính đã bộc lộ những hạn chế nhất định cần được nhìn nhận và sớm khắc phục nhằm tạo thuận tiện cho người dân.

Cần những giải pháp đồng bộ

Theo thông báo của Cục Đăng kiểm Việt Nam, trong chín tháng vừa qua, có hơn 10 nghìn trên tổng số 16 nghìn phương tiện vi phạm bị phạt nguội nhưng chưa chấp hành nộp phạt và bị đề nghị tạm dừng đăng kiểm. Việc các xe bị tạm dừng đăng kiểm đã khiến dư luận xuất hiện nhiều ý kiến đa chiều, trong đó có không ít ý kiến của các luật sư cho rằng, từ chối đăng kiểm do chưa nộp phạt nguội là trái luật.

Luật sư Nguyễn Văn Nghi, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, giữa Bộ Giao thông vận tải (GTVT) và Bộ Công an chưa có thông tư liên tịch phối hợp thực hiện việc xử lý phương tiện cố tình không nộp phạt nguội, vì thế việc dừng đăng kiểm cho các phương tiện chưa nộp tiền phạt nguội mà vẫn đủ điều kiện, chất lượng, an toàn là không khách quan và chưa đúng. Theo quy định tại Thông tư số 70/2015 của Bộ GTVT, quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, chỉ có hai trường hợp không được cấp giấy chứng nhận kiểm định, đó là trường hợp xe cơ giới bị “khiếm khuyết, hư hỏng quan trọng” và “khiếm khuyết, hư hỏng nguy hiểm”.

Đáng chú ý, không có quy định trường hợp nào không được cấp giấy chứng nhận kiểm định vì lý do chưa nộp phạt vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Ngoài ra, phạt nguội là hình thức xử phạt hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, cho nên về nguyên tắc phạt nguội và đăng kiểm là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Hành vi vi phạm dẫn tới phạt nguội là ý thức chủ quan của lái xe, không phải là lỗi của phương tiện.

Tuy nhiên, trước quan điểm của phía luật sư cho rằng việc phạt lỗi giao thông và đăng kiểm là hai chủ thể tách biệt, nếu ràng buộc là trái luật, mới đây, đại diện Cục Cảnh sát giao thông khẳng định, trong Thông tư 70/2015 của Bộ GTVT có điều khoản cho phép “không được kiểm định khi đã có văn bản đề nghị không kiểm định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền hoặc xe có vi phạm đã cảnh báo trên chương trình quản lý kiểm định”. Điều này đồng nghĩa với việc cơ quan đăng kiểm được phép tạm thời chưa đăng kiểm với các phương tiện nằm trong danh sách cảnh sát giao thông thông báo về vi phạm hành chính giao thông đường bộ.

Trước nhiều bất cập trong việc từ chối đăng kiểm với những phương tiện chưa nộp phạt nguội, mới đây Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, các chủ xe có thể liên hệ tới đường dây nóng 024.3768.4706 để được giải đáp thông tin liên quan tới việc xe có trong danh sách bị từ chối đăng kiểm hay không. Các chủ xe có thể yêu cầu hỗ trợ tra cứu thông tin để biết lý do ngừng đăng kiểm là gì để tránh tình trạng đưa xe đến kiểm định mới phát hiện mình vi phạm và mất thời gian đi lại.

Tuy nhiên về lâu dài, để nâng cao hiệu quả trong việc xử lý bằng hình thức phạt nguội, các cơ quan chức năng cần có những giải pháp đồng bộ như xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về phương tiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tra cứu xe vi phạm để biết mình có bị phạt nguội hay không và chủ động đi nộp phạt kịp thời. Đáng chú ý, người mua xe cũ có thể tra cứu để biết chủ xe cũ có nợ phạt nguội không. Cùng với đó, cần xây dựng một hệ thống liên thông, cho phép thu nộp tiền vi phạm giao thông tại bất kỳ Kho bạc Nhà nước nào nhằm tạo thuận tiện cho người dân trong việc chấp hành nộp phạt.