Theo địa chí Lạng Sơn, bia Thủy Môn Đình được dựng vào năm Cảnh Trị thứ tám, (năm 1670), đời vua Lê Huyền Tông, có nội dung ca ngợi cảnh sắc thiên nhiêu vùng biên ải và ghi nhận những tấm lòng của các bậc hiền nhân, dòng họ đã có công bảo vệ bờ cõi, biên cương của Tổ quốc…Cụ thể (lược ghi) như sau: “Gìn giữ Thủy Môn Đình
Trước đình đường quanh, suối lượn,
Khóa chặt Ải Nam Quan,
Quan ải phân định sách trời…
Yếu hầu Việt Nam.
Ải quan trấn bắc…
Dân yên vật lắm, Quốc mạnh vững bền…”
Đặc biệt là bia Thủy Môn Đình đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia (Quyết định số 53/QĐ-TTg ngày 14-1-2015). Đây là bảo vật quốc gia đầu tiên của tỉnh Lạng Sơn và là một trong 79 bảo vật quốc gia của đất nước. Tấm bia có kích thước khá lớn: cao 130 cm, rộng 84 cm, dày 23 cm, bằng đá, được đặt ở khu vực biên giới, cách cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị hơn hai km.
Tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan và chủ quan, đến nay di tích này đã xuống cấp nghiêm trọng, nhà bia bị mối mọt có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào, hành lang bảo vệ chưa được đầu tư xây dựng, không gian bị các công trình quảng cáo và các công trình kiến trúc của dân cư chung quanh chiếm dụng.
Anh Nhâm Phí Hồng, trưởng khu phố khu Dây Thép, thị trấn Đồng Đăng, bức xúc nói: “Mỗi lần có khách du lịch muốn lên thăm bia Thủy Môn Đình, chúng tôi không dám đưa lên vì lối đi hẹp, khu vực dựng tấm bia bị người dân xâm lấn, không ai trông coi… Chỉ mong các ngành chức năng của tỉnh khẩn trương bảo vệ, trùng tu, tôn tạo, tu bổ di tích, xử lý các trường hợp xâm lấn, đem lại vẻ đẹp cho di tích đã được Nhà nước công nhận là bảo vật quốc gia ở vùng đất biên ải này".
Trước tình trạng một báu vật quốc gia đang bị xuống cấp và bị xâm hại trầm trọng, đề nghị các cơ quan hữu quan của tỉnh Lạng Sơn có phương án xử lý khẩn cấp để bảo vệ một di sản đã được ghi trong sử sách, là niềm tự hào của nhân dân Lạng Sơn nói riêng và cả nước nói chung, khẳng định chủ quyền biên giới thiêng liêng của Tổ quốc.
