Tinh thần làm mới di sản được thể hiện trong workshop “Đưa xẩm đến trường” vừa diễn ra vào ngày 7/4 tại Hà Nội. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ dự án sách "Thanh âm bản sắc văn hóa" của cuộc thi Vinformation. Dự án do nhóm Bản làng, gồm 5 học sinh lớp 10 của Trường trung học Vinschool Times City thực hiện, thu hút sự quan tâm của đông đảo giáo viên, học sinh.
Không chỉ là một buổi giao lưu nghệ thuật, workshop còn là cơ hội để các học sinh được "chạm" vào văn hóa bằng trải nghiệm thật. Trong quá trình nghiên cứu, nhóm Bản làng lựa chọn Đồng bằng sông Hồng làm không gian tiếp cận. Không gian này đã hình thành nhiều loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc như: quan họ, ca trù, chèo, hát văn, hát xẩm…
Xẩm không chỉ là một loại hình diễn xướng dân gian, mà còn là tiếng nói của thân phận, của mưu sinh, của nỗi niềm và của một sức sống bền bỉ trong văn hóa Việt.
Không dừng ở việc giới thiệu di sản, các học sinh đã tạo nên một không gian để người tham dự được lắng nghe, được đối thoại với nghệ nhân.
Nghệ nhân Mai Tuyết Hoa chia sẻ, xẩm là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc biệt của người Việt, từng gắn với đời sống bình dân, vang lên ở chợ, bến nước, phố xá, ga tàu như một cách mưu sinh và biểu đạt cảm xúc.
Theo nghệ nhân Mai Tuyết Hoa, muốn hiểu xẩm, điều quan trọng không chỉ là ghi nhớ khái niệm hay phân loại mà là cảm nhận được tinh thần của xẩm. Trong xẩm có tiếng cười châm biếm, lời răn dạy, nỗi buồn thân phận, sự từng trải và cả vẻ dí dỏm rất Việt Nam.
Đặt câu hỏi về việc phối xẩm với âm nhạc hiện đại, chia sẻ với các học sinh, nghệ nhân Mai Tuyết Hoa cho rằng, việc đổi mới là cần thiết nếu muốn di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Tuy nhiên, sự sáng tạo ấy chỉ thật sự có ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng của sự hiểu biết, tôn trọng và nắm chắc tinh thần cốt lõi của di sản.
